كوروناۆيرۋس قايتا ءورشىدى

ناۋقاستار سانى بويىنشا رەكورد جاڭارۋدا

قىركۇيەكتىڭ ورتاسىنا قاراي  الەم بويىنشا بىرنەشە مەملەكەتتە ۆيرۋس جۇقتىرعاندار سانى وسكەنى تۋرالى حابار جيىلەدى. ءبىز دە فرانتسيادا ناۋقاستار سانى رەكوردتىق دەڭگەيگە جەتكەنىن جاز­عان بولاتىنبىز. وتكەن دەمالىستا ەۋرو­پا ەلدەرى كارانتين شارالارىنىڭ كۇشەي­تىلەتىنىن حابارلادى.

يندونەزيا جەكسەنبى كۇنى ەلدەگى ۆيرۋس جۇقتىرعاندار سانى 4 مىڭنان اسقا­نىن حابارلادى. بۇل ۆيرۋس باستال­عالى ەڭ رەكوردتىق كورسەتكىش بولىپ وتىر. بۇگىندە يندونەزياداعى ۆيرۋس جۇق­تىرعان ناۋقاستاردىڭ جالپى سانى 240 687-گە جەتتى. فرانتسيا دا ءوز رەكور­دىن جاڭارتتى. يسپانيا استاناسى ماد­ريدتە ايماقتىق توتەنشە جاعداي جاريا­لاندى. اسا ۇلكەن قاجەتتىلىكسىز ۇيدەن شىعۋعا تىيىم سالىندى. ۇلىبريتانيا پرەمەر-ءمينيسترى بوريس دجونسون كورو­ناۆيرۋس پاندەمياسىنىڭ ەكىنشى تولقىنى باستالعانىن, الايدا ەكىنشى رەت كارانتين جاريالاۋدى قولدامايتىنىن حابارلادى. وسىلايشا بريتانيا ۇكىمەتى پاندەمياعا قاتىستى جاڭا ەرەجە شىعا­را­تىنى بەلگىلى بولدى. بۇگىندە ەلدە 41 مىڭ ادامنىڭ ۆيرۋسقا شالدىققانى حابار­لانىپ, ەۋروپاداعى ەڭ ۇلكەن كورسەت­كىشكە يە بولىپ وتىر. ۆيرۋس ورشى­گەن مەملەكەتتەردىڭ قاتارىندا يران, پول­شا بار. ناۋقاستار سانى بويىنشا كوش باس­تاپ تۇرعان – اقش. مۇحيتتىڭ ار جاعىن­دا شامامەن 7 ملن-عا جۋىق ادام ىندەت جۇقتىرعان. ودان كەيىن 5 ملن-نان اس­تام ادام ءۇندىستاندا تىركەلگەن. ۇشتىك­تى برازيليا تۇيىندەپ تۇر. 4,5 ملن برازي­ليا­لىقتىڭ ۆيرۋس جۇقتىرعانى بەلگىلى.

COVID-19 ۆيرۋسى شىققالى بەرى ناقتى ءارى جىلدام اقپارات بەرىپ وتىر­عان دجون حوپكينس ۋنيۆەرسيتەتىنىڭ ما­لى­مەتىنشە, 30 ملن 4 مىڭ ادام ۆيرۋس جۇقتىرسا, ونىڭ 1 ملن-عا جۋىعى, ياعني 943 مىڭ ادام كوز جۇمعان.

قاتاڭ كارانتينگە اسىعار ەمەس

قاتاڭ كارانتين ەنگىزۋگە كىرىسكەن مەملەكەتتەر سانى از. قىتاي جۋيلي پروۆينتسياسىن جاۋىپ تاستادى. ميانمادان كەلگەن ەكى ميگرانتتان ۆيرۋس شىعىپ, تۇگەل ءبىر پروۆينتسيا تۇرعىندارى تەكسەرۋدەن ءوتىپ, ۇيلەرىندە وتىرۋعا ءماجبۇر بولدى. قىتاي ۇكىمەتى ەلدە زاڭسىز جۇرگەندەردىڭ بارلىعى دەپورتاتسيالاناتىنىن حا­بار­لادى. ال چەحيا دەنساۋلىق ساقتاۋ مينيستر­لىگى اۋرۋحانالاردا ورىن قالماعا­نىن, دارىگەرلەر دامىلسىز جۇمىس ىستەپ جات­قانىن مالىمدەدى. دەگەنمەن ەلدە كا­ران­تين شارالارى كۇشەيتىلمەگەن, وقۋ­شى­لار مەكتەپكە بارىپ ءجۇر. ولارعا ماسكا كيىپ ءجۇرۋ تالابى قويىلعان. ازىرگە يز­رايل عانا جالپىحالىقتىق كارانتين جا­ريا­لاعان جالعىز مەملەكەت بولىپ وتىر.

افريكا قۇرلىعى تەستىلەردىڭ جەتپەۋ ماسەلەسىمەن ءالى كۇرەسىپ كەلەدى. جالپى ماتەريك بويىنشا ميلليون ناۋقاس بارى حابارلاندى. ايتسە دە, ساراپشىلار بۇل اقپاراتتىڭ ناقتى ەمەس ەكەنىن, وسى­­لايشا الەمدىك ستاتيستيكانىڭ دالدى­گىنە زيان كەلىپ تۇرعانىن ايتادى. بۇعان دەيىن جازعانىمىزداي, افري­كادا تەست سىنامالارى جەتپەي, تۇرعىن­دار­دىڭ جارتىسى عانا تەكسەرىستەن وتكەن. ماسەلەن, وڭتۇستىك افريكا رەسپۋب­لي­كاسى حالىقتىڭ ۇشتەن ءبىرىن عانا تەكسەر­گەن. ددسۇ مالىمدەمەسى بويىنشا افري­كا­داعى ناۋقاستار سانى رەسمي ستاتيستيكادان الدەقايدا كوپ.

ددۇ-نىڭ ەۋروپا ەلدەرى بويىنشا ديرەكتورى بۇگىنگى ستاتيستيكانى «دابىل» دەپ قابىلداۋ كەرەكتىگىن ايتتى. «ماتەريك بويىنشا ءبىر كۇندە 300 مىڭ ناۋقاستىڭ تىركەلۋى – قاۋىپتەنەتىن جايت. ەۋروپانىڭ وزىندە جالپى 5 ملن-عا جۋىق ناۋقاس بار. ولاردىڭ 230 مىڭعا جۋىعى قايتىس بولدى. بۇل – مەملەكەتتەرگە قۇلاققاعىس», دەدى حانس كلۋگە كوپەنگاگەندە وتكەن بريفينگتە.

ۆاكتسيناعا اپارار جول

بىرقاتار مەملەكەت پەن فارما­تسەۆتيكالىق كومپانيا ۆاكتسينا جۇمىسىنا كىرىسىپ كەتتى. الايدا ازىرگە بۇل سالادا العا جىلجۋ جوق. كۇنى كەشە اقش پرەزيدەنتى ءوز ەلىندە دايىندالىپ جاتقان ۆاكتسينا 3 قاراشادا, ياعني پرەزيدەنت سايلاۋىنا دەيىن دايىن بولاتىنىن حابارلادى. الايدا ساراپشىلار مەن مەديتسينا قىزمەتكەرلەرى مۇنداي عاجايىپتىڭ بولۋى مۇمكىن ەمەسىن, بولجامنىڭ قيسىنسىز ەكەنىن ايتادى. ۆاكتسينا جاساۋدان رەسەي دە دامەلى. ەڭ العاش بولىپ ۆاكتسينا سىناماسىن وتكىزگەن دە – رەسەي. تامىزدا جاسالعان ۆاكتسينانىڭ «جاۋاپ بەرگەنى» حابارلاندى. بىراق ساراپشىلار بۇل تالپىنىستىڭ تىم از جانە ناتيجەسىز بولارىن بولجاپ وتىر. جاقىندا وكسفورد ۋنيۆەرسيتەتى ۆاكتسينا جۇمىسىن قايتا جانداندىردى. بۇعان دەيىن ۆاكتسينالارى ادام دەنساۋلىعىنا قاۋىپتى دەگەن بولجام ايتىلىپ, جۇمىسقا توقتاۋ سالىنعان-دى. وتكەن اپتادا ۋنيۆەرسيتەت قىزمەتكەرلەرى بىرنەشە ادامعا سىناما جاساپ تا ۇلگەردى. ايتسە دە, ناقتى ناتيجەگە ءبىراز ۋاقىت قاجەت. دەنساۋلىق ساقتاۋ مينيستر­لىگى قازاقستانعا كورشى ەلدىڭ «سپۋتنيك V» ۆاكتسيناسىنان 2 ملن دوزا اكە­لەتىنىن حابارلادى. ەستەرىڭىزدە بولسا, ەلدە العاشقى ناۋقاس تىركەلگەن بويدا قا­زاقستاندىق زەرتحانالار سىناما الىپ, ۆاكتسينا دايىنداۋدى باستاعان ەدى. جاقىندا ۇكىمەت وتىرىسىندا ءبىلىم جانە عىلىم ءمينيسترى اسحات ايماعامبەتوۆ قازاق­ستاندىق ۆاكتسينانىڭ رەسەي ۆاكتسي­نا­سىنان ساپالى ءارى تيىمدىرەك ەكەنىن مالىمدەدى. دەگەنمەن رەسەي ۆاكتسيناسىن ساتىپ الۋ قاجەتتىگىنە قاتىستى پىكىر ايتپادى. رەسەي ۆاكتسيناسىنا قاتىستى تارتىس كوپ. الەمدىك ساراپشىلار بۇعان سىنمەن قارايتىنىن جاسىرمادى, ءتىپتى اشىق حات جاريالاپ تا ۇلگەردى. ولار العاشقى سىناماعا تەك 76 ادامنىڭ قاتىسقانىن دۇرىس دەپ ەسەپتەمەيدى. «وكسفورد ۋنيۆەرسيتەتى مەن AstraZeneca كومپانياسى ءوز ۆاكتسينالارىن سىناۋ ءۇشىن مىڭعا تارتا ەرىكتىنى جينادى. 76 اداممەن ناقتى كورىنىس الۋ مۇمكىن ەمەس. ولاردىڭ تەڭ جارتىسى عانا العاشقى فازاسىنان ءوتتى. ودان كەيىن فازالار اراسىنداعى ۋاقىت ينتەرۆالى تۋرالى دا اقپارات جوق. دارىگەرلەر جاس ەرەكشەلىكتەرىن دە ەسكەر­مەگەن, العاشقى توپ ىشىنەن ۇلكەن جاس­تاعى ازاماتتاردى كورمەدىك» دەپ جازادى عالىمدار.

ساراپشىلار ۆاكتسينا جارىسىندا ەڭ كوپ قارجى جۇمساعان مەملەكەت نە ەڭ باي كومپانيا جەڭىسكە جەتەدى دەيدى. اقش ۆاكتسيناعا 10 ملرد اقش دوللارىن ءبولىپ, شامامەن 2021 جىلدىڭ قاڭتارىندا 300 ملن دوزا الۋدى كوزدەپ وتىر. ال ۆيرۋستىڭ تارالۋىن توقتاتۋ ءۇشىن الەم حالقىنىڭ كەم دەگەندە 60-70 پايىزىنا ۆاكتسينا سالۋ كەرەك. وسى ورايدا ەگدە جاستاعى ادامداردىڭ اعزاسىنا ۆاكتسينا اسەر ەتپەيتىنى تاعى بار. بۇل ادامزاتتى قۇتقارۋ ميسسياسىمەن قاتار پايدا جولىنداعى كۇرەس ەكەنى دە بەلگىلى. ويتكەنى العاش بولىپ ۆاكتسينا جاساعان كومپانيا نە مەملەكەت دايىن ءونىمدى باسقا مەملەكەتتەرگە ساتاتىنى ءسوزسىز. بۇل جولدان گەرمانيا دا, ءتىپتى ءۇندىستان دا مۇددەلى. ازىرگە ناقتى ناتيجە مەن سەنىمدى اقپارات جوقتىڭ قاسى.

داعدارىس كۇشەيە ءتۇستى

باسپاسوزدە بيزنەسپەن قاتار ءتۇرلى سالانىڭ داعدارىسقا ۇشىراعانى جارىسا جازىلىپ ءجۇر. اۋە كومپانيالارىنىڭ شىعىنى الداعى 5 جىلدىقتا وتەلمەسى تۋرالى دا اقپار جەتكىلىكتى. ەكونوميكالىق ىنتىماقتاستىق پەن سەرىكتەستىك ۇيىمىنىڭ (ەىسۇ) پايىمداۋىنشا, 2021 جىلعا قاراي جاھاندىق ەكونوميكاعا 7 ترلن اقش دوللارى كولەمىندە زالال كەلەدى. «جاھاندىق ەكونوميكا بۇعان دەيىن ايتىلعانداي تەز ارادا قالپىنا كەلە قويمايدى. ۆيرۋسپەن ءالى بىرنەشە اي بىرگە جۇرەمىز. ال بۇل بۇرىنعى ەكونوميكالىق بەلسەندىلىكتىڭ ازىرگە قايتىپ كەلمەيتىنىن كورسەتەدى. ونىڭ ۇلكەن داعدارىس ەكەنىن جاسىرماۋ كەرەك», دەيدى ۇيىمنىڭ باس ەكونوميسى لورانس بۋن. سونىمەن بىرگە ەىسۇ جاھاندىق ءىجو-ءنىڭ 4,5 پايىزعا تومەندەيتىنىن دە مالىمدەدى. وسى ورايدا تىعىرىقتان شىعۋ ءۇشن مەملەكەتتەردىڭ قارجىلاندىرۋى قاجەت ەكەنى ەسكەرتىلدى. بىرقاتار مەملەكەت ەكونوميكانى قالپىنا كەلتىرۋ شاراسى رەتىندە ترلن اقش دوللارىن ءبولدى. دەگەنمەن بۇگىنگى ساندار داعدارىس بۇلتىنىڭ ءازىر كوشە قويمايتىنىن كورسەتىپ وتىرعانداي.