جەر – قازىنا, جەر – ىرىس, جەر – بەرەكە!

جۇگەرىسى جاسىل,ء دانى اسىل

قازىر «ينەنى تەبەنگە, تەبەندى بىزگە جال­عايتىن», اركىمگە دە ون ويلانىپ, ءبىر قادام جاسايتىن كەز بولىپ تۇر. اۋىل شا­رۋا­شىلىعىن وركەندەتۋ, حالىقتىڭ تۇر­مىس تىرشىلىگىن جاقسارتۋعا جاسالعان يگى قا­دام ەكەنىن ءومىردىڭ ءوزى دالەلدەپ بەرگەنى بارشامىزعا ايان.

بۇرىنعى «كوكتال» كەڭشارىنىڭ مىڭ­داعان گەكتار ەگىستىك پەن جايىلىمدىق جە­رى­نىڭ كوبى بىرنەشە جىل يگەرىلمەي بوس جات­قان-دى. ەگىستىك جەرلەردى يگەرۋ جونىن­دەگى سول كەزدەگى زاڭدا يگەرىلمەگەن جەرلەر يگەرەتىن ۇجىمدارعا بەرىلەتىنى انىق جا­زىلعان ەدى. وسى بايلىعىمىزدىڭ بوس جات­­پاي, حالىق يگىلىگىنە جاراۋى ءۇشىن ۇل­كەن ۇجىمدار ەكى مىڭىنشى جىلداردان ىسكە كىرىسكەن ەدى. كومپانيا باسشىلارى جەر يگەرۋگە كىرىسۋدەن بۇرىن وزدەرىنىڭ جۇ­مىس كەڭسەسى مەن تەحنيكالىق بازاسىن قۇرۋ, وعان تەحنيكالىق قىزمەت كورسەتۋ ءۇشىن پان­فيلوۆ اۋدانىنداعى كوكتال اۋىلىنىڭ جو­عارعى جاعىنداعى قيراپ قالعان كونە جۇگەرى زاۋىتىنىڭ ورنىن ءتيىستى قۇجاتتار نە­گىزىندە زاڭداستىردى. ەندى مىنە, بۇل تاس-تالقانى شىققان جۇگەرى زاۋىتىنىڭ ور­نىندا تۇراقتى جۇمىس ىستەيتىن ساپالى كا­سىپورىن بوي كوتەردى. ايقىنداپ ايتقاندا, سەرىك­تەستىكتىڭ بەرىك وندىرىستىك تەحنيكالىق بازاسى قۇرىلدى. ەگىستىكتەرىندە جۇگەرىنىڭ ءونىمدى تۇقىمدارىن وندىرۋگە باتىل كىرىستى.

العاشقى جىلدارى 200 گەكتارداي عانا ەگىستىك جەر بولسا, بۇگىندە ەگىستىك كولەمى 1269 گەكتارعا جەتتى. وسىنشا ال­قاپتا وسىرىلگەن ءونىمنىڭ نەگىزگى ساتىپ الۋ­شىسى شامالعانداعى كراحمال جانە سيروپ وندىرەتىن ءىرى زاۋىت. جۇگەرى ءىسى «ازيا-اگروفۋت» زاۋىتىنا تاپسىرىلادى. زاۋىت جۇگەرىنى ءبىرىنشى وڭدەگەندە كراح­مال شىعارادى. كراحمالدان سيروپ جاسايدى. ال سيروپتان كونفەت, توقاش, باسقا دا كونديتەرلىك ونىمدەردىڭ ءتۇر-ءتۇ­رىن شىعارادى. وتكەن جىلى سەرىكتەستىك شا­مالعانداعى زاۋىتقا 800 توننا ساپالى جۇگەرى وتكىزدى.

كونديتەرلىك ونىمگە دەگەن حالىقتىڭ سۇ­رانىسى كۇن ساناپ ارتا تۇسۋدە. ونىڭ ۇستىنە ول وتاندىق ءونىم بولسا تۇتىنۋشىلار ونى ىزدەپ ءجۇرىپ ساتىپ الۋعا كوشتى. سول ءۇشىن دە «ازيا-اگروفۋد» زاۋىتى كونديتەرلىك ءونىم­نىڭ سانىن دا, ساپاسىن دا ارتتىرۋدا.

قازىر سەرىكتەستىك 273 گەكتار جۇگەرى ال­قا­بىن تامشىلاتۋ ادىسىمەن سۋارۋدا. كوم­پانيا ديرەكتورى جانىبەك وحانوۆتىڭ ايتۋىن­شا, كەلەشەكتە 1062 گەكتار ەگىستىك جەر تامشىلاتىپ سۋارىلاتىن بولادى. بۇل جوس­پاردىڭ ءوز مەرزىمىندە ىسكە اسىرىلاتىنىنا سەنىم زور.

ءسۇتى قايماقتى, قامتىدى ايماقتى

اۋدانداعى ماڭىزدى ماسەلە – حا­لىق­تى تازا دا ءدامدى, مايلىلىعى جوعارى سۇت­پەن قام­تاماسىز ەتۋ. ساپالى دا مول ءسۇت الۋ ءۇشىن عىلىمي ىزدەنىس, وزىمىزدەگى جا­نە شە­تەلدىك وزات تاجىريبەلەر, مول قار­جى جانە ءبىلىمدى دە بىلىكتى كادر كەرەك ەكەنىن وي ەلەگىنەن وتكىزگەن جانىبەك مۇحاتاي ۇلى ما­ڭىزدى شەشىم قابىلدادى. ءبىرىنشى ءار سيىرى ءبىر ميلليون تۇراتىن «شۆيد» تۇقىمدى سيىر ساتىپ الۋ كەرەك بولدى. ەكىنشىدەن ونى ازىقتاندىراتىن, ساۋاتىن زاماناۋي­ ورىن دايىنداۋ قاجەت ەدى. ۇشىنشىدەن, وسى باعالى مال باسىن كۇتىپ-باعاتىن مال­­شى ماماندار مەن ساۋىنشىلار كەرەك. اسىل تۇقىمدى مالدى الىپ كەلۋ ءۇشىن نيدەرلاندتا ج.وحانوۆ ارنايى وقىپ, ولاردىڭ وزىق تاجىريبەسىن ۇيرەندى. «شۆيد» سيىرىن كۇتىپ-باپتاۋ جەڭىل-جەلپى جۇمىس ەمەس ەكەن. جەلىنىن, باۋىرىن, ءۇستى-باسىن, ءتورت اياعىن ارنايى ششەتكامەن تازالاۋدىڭ ءوزى شەبەر اتقاراتىن جۇمىس. ساۋىن سيىر­لاردىڭ جەمشوپ جەيتىن اقى­رىن تازالاۋ, مالدىڭ استىن قىرىپ, سىپىرىپ شىعۋ جۇ­مىستارى ۇقىپتىلىقتى قاجەت ەتەدى. ال جەمشوپتىڭ قۇرامى ءارتۇرلى. بارلىق جەمشوپ زووتەحنيكالىق تالاپتارعا ساي بولىپ, بەلگىلەنگەن ۋاقىتتا ساۋىن سيىرلارعا بەرىلەدى. وسى تالاپتاردىڭ ءبارى بەكىتىلگەن ەرەجەگە ساي اتقارىلىپ كەلەدى. تازالىق تا مول ءسۇت الۋعا اسەر ەتەدى. سونىمەن بىرگە سيىرلار ءارلى-بەرلى قوز­عالىستا بولىپ تۇرادى.

قازىردىڭ وزىندە اۋستراليادان «شۆيد» ءسۇتتى تۇقىمدى سيىرلاردان 284 باس ساتىپ اكەلىنگەن. ءار سيىر كۇنىنە ءۇش رەت ساۋىلىپ, 30 ليتردەن مايلى ءسۇت بەرەدى. دەنساۋلىققا داۋا دەسە بولعانداي. كەلەشەكتە ءسۇتتى سيىر­­دىڭ سانىن سەرىكتەستىك 480 باسقا جەت­كىزۋدى مەجەلەپ وتىر. ۇجىمنىڭ تاعى ءبىر جوسپارى – سۇتتەن كىلەگەي, سارىماي, قا­تىق, قۇرت, سىقپا ونىمدەرىن ءوندىرۋ. وعان دا­يىندىق جۇمىستارىن باستاپ تا كەتتى.

بۇل ۇلكەن ۇجىمداعى جۇمىستاردىڭ باسىم كوپشىلىگى ءارتۇرلى تەحنيكا كۇشىمەن اتقارىلۋدا. اتاپ ايتقاندا, مامانداردىڭ كاسىبي ءبىلى­مىن جەتىلدىرىپ وتىرۋ دا سە­رىكتەستىك باس­شىسىنىڭ نازارىندا. مە­حا­نيزاتورلارى تراكتور موتورىنىڭ كىل­تيپانىن تابا الادى. دانەكەرلەۋدى دە ۇيرەنىپ العان. تەحنيكا ءتىلىن بىلەتىن تاجى­ريبەلى مەحانيزاتور كەرەك. بۇل – ۋاقىت تالابى. شارۋاشىلىقتا «JONH DEERE» كومبايىنى, «JONH DEERE» تراكتورى, ءبىر «JCB» تەلەسكوپيالىق تيەگىش, 6 «بەلارۋس» تراكتورى, 2 «21-21» تراكتورى», 7 «متز» تراكتورى بار.

سەرىكتەستىكتە وزدەرىنىڭ ىزدەنىمپازدى­عىمەن كوزگە ءتۇسىپ, ناتيجەگە جەتىپ جۇرگەن ەڭبەككەرلەر از ەمەس. اتاپ ايتساق, باس ينجەنەر پاۆەل مامزاركين, مەحانيك ەربول ءارىپجانوۆ, اگرونوم باقداۋلەت قوجاحا­نوۆ, بريگادير قايرات اسىلبەكوۆ, زووتەحنيك را­ۋان يساقۇلوۆ, مال دارىگەرى ولجاس ىس­قا­باەۆ, مەحانيزاتورلار جولداسبەك سار­سەنباەۆ, سەرىك تۇراعالديەۆ سياقتى ۋاقىت­پەن ساناسپاي ەڭبەك ەتىپ, وزدەرىنە بەكىتىلگەن تەحنيكالارىن تالاپقا ساي كۇ­تىپ, ارقاشان دا ەڭبەك ونىمدىلىگىنە جەتىپ جۇرگەن ازاماتتار.

«كوكتال-اگرو» جشس-نىڭ كوكتال اي­ماعىنداعى جانە مىڭ ادام تۇراتىن كوك­تال اۋىلىنداعى تۇرعىندارعا جاساعان قام­قورلىعى دا از ەمەس. ايتالىق, بىلتىر وسىر­گەن 800 گەكتار جۇگەرى ءپىسىپ جەتىلگەندە ارنايى كومباينمەن جينادى. سوندا 800 گەكتار جۇگەرىنىڭ سوبىعى ەگىستىكتە قالا بەردى. وسى 800 گەكتار جۇگەرى القابىنىڭ ورنىن كوكتال اۋىلى مەن كوكتال اۋى­لى­نىڭ جانىنداعى تۇرعىندارعا جايى­لىم رەتىندە بەردى. سونىمەن قاتار كوك­تال اۋى­لىنداعى تۇرمىستىق جاعدايى تو­مەن وتباسىلارعا, جەرگىلىكتى مەشىتتىڭ جىلۋ جۇيەسىن تارتۋعا, ءنازىرحانا سالۋعا قار­جى­لاي كومەك كورسەتتى.

سادىق جۇماباي,

قازاقستان جۋرناليستەر وداعىنىڭ مۇشەسى, بالعابەك قىدىربەك ۇلى اتىنداعى سىيلىقتىڭ لاۋرەاتى

الماتى وبلىسى