اقپارات جانە قوعامدىق دامۋ ءمينيسترى ايدا بالاەۆانىڭ توراعالىعىمەن مەملەكەت باسشىسى قاسىم-جومارت توقاەۆتىڭ «جاڭا جاعدايداعى قازاقستان: ءىس-قيمىل كەزەڭى» اتتى قازاقستان حالقىنا جولداۋىنىڭ الەۋمەتتىك باسىمدىقتارى بويىنشا دوڭگەلەك ۇستەل ءوتتى.
باسقوسۋعا پرەزيدەنت جانىنداعى ايەلدەر ىستەرى جانە وتباسىلىق-دەموگرافيالىق ساياسات جونىندەگى ۇلتتىق كوميسسيانىڭ مۇشەلەرى, رەپرودۋكتولوگ-عالىمدار, پسيحولوگتار, وتباسى ينستيتۋتىن دامىتۋ ماسەلەلەرى جونىندەگى ساراپشىلار, ۇكىمەتتىك ەمەس ۇيىمداردىڭ وكىلدەرى قاتىستى.
– كۇنى كەشە ەل پرەزيدەنتى قاسىم-جومارت توقاەۆ حالىققا كەزەكتى جولداۋىن جاسادى. شىن مانىندە بۇل قۇجات وزەكتى دە كوكەيكەستى ماسەلەلەردى كوتەرگەن ۇلكەن مازمۇندى باعدار بولىپ وتىر. مەملەكەت باسشىسى پاندەمياعا بايلانىستى قيىن جاعدايدا مەملەكەتتىڭ جۇمىسىنا اشىق ءارى ادال باعا بەردى. بىرقاتار ىرگەلى باعىتتار بويىنشا جول كورسەتتى. پرەزيدەنت مەملەكەت پەن قوعامنىڭ ەڭ وزەكتى پروبلەمالارى بويىنشا شەشىمدەر كەشەنىن توپتاستىراتىن جاڭا رەفورمالار جوسپارىن ۇسىندى. بۇل ماسەلەلەر كوپتەگەن ادامدى تولعاندىرادى. ولار ايتىلىپ تا, تالقىلانىپ تا جاتىر. پرەزيدەنت جولداۋىنىڭ مىسالىنان-اق ««حالىق ۇنىنە قۇلاق اساتىن مەملەكەت» تۇجىرىمداماسىنىڭ قانشالىقتى ءتيىمدى جۇمىس ىستەيتىنىن كورىپ وتىرمىز, – دەدى ا.بالاەۆا.
ءمينيستردىڭ ايتۋىنشا, مەملەكەت باسشىسى ەڭ الدىمەن جالپىمەملەكەتتىك شارالاردىڭ نەگىزگى باعىتتارىن 11 ءىرى بلوكقا بولە وتىرىپ ايقىنداپ بەردى. سونىڭ ىشىندە ەكونوميكا, مەملەكەتتىك باسقارۋ, اۋماقتىق دامۋ, تسيفرلاندىرۋ, ءبىلىم بەرۋ, دەنساۋلىق ساقتاۋ, ەكولوگيا, قۇقىق قورعاۋ جۇيەسى, الەۋمەتتىك ساياسات, جاڭا قوعامدىق قۇندىلىقتاردى قالىپتاستىرۋ مەن ساياسي رەفورمالار تاقىرىبى بار. الداعى ۋاقىتتا اتالعان سالالاردىڭ بارلىق باعىتتارى بويىنشا اۋقىمدى جۇمىستار اتقارىلادى.
– ماڭىزدىسى سول, بۇل جۇمىستاردىڭ بارلىعى پاندەميا جاعدايىندا جۇرگىزىلەدى. سوندىقتان پرەزيدەنت جولداۋىنىڭ يدەيالارى مەن نەگىزگى ەرەجەلەرى توڭىرەگىنە قوعامنىڭ شوعىرلانۋىن تالاپ ەتەدى. ەگەر جولداۋداعى باسىم باعىتتارعا توقتالاتىن بولساق, ولار نەگىزىنەن قوعامدىق-ساياسي سالاعا قاتىستى بولدى. بايىپتى باستامالار كوتەرىلدى. ونىڭ بارلىعىن جىپكە ءتىزىپ جاتپاي-اق قويايىن. الايدا اۋىل اكىمدەرىن تىكەلەي سايلاۋ جولىمەن جەرگىلىكتى ءوزىن ءوزى باسقارۋدى دامىتۋ نەمەسە ىندەت كەزىندە ءوزىنىڭ تيىمدىلىگىن كورسەتكەن قوعامدىق باقىلاۋدى ساپالى جاڭا دەڭگەيگە كوتەرۋ سىندى باعىتتاردى اتاپ وتكىم كەلەدى. بۇعان قوسا وڭىرلەردى دامىتۋ سالاسىندا وتە ماڭىزدى قادام جاسالدى. بۇدان بىلاي ەلدىڭ اۋماقتىق دامۋى ءوڭىر ەرەكشەلىكتەرىنە باسىمدىق بەرىلە وتىرىپ جۇزەگە اسىرىلادى. ەندىگى رەتتە ءبىز وسى ستراتەگيالىق قۇجاتتىڭ «وتباسىلىق-دەموگرافيالىق سالاداعى جاڭا ساياسات تۋرالى» ماڭىزدى باعىتىن تالقىلاپ جاتىرمىز, – دەدى ۆەدومستۆو باسشىسى.
ءمينيستردىڭ ايتۋىنشا, مەملەكەت باسشىسى ق.توقاەۆ وسى وتباسى ماسەلەسىنە قاتىستى دايەكتى دەرەكتەردى جاريالادى. ەلىمىزدە وسى سالاداعى جاعداي وكىنىشكە قاراي جىل ساناپ ناشارلاي تۇسۋدە. اجىراسۋدىڭ, بالالارعا قاتىستى زورلىق-زومبىلىقتىڭ, نارەستە سۇيە الماعان ەرلى-زايىپتىلاردىڭ سانى ارتىپ كەلەدى. سوندىقتان ەل پرەزيدەنتى جولداۋدا بۇل سالاعا ايرىقشا توقتالىپ, بالا كۇتىمىن مەملەكەتتىك دەڭگەيدەگى ءبىرىنشى كەزەكتەگى مىندەت رەتىندە بەلگىلەدى. ياعني, بالا تاربيەسى مەن ولاردىڭ ءال-اۋقاتىن ارتتىرۋ ماسەلەسى بارلىق مەملەكەتتىك ورگانداردىڭ باستى مىندەتىنە اينالادى. بۇل باعىتتا مەملەكەت تاراپىنان اۋقىمدى جۇمىستار اتقارىلىپ جاتىر.
– قازىردىڭ وزىندە وتباسىلىق جانە گەندەرلىك ساياساتتىڭ بەكىتىلگەن تۇجىرىمداماسى بار. ۇكىمەت ءتيىستى جوسپار قابىلداپ, وندا ناقتى ينديكاتورلار, ءىس-شارالار مەن جوبالار قاراستىرىلعان. ءوز كەزەگىندە, اقپارات جانە قوعامدىق دامۋ مينيسترلىگى بيىل رەپرودۋكتيۆتى دەنساۋلىقتى ساقتاۋ بويىنشا كونسۋلتاتسيالىق قىزمەتتەر ۇسىنۋ ءۇشىن گرانتتىق جوبانى جۇزەگە اسىرۋدا, – دەدى ا.بالاەۆا.
ءمينيستردىڭ ايتۋىنشا, بۇگىندە ماجىلىستە وتباسىلىق-گەندەرلىك ساياساتتى جانە تۇرمىستىق زورلىق-زومبىلىققا قارسى زاڭنامانى جەتىلدىرۋ بويىنشا بىرقاتار ۇسىنىس تالقىلانىپ جاتىر. بۇدان بىلاي بالالارعا قاتىستى جاسالعان قىلمىستار ءۇشىن بيىلعى جولداۋ اياسىندا جازانى قاتايتۋدىڭ بارلىق كەشەندى شارالارى قابىلداناتىن بولادى.
– پرەزيدەنتتىڭ جولداۋى كەشەدەن بەرى ەل اۋزىندا جۇرگەنى ءسوزسىز. الدا ءالى تالاي كوپتەگەن جايت پەن ۇسىنىستى تەرەڭىرەك تالقىلايتىن بولامىز. بۇگىنگى باعدار – جولداۋدا ايتىلعان الەۋمەتتىك باسىمدىقتار بولعاندىقتان مەنىڭشە, ەڭ ماڭىزدى سانالاتىن وتباسىلىق ساياسات, بالالار, الەۋمەتتىك-دەموگرافيالىق ماسەلەلەر. ەلىمىزدە العاشقى ەكستراكورپورالدى ۇرىقتاندىرۋ 2010 جىلى جاسالدى. سول كەزدە مەملەكەت ەكستراكورپورالدى ۇرىقتاندىرۋ بويىنشا 100 كۆوتاعا عانا اقشا بولگەن ەدى. وسى ارالىقتا ەلىمىزدە كوپتەگەن ءسابي دۇنيەگە كەلىپ, كوپتەگەن وتباسى ءوزىنىڭ مارتەبەسىن نىعايتتى, – دەدى پرەزيدەنت جانىنداعى قازاقستاننىڭ ستراتەگيالىق زەرتتەۋلەر ينستيتۋتى ديرەكتورىنىڭ كەڭەسشىسى ءمادينا نۇرعاليەۆا.
– ەكستراكورپورالدى ۇرىقتاندىرۋ ءادىسىنىڭ العاشقى مامانى رەتىندە ونى ەنگىزگەنىمە 25 جىل تولىپ وتىر. ءبىز كوبىنە اقىلى تۇردە قىزمەت كورسەتتىك. بيىل 1 مىڭنان ءسال اساتىن كۆوتاعا قول جەتكىزدىك. سوعان قۋاناتىنبىز. بىراق پرەزيدەنت جولداۋىنداعى 7 مىڭ كۆوتا ءبولۋ شەشىمى ءبىز ءۇشىن ۇلكەن قۋانىش بولدى. ويتكەنى بىزگە كەلەتىن ادامداردىڭ بارلىعى بىردەي 1 ملن تەڭگە تابا المايدى. بۇل اقشانىڭ جارتىسى دارىگە كەتەدى. سوندىقتان بۇل ۇلكەن كومەك جانە ەمدەلۋشىلەرىمىزدىڭ بارلىعى قۋانىپ جاتىر, – دەدى «ەكومەد» ادام ۇرپاعىن ءوربىتۋ ەمحاناسىنىڭ باسشىسى سالتانات بايقوشقاروۆا.
ءىس-شارا بارىسىندا حالىقتىڭ رەپرودۋكتيۆتى دەنساۋلىعىن ساقتاۋدىڭ, وتباسى ينستيتۋتىن نىعايتۋدىڭ, بالالاردى تاربيەلەۋدىڭ وزەكتى ماسەلەلەرى تالقىلانىپ, ءتۇرلى ۇسىنىمدار جاسالدى.