ولاردى قۇرمەتتەۋ ارقىلى ۇلتتى قاستەرلەيىك
مەن ۇلتتىق ءارى مەملەكەتتىك مۇددە تۋرالى وسى ماسەلەگە پارلامەنتتىڭ جانە ۇكىمەتتىڭ نازارىن ەكىنشى رەت اۋدارىپ وتىرمىن.
ۇلتتىڭ جان-تانىنە الىمساقتان ءسىڭىپ كەتكەن قىمىز وسى كۇنى رەسەي مەن قىتايدىڭ, بىرىككەن اراب امىرلىكتەرى مەن ەۋروپانىڭ اۋليە اسىنا اينالعان. بابالارىمىز ساپىرعان سارى قىمىزدى, اۋرۋعا ەم, ساۋعا قۋات ءدارى قىمىزدى فرانتسيا, گەرمانيا, بەلگيا داستارقانىنىڭ ءسانى ەتىپ وتىر. بۇلاردىڭ قاتارىنا سوڭعى جىلدارى اۆستريا مەن يتاليا قوسىلدى.
ولاردى قۇرمەتتەۋ ارقىلى ۇلتتى قاستەرلەيىك
مەن ۇلتتىق ءارى مەملەكەتتىك مۇددە تۋرالى وسى ماسەلەگە پارلامەنتتىڭ جانە ۇكىمەتتىڭ نازارىن ەكىنشى رەت اۋدارىپ وتىرمىن.
ۇلتتىڭ جان-تانىنە الىمساقتان ءسىڭىپ كەتكەن قىمىز وسى كۇنى رەسەي مەن قىتايدىڭ, بىرىككەن اراب امىرلىكتەرى مەن ەۋروپانىڭ اۋليە اسىنا اينالعان. بابالارىمىز ساپىرعان سارى قىمىزدى, اۋرۋعا ەم, ساۋعا قۋات ءدارى قىمىزدى فرانتسيا, گەرمانيا, بەلگيا داستارقانىنىڭ ءسانى ەتىپ وتىر. بۇلاردىڭ قاتارىنا سوڭعى جىلدارى اۆستريا مەن يتاليا قوسىلدى.
نەمىس ەلىندە قىمىز وندىرۋشىلەردىڭ كوبەيۋىنە بايلانىستى جەكە-دارا وداعى قۇرىلعان. مامانداندىرىلعان 50 فەرما قىمىزدى دارىلىك تابلەتكا, كوسمەتيكالىق بۇيىمدار, بالالار تاعامى جانە بالمۇزداق تۇرىندە ەۋرووداقتىڭ نارىعىنا شىعاردى. رەسەيدە 80 قىمىز شارۋاشىلىعى بار بولسا, ولاردىڭ ءونىمى ءىرى قالالارداعى ەڭ ءوتىمدى تاعامنىڭ بىرىنە اينالعان. ماسەلەن, ماسكەۋلىكتەر كۇنىنە 15 توننادان استام قىمىز ىشەدى. وسى ەلدە جىل سايىن بيە سۇتىنەن 500 توننا بالالار تاعامى ازىرلەنەدى. ال ياكۋتيادا قىمىز تۋرالى جەكە زاڭ قابىلدانعان. سول زاڭ بويىنشا جىلقى شارۋاشىلىعىنىڭ قۇرىلىس نىساندارىنا قاجەتتى قارجىنى, ەلەكتر قۋاتى مەن كولىك تاسىمالىنا كەتەتىن شىعىندى مەملەكەت وتەيدى. بالاباقشاداعى بۇلدىرشىندەرگە قىمىز رەسپۋبليكالىق بيۋدجەت ەسەبىنەن تەگىن بەرىلەدى.
بىزدە, قىمىزدىڭ وتانى – قازاقستاندا وسىنىڭ كوبى جوق. قىمىز وندىرۋگە بولىنگەن ازىن-اۋلاق سۋبسيديانى جىلقىشى 35 بيە ۇستاپ, ونىڭ 20-سىن ساۋىپ وتىرسا, قىمىز اشىتاتىن تسەحى بولسا, ول تسەح ۆەتەرينارلىق تالاپقا ساي كەلسە عانا الادى. مۇنداي دەڭگەيگە مەملەكەتتىڭ كومەگىنسىز جەتۋ مۇمكىن بە؟!
ۇستىمىزدەگى جىلدىڭ 15 شىلدەسىندە تارازدا وتكەن عىلىمي-پراكتيكالىق سەمينار-كەڭەسكە قاتىسقان عالىمدار مەن كاسىپكەرلەر قىمىز ءوندىرىسىن دامىتۋعا كەدەرگى بولىپ وتىرعان ماسەلەلەردى تالقىلاي كەلىپ, رەسپۋبليكا ۇكىمەتىنە تومەندەگى ۇسىنىسپەن شىقتى:
ەكونوميكا جانە بيۋدجەتتىك جوسپارلاۋ مينيسترلىگى سالىق كودەكسىندە قىمىز, سونداي-اق ۇلتتىق تاعامدار وندىرۋمەن اينالىساتىن شاعىن جانە ورتا بيزنەس نىساندارىنا ارناۋلى سالىق جەڭىلدىگىن قاراستىرسىن;
يندۋستريا جانە جاڭا تەحنولوگيالار مينيسترلىگى قىمىز جانە ۇلتتىق تاعامدار ءوندىرىسىن دامىتۋ تۋرالى زاڭ جوباسىن ازىرلەسىن;
ساۋىلاتىن بيەنى باعىپ-كۇتۋگە بەرىلەتىن سۋبسيديانىڭ كولەمى ءسۇتتى ءىرى قاراعا بولىنەتىن قارجى دەڭگەيىنە جەتكىزىلسىن;
دۋلاتي اتىنداعى تاراز مەملەكەتتىك ۋنيۆەرسيتەتىندە «قازاقتىڭ ۇلتتىق تاعامدارى» عىلىمي ورتالىعى اشىلسىن;
قىمىز وندىرۋشىلەردىڭ رەسپۋبليكالىق جانە ايماقتىق پالاتالارى قۇرىلسىن.
وسى ۇسىنىستاردىڭ ءبارى ورىندى. ۇلتتىق تاعام – ۇلتتىق قۇندىلىق بولۋمەن بىرگە, اۋىلدى كوركەيتۋدىڭ وراسان زور مۇمكىندىگى. ۇلت دەنساۋلىعىنىڭ كەپىلىنە, ءداستۇرى مەن ماقتانىشىنا اينالعان تاعامدار ءوندىرىسىن اۋىلداردا دامىتۋ ارقىلى مىڭداعان جۇمىس ورنىن اشامىز. جىلقى سانىن 5 ميلليونعا جەتكىزگەن اقش, 12 ميلليوننان اسىرعان قىتاي مەن رەسەي وسى ت ۇلىك ارقىلى ەلەۋلى الەۋمەتتىك ماسەلەلەردى شەشۋدە. ال 120 ملن. گەكتار جايىلىمى بار قازاقستانداعى جىلقى سانى 1 ملن. 400 مىڭ عانا. جىلقى وسىرگەن ەلدىڭ ورىندى ۇسىنىستارىن قابىل الايىق. تاريحي قۇندىلىقتاردى قۇرمەتتەۋ ارقىلى ۇلتتى قاستەرلەيىك.
الدان سمايىل,
ءماجىلىس دەپۋتاتى.