كەزىندە ۇلكەندەردىڭ «مەنىڭ ميليتسيام مەنى قورعايدى» دەپ اندەتكەنىن ءجيى ەستۋشى ەدىك. جۇرتتىڭ وسى سەنىمىنە سەلكەۋ تۇسپەۋى ۇشىندە جىل ساناپ ەلىمىزدە قۇقىق قورعاۋ ورگاندارىنىڭ قىزمەتكەرلەرىنە قويىلاتىن تالاپ پەن بەلگىلى ءبىر ستاندارت كۇشەيىپ كەلەدى. بۇل – زاڭدى قۇبىلىس. سەبەبى, وتانداستارىمىزدىڭ قۇقىعى تاپتالماۋى مەن مۇددەلەرى اياق استى قالماۋىندا ماڭىزدى ءرولدى ەڭ الدىمەن وسى ءتارتىپ ساقشىلارى اتقارادى.
مەملەكەت باسشىسى قاسىم-جومارت توقاەۆ بيىل حالىققا جولداۋىندا «قۇقىق قورعاۋ ورگاندارى قىزمەتكەرلەرىن جۇرتپەن اشىق əڭگىمە جۇرگىزۋگە ۇيرەتۋدىڭ ماڭىزى زور. بۇل باعىت كادرلاردى دايارلاۋ جəنە ىرىكتەۋ جۇيەسىندە باسىمدىققا اينالۋى قاجەت», دەگەن بولاتىن. بۇگىندە وسى ماسەلە – وتە وزەكتى. ءتارتىپ ساقشىلارى قوعاممەن تىعىز بايلانىس ورناتىپ, اشىق اڭگىمە جۇرگىزبەيىنشە حالىقتىڭ پوليتسياعا دەگەن سەنىمى دە نىعايا قويمايدى.
بالكىم, «زاڭدى جەتىك بىلەتىن, دەنە جانە پسيحولوگيالىق دايارلىعى جوعارى دەڭگەيدەن كورىنگەن ءتارتىپ ساقشىسى قاي ەلدە بار؟» دەگەن ساۋال جۇرەتىن بولسا, ءبىراۋىزدان اقش دەپ جاۋاپ بەرۋگە بولاتىن ەدى. بىزگە دە سول دەڭگەيگە ۇمتىلۋ قاجەت. ول ءۇشىن الدىمەن قۇقىق قورعاۋ ورگاندارىنىڭ قىزمەتكەرلەرىنە قويىلاتىن تالاپتى, ستاندارتتى كۇشەيتكەن ءجون. بۇل باعىتتا بىرقاتار جۇمىستار اتقارىلىپ تا جاتىر. ماسەلەن, ىشكى ىستەر مينيسترلىگىنىڭ 2020 جىلعى 24 ساۋىردەگى №358 «پوليتسەي ستاندارتىن بەكىتۋ تۋرالى» بۇيرىعىن الىپ قارايىق.
بۇل قۇجاتتا ۆەدومستۆو باسشىسى ەرلان تۇرعىمباەۆ ۇكىمەتتىڭ 2005 جىلعى 22 ماۋسىمداعى №607 قاۋلىسىمەن بەكىتىلگەن ىشكى ىستەر مينيسترلىگى تۋرالى ەرەجەنىڭ 16-تارماعىنىڭ 74-1-تارماقشاسىنا سايكەس ەلىمىزدەگى پوليتسەي ستاندارتىن بەكىتىپ وتىر. بۇيرىقتىڭ 1-تاراۋىنداعى جالپى ەرەجەدە پوليتسيا قىزمەتكەرىنە قوعام مەن مەملەكەت تاراپىنان ەرەكشە سەنىم بىلدىرىلەتىنى, ونىڭ جەكە جانە كاسىبي قاسيەتتەرىنە جوعارى تالاپتار قويىلاتىنى, ول قىزمەتكە شىن بەرىلگەن ءوز ەلىنىڭ پاتريوتى بولۋى ءتيىس ەكەنى ايتىلادى. ەڭ باستىسى ۆەدومستۆو باسشىسىنىڭ بۇل بۇيرىعى پوليتسەيدىڭ ءيميدجىن قالىپتاستىرىپ, ازاماتتاردىڭ پوليتسياعا دەگەن سەنىمىن نىعايتۋعا باعىتتالىپ وتىر.
ال 2-تاراۋدا پوليتسەي وزىنە جۇكتەلگەن مىندەتتەردى تابىستى ورىنداۋ ءۇشىن بىرقاتار جەكە قاسيەتتەرگە دە يە بولۋ كەرەكتىگى ايتىلادى. ونىڭ قاتارىندا تارتىپتىلىك, باتىلدىق جانە تاباندىلىق, ورىنداۋشىلىق, توزىمدىلىك جانە سترەسكە تۇراقتىلىق, ينتەللەكتۋالدىق, بورىش پەن ادىلەتتىلىكتىڭ دامىعان سەزىمى, ادالدىق جانە پرينتسيپشىلدىك, جاۋاپكەرشىلىك جانە ادال نيەتتىلىك, سابىرلىلىق, ادامگەرشىلىك, ىزەتتىلىك, ءتىل تابىسقىشتىق, وزدىگىنەن جەتىلۋگە تالپىنىس سىندى قاسيەتتەر بار.
كاسىبي قىزمەتتە پوليتسەي ءوز قىزمەتىن رەگلامەنتتەيتىن نورماتيۆتىك- قۇقىقتىق اكتىلەردىڭ تالاپتارىن ءبىلۋى جانە ونى تاجىريبەدە شەبەر قولدانۋى ءتيىس. دەنە شىنىقتىرۋ جانە جاۋىنگەرلىك دايارلىعى, العاشقى مەديتسينالىق كومەك كورسەتۋ قابىلەتى, قىزمەتتىك قۇجاتتامانى جۇرگىزۋ داعدىلارى, سونىڭ ىشىندە اقپاراتتىق تەحنولوگيالاردى يگەرۋى, قىزمەتتىك مىندەتتەردى ساۋاتتى جوسپارلاۋى مەن ورىنداۋى, قىزمەتتىك ۋاقىتتى ۇتىمدى ءارى ءتيىمدى پايدالانۋى قاجەت. ءتارتىپ ساقشىسىنىڭ سىرتقى كەلبەتى ازاماتتاردىڭ سەنىمىن وياتىپ, ىشكى ىستەر ورگاندارىنىڭ بەدەلىن نىعايتۋعا ىقپال ەتۋى ءتيىس. بۇل رەتتە, پوليتسەي قىزمەتتىك كيىمدى جوندەپ كيۋى, جيناقى ءارى ۇقىپتى بولۋى, ارىپتەستەرى مەن ازاماتتاردىڭ قۇرمەتىنە لايىق سىرتقى ۇلگىلىسىن قاداعالاۋى كەرەك.
كاسىبي قىزمەتتە پوليتسەي قۇقىق بۇزۋشىلىقتاردىڭ جولىن كەسۋگە, ازاماتتاردىڭ قۇقىعىن بۇزباۋعا مىندەتتەلەدى. اسىرەسە, ۇستالعاندار مەن قامالعانداردىڭ قۇقىعىن شەكتەمەۋى ءتيىس. ءادىل ارەكەت ەتىپ, اينالاسىنداعىلارعا تۇسىنىكتى جۇمىس جاساعانى ءجون. سەبەبى, ادال ءارى ءادىل ارەكەت ەتكەن پوليتسەي سىبايلاس جەمقورلىق كورىنىستەرىنە دە جول بەرمەيدى. بۇل رەتتە, ءتارتىپ ساقشىسى جەكە ومىرگە قول سۇقپاۋشىلىق تۋرالى ازاماتتاردىڭ كونستيتۋتسيالىق قۇقىقتارىن دا ساقتاۋى ءتيىس. ازاماتتارمەن, اسىرەسە بالالارمەن, ايەلدەرمەن, مۇمكىندىگى شەكتەۋلى ادامدارمەن جانە ەگدە ادامدارمەن قارىم-قاتىناس كەزىندە ىزەتتىلىك جانە ادەپتىلىك تانىتۋى, ولاردىڭ وتىنىشتەرى مەن ارىزدارىنا وبەكتيۆتى قاراۋى, قاجەت بولسا كومەك (سونىڭ ىشىندە مەديتسينالىق كومەك) كورسەتە ءبىلۋى قۇپتالادى. ءوزىنىڭ ەسكەرتۋلەرى مەن تالاپتارىن سابىر ساقتاي وتىرىپ سىپايى ءارى سەنىمدى بايانداۋى ەسكەرىلەدى. داۋلى جاعدايلاردى دا شەشە ءبىلۋى قاجەت. ازاماتتارمەن قارىم-قاتىناس كەزىندە پوليتسەي تاراپىنان تۇرعىنداردىڭ جىنىستىق بەلگىسىنە, جاسىنا, ناسىلىنە, ۇلتىنا, تىلىنە, ازاماتتىعىنا, الەۋمەتتىك, م ۇلىكتىك نەمەسە وتباسىلىق جاعدايىنا, ساياسي نەمەسە ءدىني كوزقاراسىنا بايلانىستى كەمسىتۋشىلىك سيپاتتاعى سوزدەر مەن ارەكەتتەرگە; قوقان-لوقى, قورلايتىن ءتىل تيگىزۋ, تاكاپپارلىق قاتىناس, دورەكىلىك, مەنسىنبەۋشىلىك, ادەپسىزدىك, دالەلسىز ايىپ تاعۋعا; ءنورماتيۆتى ەمەس جانە جارگوندىق لەكسيكانى پايدالانۋعا; دۇرىس قارىم-قاتىناسقا نەمەسە قۇقىققا قارسى كەلەتىن مىنەز-ق ۇلىققا توسقاۋىل بولاتىن ءىس-ارەكەتتەر كورسەتۋگە جول بەرىلمەيدى.
بۇل رەتتە بۇيرىقتا قاتارداعى ءتارتىپ ساقشىسىمەن بىرگە باسشىنىڭ دا وكىلەتتىگى كورسەتىلگەنىن ايتۋعا بولادى. باسشى ءوزىنىڭ قاراماعىنداعى قىزمەتكەرلەردىڭ مىندەتتەرىن جانە قىزمەتتىك وكىلەتتىگىن لاۋازىمدىق نۇسقاۋلىقتارعا سايكەس ءدال بەلگىلەۋى, كاسىبي ءبىلىمىن جانە پراكتيكالىق جۇمىس تاجىريبەسىن قاراماعىنداعى قىزمەتكەرمەن ءبولىسۋى, كۇندەلىكتى قاراماعىنداعى قىزمەتكەرلەردى كونستيتۋتسيانى, قازاقستان رەسپۋبليكاسىنىڭ زاڭدارىن قاتاڭ ساقتاۋ رۋحىندا, قىزمەتتىك بورىشىن ادال اتقارۋ, دورەكىلىككە جانە مەيىرىمسىزدىككە توزبەۋشىلىك قارىم-قاتىناستا تاربيەلەۋى, قاراماعىنداعى قىزمەتكەرلەردى الەۋمەتتىك-قۇقىقتىق قورعاۋدى, ارداگەرلەرگە, قىزمەتتىك مىندەتتەرىن اتقارۋ كەزىندە جاراقاتتانعان جانە مەرتىگىپ قالعان پوليتسەيلەرگە, سونداي-اق قىزمەتتىك بورىشىن اتقارۋ كەزىندە قازا تاپقان پوليتسەيلەردىڭ وتباسى مۇشەلەرىنە قامقورلىق جاساۋى, كادر ماسەلەلەرىن شەشۋ بارىسىندا مەريتوكراتيا قاعيداتتارىن ساقتاۋدى قامتاماسىز ەتۋى, ەڭبەكتى, دەنساۋلىقتى ساقتاۋعا باعىتتالعان شارالاردى قابىلداۋى, ءتيىمدى قىزمەت ءۇشىن قاۋىپسىز جانە قاجەتتى جاعدايلار جاساۋى, سونداي-اق قولايلى مورالدىق-پسيحولوگيالىق احۋال قالىپتاستىرۋى, قاراماعىنداعى قىزمەتكەرلەردىڭ قىزمەت ناتيجەسىن باعالاۋى, سونداي-اق ماراپاتتاۋ مەن جازالاۋدى قولدانۋ كەزىندە ادىلەتتىلىك جانە وبەكتيۆتىلىك كورسەتۋى قاجەت.
بۇل رەتتە ءار پوليتسەيدىڭ ستاندارتقا ساي بولۋى – قوعامدىق سەنىمنىڭ قاجەتتى شارتى, قىزمەتتىك مىندەتتەردى ساپالى ورىنداۋدىڭ ماڭىزدى فاكتورى سانالادى.