قالىپتى تىرشىلىكتە ءوز كەيىپكەرلەرىنە ۇقساي بەرمەيتىن, بىراق كاسىبي تۇيسىگى مەن تاجىريبەسىن تاعدىر-تالايى ءارتۇرلى بەينەلەردى سومداۋعا ارناعان اكتريسا جاننا قۋانىشەۆانىڭ كينو الەمىنە كەلۋىنىڭ ءوزى وزگەشە. ۇلتتىق كينو ەليتاسىنىڭ ۇلكەن مەكتەبىنەن ءوتىپ, وتىزدان استام فيلمدەگى جارقىن بەينەلەر ارقىلى كورەرمەنىنە تانىلدى. دارا جولىن ۇلتتىق كينومەن بايلانىستىرعان كەيىپكەرىمىز سالانىڭ داۋىرلەگەن كەزىندە دە, توقىراپ قۇلديلاعان تۇسىندا دا ءوز كاسىبىنە ادالدىق تانىتا وتىرىپ, ونەر جولىندا قانات جايا باستاعان جاس تولقىنعا بىلگەنىن ۇيرەتۋمەن كەلەدى. بۇگىندە «قۇرمەت», «پاراسات» وردەندەرىنىڭ يەگەرى, «قازاقفيلم» كينوستۋدياسى ساراپشىلار كەڭەسىنىڭ, كينەماتوگرافيستەر وداعىنىڭ مۇشەسى جاننا قۋانىشەۆانىڭ ەسىمى ەلىمىزدىڭ ۇزدىك اكتريسالارىنىڭ قاتارىندا اتالادى. وسى ورايدا كاسىبي اكتەر بولۋدىڭ قىر-سىرىمەن بولىسكەن ايگىلى ارتىسپەن اڭگىمەمىزدى وقىرمانعا ۇسىنىپ وتىرمىز.
– جاننا شوراقىزى, سوناۋ جەتپىسىنشى جىلداردىڭ ورتا شەنىندە تۇسىرىلگەن «گاۋھارتاس» ءفيلمىن قالىڭ كورەرمەن ءالى كۇنگە ساعىنىشپەن ەسكە الىپ كورەدى. ۇلتتىق كينومىزدىڭ ناعىز داۋىرلەگەن تۇسىندا جارىققا شىققان كينوتۋىندى ءسىزدىڭ ومىرلىك جولداماڭىزعا اينالدى. فيلم سول تۇستا وداق كولەمىنەن شىعىپ, شەتەلدەردە جوعارى باعالاندى. قالا تاربيەسىندە وسكەن بويجەتكەننىڭ اۋىل قىزى سالتانات بەينەسىمەن بەتپە-بەت كەلگەن ساتىندە قانداي اسەردە بولدىڭىز؟
– ۇلتتىق كينومىزدىڭ التىن قورىنا ەنگەن «گاۋھارتاس» ءفيلمى راسىندا دا مەنىڭ كينو الەمىنە باستاعان جولدامام ىسپەتتى. وسى كارتينادان كەيىن كينوعا ۇزدىكسىز تۇسە باستادىم. 1975 جىلى جارىققا شىققان «گاۋھارتاس» ءفيلمىنىڭ بۇكىلوداقتىق تۇساۋ كەسەرى 1977 جىلدىڭ ماۋسىم ايىندا ماسكەۋ قالاسىندا وتكەنى بەلگىلى. رەجيسسەر ءشارىپ بەيسەنباەۆتىڭ «گاۋھارتاس» كارتيناسى ۇلتتىق كينوستۋديانىڭ «قىز جىبەك» فيلمىنەن كەيىنگى ءىرى جوبالارىنىڭ ءبىرى رەتىندە كورەرمەننىڭ كوزايىمىنا اينالدى, شارتاراپقا تانىلدى. 1976 جىلى وسى كارتيناداعى ءرولىم ءۇشىن بىشكەكتە وتكەن بۇكىلوداقتىق فەستيۆالدا «ۇزدىك ايەل ءرولى» سىيلىعىنىڭ يەگەرى اتانۋىم كۇتپەگەن وقيعا بولدى. كينو دەگەننىڭ نە ەكەنىن جەتە تۇسىنە قويماعان قالالىق قىز ءۇشىن مۇنداي دەڭگەيدەگى ءرولدى الىپ شىعۋ, كەيىپكەردىڭ وبرازىمەن ۇيلەسۋ كوپ ەڭبەكتى قاجەت ەتكەنى ءسوزسىز. ەكسترەمالدى سپورت تۇرىمەن اينالىسىپ, ءتورت ت ۇلىكتى تەك حايۋاناتتار پاركىنەن كورىپ جۇرگەن مەن ءۇشىن بەيتانىس كەيىپكەردىڭ الەمىنە ەنۋدىڭ قانداي قيىن بولعانىن ءوزىڭىز بولجاي بەرىڭىز. سالتانات ەكەۋمىز ەكى بولەكپىز. ول كەزدە «قازاقفيلمگە» قادام باسۋ دەگەننىڭ ءوزى قانداي ەدى؟.. العاش فيلمگە تۇسكەن كەزدە كينو ونەرىنىڭ قۇدىرەتى, بۇل كاسىپتىڭ كيەسى دەگەندى مۇلدە تۇسىنبەگەن ەكەنمىن. ءوز ىسىمە دەگەن جاۋاپكەرشىلىگىم بولعانىمەن دە, ىشكى الەمىم كينوعا دايىن ەمەس ەدى. دەگەنمەن دە بىشكەكتەگى بۇكىلوداقتىق فەستيۆالدىڭ لاۋرەاتى بولۋىم كينو ونەرىندەگى جاۋاپكەرشىلىگىمدى شىڭداي ءتۇستى.
– «اجارىڭ اشىق ەكەن اتقان تاڭداي, نۇرلى ەكەن ەكى كوزىڭ جاققان شامداي...» دەگەن ولەڭ جولدارى ەسىڭىزدە بولار. «گاۋھارتاس» راسىمەن دە كينوداعى باعىڭىزدى اشقان دۇنيە بولدى. كاۋكەن كەنجەتاەۆ, ءامينا ومىرزاقوۆا, ءانۋار بورانباەۆ, نۇرمۇحان ءجانتورين, ءانۋار مولدابەكوۆ سىندى قازاق كينو ونەرىنىڭ مايتالماندارى ءسىزدى قاناتىنىڭ استىنا الا ءجۇرىپ, كينونىڭ داڭعىل جولىنا جەتەلەپ كەلگەندەي اسەر قالدىرادى.
– جۇرەگى جۇمساق, ءجۇزى جايدارى, جانارى اشىق سالتانات ءتۇر-سيپاتى جاعىنان ۇقساستىعىنان تاڭداۋ ماعان تۇسكەن بولۋى كەرەك. كورەرمەننىڭ كوزايىمىنا اينالعان جارقىن وبراز مەنى دە بىرتە-بىرتە باۋراپ الدى. رەجيسسەردىڭ, قالا بەردى ءتۇسىرۋ توبىنىڭ قولداۋىنىڭ ارقاسىندا كەيىپكەرىممەن بەتپە-بەت كەلدىم. ىشكى الەمىن تانۋعا تىرىستىم. كاسىبي كەڭەستەرى ءوز الدىنا كاۋكەن اعا – اكەمدەي, ءامينا اپا انامنىڭ دا, اجەمنىڭ دە ورنىن الماستىردى. ومىرلىك تاجىريبەسى مول جان رەتىندە ءوز-ءوزىمدى قورعاۋعا ۇيرەتتى. كينو الاڭى تەك مىقتى مىنەزدى تالاپ ەتەتىندىكتەن, بوسبەلبەۋلىككە جول بەرۋگە بولمايتىنىن ەسكەرتتى. ءانۋار اعا قوڭىر مىنەزىمەن باۋراپ الدى. ولار مەنىڭ كينو الەمىنىڭ قيىندىعىن تۋرا قابىلداپ, توسىرقاماي, ءوز وبرازىمدى الىپ شىعۋىما كۇش-جىگەرلەرىن سالدى. قالاي ۇيرەتسە, مەن دە سولاي قيمىلدادىم. ۇلتتىق كينومىزدىڭ اڭىزىنا اينالعان تۇلعالار مەنى بارىنشا ايالاپ, جولى كۇردەلى اسۋدا قولتىعىمنان دەمەپ, ارقامنان قاعىپ تاربيە بەردى. وسى كەزەڭدە قازاقتىڭ كينو مايتالماندارىنىڭ مەكتەبى مەنىڭ ۋنيۆەرسيتەتىمە اينالدى. ادالدىق پەن شىنشىلدىقتىڭ تامىرىن تەرەڭ تانىدىم. توزىمدىلىككە ۇيرەندىم. وندىرىسكە بىرتە-بىرتە بەيىمدەلىپ, بويىمداعى بار ىنتا-جىگەردى وسى فيلمگە قوسۋعا ارەكەت ەتتىم. بۇل مەن وتكەن كاسىبي مەكتەپتىڭ بيىك شىڭى ىسپەتتى.
– دەگەنمەن, بۇل فيلمگە دەيىن دە ءتۇسىرىلىم الاڭىنان از دا بولسا تاجىريبە جينادىڭىز ەمەس پە. العاش «جاڭبىر» فيلمىنە كاسىبي سپورتشى رەتىندە كەلدىڭىز. اكتريسا بولۋدىڭ العاشقى قادامى دا وسى كەزدە باستالدى عوي.
– مەنىڭ كينوعا كەلۋىم مۇلدە كۇتپەگەن جايت. انام العاشقىدا شىعىس ءتىلىنىڭ مامانى بولعانىمدى قالادى. ال ءوزىم تاربيەشى, مۇعالىم-جاتتىقتىرۋشى بولسام دەپ ەدىم. مەكتەپ بىتىرگەننەن كەيىن لەنينگراد مەملەكەتتىك ۋنيۆەرسيتەتىنىڭ شىعىستانۋ فاكۋلتەتىنە وقۋعا ءتۇستىم. كەيىننەن كينوعا وقۋىم كەدەرگى بولماسىن دەگەن ماقساتتا بۇگىندە ءال-فارابي اتىمەن اتالاتىن قازاق ۇلتتىق ۋنيۆەرسيتەتىنە اۋىسۋىما تۋرا كەلدى. وقۋىمدى ءساتتى اياقتاپ شىقتىم. مەكتەپ قابىرعاسىندا جۇرگەندە اتا-انامىز مەنى جانە ەكى باۋىرىم مەن ءسىڭلىمدى ۋاقىتىمىزدى ءتيىمدى پايدالانۋعا, دەنەمىزدىڭ شىنىعىپ وسۋىنە بارىنشا ءمان بەردى. وسىلايشا مەن التى جاسىمنان كونكيمەن سىرعاناپ ۇيرەندىم. سپورت مەكتەبىندە ءتالىم الىپ, سۋعا سەكىرۋگە ماشىقتاندىم. كينوعا قادام باسقان 1972 جىلى مەكتەبىمىزگە باس كەيىپكەردى الماستىراتىن دۋبلەر ىزدەۋ ماقساتىندا كينو ءتۇسىرۋ توبى كەلە قالدى. جاسىم دا, كاسىبي دارەجەم دە ستسەناري تالاپتارىنا ساي كەلگەندىكتەن, «جاڭبىر» فيلمىنە تۇسەتىن بولدىم. ول كەزدە ءبىزدىڭ سىنىپتا ءجۇزۋدى بىلەتىن قازاق قىزى مەن عانا بولاتىنمىن. وسىلايشا مەنىڭ كينوداعى دەبيۋتىم باستالىپ كەتتى. ءتۇسىرۋ الاڭىنا كەلگەندە كينو ءوندىرىسىنىڭ ىشكى الەمىنەن اقپارات العانىم بولماسا, بۇل ورتانى جىلى قابىلداي المادىم. ءبىر اپتا بويى جاساندى جاڭبىر استىندا ءارى-بەرى جۇگىرىپ, سۋعا ءجۇزىپ, جاتتىعۋىما قايتا ورالدىم.
– ءومىرىڭىزدى باسقا ارناعا بۇرعان ءارى كينونى كاسىبىڭىز رەتىندە تاني باستاعان كەزىڭىز 1975 جىلى بولات مانسۇروۆتىڭ «ماحاببات تۋرالى وسيەت» فيلمىنە ءتۇسۋ ساتىمەن تىعىز بايلانىستى بولدى. بۇل كەزدە ومىرلىك جارىڭىز, ماحابباتىڭىزدى كەزدەستىردىڭىز. قازاق كينوسىندا جاسىنداي جارق ەتىپ سونگەن جامبىل قۇدايبەرگەنوۆپەن تاعدىر قوستىڭىز. كينودا تابىسقان جاراسىمدى جۇپ جايىندا بۇگىندە ساعىنىشپەن ايتىلاتىن ەستەلىكتەر كوپ.
– «جاڭبىر» فيلمىنە تۇسكەننەن كەيىن ارادا ءۇش جىلداي ءۇزىلىس بولدى. كينوستۋديادا سۋرەتىم ساقتالىپ قالسا كەرەك, بىردە اناما تەلەفون شالىپ, مەنى كينو سىناعىنا شاقىرتتى. العاشقى كۇنى رەجيسسەرمەن اڭگىمەلەستىم, ولەڭ وقىدىم. ال كەلەسى كۇنى كەلگەندە اسكەري ۇشقىشتىڭ كيىمىن كيگەن ەرەسەكتەۋ اكتەردى بايقادىم, بىراق اسا ءمان بەرمەگەن ەكەنمىن. وزىمە بەرىلگەن ءماتىندى جاتقا ايتىپ بەرىپ, رەجيسسەردىڭ ماقۇلداۋىنان ءوتتىم. سونىمەن مەنىڭ ۇلكەن كينوداعى قادامىم باستالىپ كەتتى. ال ءتۇسىرۋ الاڭىنداعى ارىپتەسىم, اسكەري ۇشقىش كيىمىندەگى جامبىل قۇدايبەرگەنوۆ بولىپ شىقتى. ول كەزدە جامبىل ماسكەۋدەن ۆگيك-ءتى ءبىتىرىپ كەلگەن ءارى بىرقاتار فيلمگە ءتۇسىپ ۇلگەرگەن كاسىبي اكتەر. وسى ءسات ەكەۋمىزدىڭ دە ومىرىمىزگە كۇرت وزگەرىس اكەلدى. «ماحاببات تۋرالى وسيەت» ءفيلمى ماحاببات الەمىنە باۋراپ اكەتكەندەي بولدى. ءتۇسىرىلىم اياقتالعاننان كەيىن مەن «گاۋھارتاس» فيلمىنە بەكىتىلىپ, قاپال-اراسانعا شىعارماشىلىق توپپەن بىرگە ەكى ايعا ىسساپارعا كەتتىم. بىراق اراقاشىقتىق ءبىزدى جاقىنداستىرۋعا اسىقتىردى. ساعىنىشقا تولى وسى كەزدە جامبىلدىڭ ماعان دەگەن سەزىمى دە وزگەشە بولدى. عاشىقتار ءبىر-بىرىنە گۇل سىيلاپ, سەزىمدەرىن ءبىلدىرىپ جاتاتىن بولسا, جامبىل سالەمدەمە رەتىندە كوكونىس تولى سومكە بەرىپ جىبەرەتىن. وسىلايشا مەن وزىمە مەيىرىمىن توككەن ازاماتقا ون سەگىز جاسىمدا تۇرمىسقا شىقتىم. ءبىز باقىتتى وتباسى بولدىق. جامبىلدىڭ ەنشىسىندە بۇل كەزدە جيىرمادان استام كارتينا بار. كوبىنە مىنەزدى وبرازداردى سومدايتىن ونىڭ الداعى ماقساتى تاريحي رولدەردى ويناۋ بولاتىن. قىرعىز رەجيسسەرى تولومۋش وكەەۆتەن شىڭعىسحاننىڭ رولىنە شاقىرتۋ العان كەزى. سول كەزەڭدە بارىن سالىپ, تىڭعىلىقتى دايىندالعانى ءوز كاسىبىنە دەگەن جاۋاپكەرشىلىگى دەپ بىلەمىن. بىراق تاعدىردىڭ جازۋى باسقاشا بولدى... جامبىل مەنىڭ ءار فيلمىمە, رولىمە قاتىستى ويلارىن ايتىپ وتىردى. كينودا تۇلعا بولىپ قالىپتاسۋ ءۇشىن مىقتى مەكتەپ قانا ەمەس, جانىڭدا سەنى تۇسىنەتىن, قولدايتىن جاننىڭ بولۋى ماڭىزدى. اكتەرلىك كاسىپتىڭ كەرمەك ءدامىن تاتا ءجۇرىپ, جامبىلدىڭ جانىندا جۇرەگىمنىڭ تۇبىنە ۇيالاعان قۋانىشقا تولى جىلداردى باسىمنان وتكەردىم. بالكىم, ومىردەن ەرتە ءوتىپ كەتەرىن سەزگەن بولار, مەنى بارىنشا قامقورلىعىنا بولەۋگە تىرىستى.
– جانىڭىزدىڭ جالاۋى بولعان جاندى ساعىنىشپەن ەسكە الا وتىرىپ, ومىرلىك كەزەڭدەردە وكىنگەن كەزدەرىڭىز بولدى ما؟ ال جاقىن جاندارىڭىز اكتەرلىكتى تاڭداپ جاتسا, قالاي قابىلدار ەدىڭىز؟
– ومىرگە دەگەن وكپەم دە, وكىنىشىم دە جوق. جانىمدا جامبىلىمنىڭ جالعاسى ۇلىم ەرجان بار, ەكى نەمەرەم ءوسىپ كەلەدى. ەرجانىم – سۋرەتشى, ءوز ءىسىنىڭ كاسىپقويى. نەمەرەلەرىم بولاشاقتا اكتەر بولام دەپ جاتسا, ءۇزىلدى-كەسىلدى قارسى بولامىن. ويتكەنى ولاردىڭ جۇگى اۋىر سالاعا ومىرلەرىن سارپ ەتكەنىن قالامايمىن. امان-ەسەن ازامات بولىپ وسكەنىن كورگىم كەلەدى.
– اكتەرلىك جولىڭىزدا شەتەلدىك كينو كومپانيالارمەن بىرلەسكەن بىرقاتار جوبادا جۇمىس ىستەدىڭىز. كينونىڭ ءتىلى ورتاق دەگەنىمىزبەن, ونى قابىلدايتىن ورتانىڭ, كەيىپكەر مەن اكتەردىڭ ىشكى دۇنيەتانىمىنىڭ ۇيلەسىم تابۋىنداعى وزگەشەلىكتەردىڭ بولۋى زاڭدىلىق. وتاندىق اكتەرلەردىڭ شەتەلدىك ارىپتەستەرىنەن وزىق ءتۇسىپ, كەم قالاتىن تۇستارى بار ما؟
– 1988 جىلى جاپونيا مەن كسرو كينوستۋدياسىنىڭ بىرلەسكەن «قادام» فيلمىندە, ال 1994 جىلى وزبەكستان مەن رەسەي تۇسىرگەن «ۇنسىزدىك كودەكسى-2», 2010 جىلى تۇرىك ارىپتەستەرمەن بىرلەسە تۇسىرگەن «استانا – ماحابباتىم مەنىڭ» سەريالىنا ءتۇستىم. كينو اكتەرلەر ءۇشىن ءتىلى دە, تۇسىنىگى دە ورتاق وزگەشە, جەكە ءبىر الەم. «گاۋھارتاستان» كەيىن تۇسكەن كينولاردىڭ قاتارىندا اتاقتى نۇرمۇحان جانتورينمەن «توعىزىنشى ۇلدان ساقتان», «سىڭعىرىق اپتاپ مەرزىمى», «ۇزاق قۇس جولى» فيلمدەرىنە ءتۇستىم. نۇرمۇحان اعاداي قازاق كينو ونەرىنىڭ ساڭلاعىمەن ءبىر ءوندىرىس الاڭىندا ەڭبەك ەتۋ شىعارماشىلىعىمدى تاعى دا ءبىر ساتىعا كوتەرىپ تاستادى. جانتوريندەي تۇلعادان العان ءتالىمىم شىعارماشىلىق ومىرىمە ازىق بولىپ كەلەدى. ال كەزىندە ءانۋار مولدابەكوۆتىڭ سالماقتى دا, بايسالدى مىنەزىنەن تەكتىلىكتى تانىدىم. بۇگىندە ماسكەۋلىك ارىپتەستەرمەن شىعارماشىلىق بارىسىندا ءوزىم وتكەن كاسىبي مەكتەپتىڭ ادىستەرىن كينو وندىرىسىندە پايدالانىپ جۇرگەنىن بايقايمىن. وسى ورايدا جاستىق شاعىمدا كوپ نارسەگە ءمان بەرمەگەندىگىمە, سونداي-اق قازاق كينوسىنىڭ كاسىبي مەكتەبىنەن ءدارىس العان قازاق اكتەرلەرىنىڭ شەبەرحاناسى مىقتى بولعاندىعىنا كوز جەتكىزە تۇسەمىن. ال شەتەل اكتەرلەرىنىڭ بىزدەن اسىپ كەتكەن جەرى جوق. «استانا – ماحابباتىم مەنىڭ» سەريالىنان كەيىن تۇرىك ارىپتەستەرىمىزدىڭ قازاق اكتەرلەرىنەن كوپ نارسە ۇيرەندىك دەۋىنىڭ ءوزى ءبىزدىڭ كينونىڭ دارەجەسىن كورسەتەدى. شەتەل اكتەرلەرىنىڭ باستى ەرەكشەلىگى – بەلگىلى ءبىر جۇيەمەن جۇمىس ىستەيتىندىگىندە. قيمىل مەن قوزعالىسقا ءمان بەرەدى. كاسىبي ەركىندىك باسىم. ولاردان ءوز-ءوزىڭدى باعالاۋ, تاۋەلسىز بولۋدى ۇيرەنۋگە بولادى. ال ۇلتتىق كينونىڭ باستى ەرەكشەلىگى ونىڭ ءون بويىندا ءار كەيىپكەردىڭ, ءار اكتەردىڭ كاسىبي عانا ەمەس, ءومىر سۋرەتى جاتادى. ستانيسلاۆسكي مەكتەبىنەن وتكەن ءبىزدىڭ كينونىڭ ۇتىمدى تۇسى وسى.
– داعدارىستى كەزەڭمەن بايلانىستى 90-جىلدارى «توعىسقان تاعدىرلار», «سارانچا» سەريالدارىنا ءتۇستىڭىز. بۇگىندە بىرقاتار تاجىريبەلى اكتەرلەردىڭ كاسىبي دەڭگەيىمە نۇقسان كەلەدى دەگەن سەبەپپەن سەريالدارعا تۇسۋدەن باس تارتىپ جاتاتىندىعىن ەستىپ قالامىز. سەريالدارعا ءجيى تۇسكەن اكتريسا رەتىندە مۇنداي پىكىرگە كوزقاراسىڭىز قالاي؟
– ۋاقىت اكتەردەن ۇزدىكسىز تاجىريبەنى, ىزدەنىستى تالاپ ەتەدى. ءوز ارىپتەستەرىڭنىڭ, شەتەلدىك اكتەرلەردىڭ كاسىبي قادامىنا زەر سالىپ وتىرۋ دا ماڭىزدى. وسى ورايدا فرانتسيا, امەريكا, ەۋروپا, ت.ب. ەلدەردىڭ سەريالدارىن ءجيى قاراپ وتىرامىن. تانىمال, الەمدىك دەڭگەيدەگى رەجيسسەرلەر, ستسەناريستەر مەن اكتەرلەر سەريالدار الاڭىندا جۇمىس ىستەپ جاتقانىن كورەمىن. بۇگىندە كورەرمەندەردىڭ سەريالدارعا قىزىعۋشىلىعىن بايقاۋعا بولادى. اكتەر شىعارماشىلىعىن سەريالدار ارقىلى دا شىڭداي الادى. ءوز باسىم بەس جىلعا جۋىق بەس جۇزدەي سەرياسى كورەرمەنگە جول تارتىپ, كوپشىلىكتىڭ جۇرەگىنەن ورىن العان «توعىسقان تاعدىرلار» سەريالىنان كوپ تاجىريبە جينادىم. وسى جىلداردا كينو شەبەرحاناسىنىڭ وكىلدەرىمەن بىتە قايناسا ءجۇرىپ, ءبىر وتباسىنىڭ مۇشەلەرىندەي بولىپ كەتتىك. قۋانىشىمىزدى دا, شاتتىعىمىزدى دا بىرگە وتكەردىك. جيناعان تاجىريبەم ۇزاق جىلدارعا ارقاۋ بولادى دەپ نىق ايتا الامىن. بۇل الاڭعا قازاق, ورىس, كورەي تەاترلارىنان تانىمال اكتەرلەر جينالدى. بۇگىندە ولاردىڭ كوپشىلىگى رەسەيدىڭ, شەتەلدەردىڭ كينولارىنا ءتۇسىپ ءجۇر. «توعىسقان تاعدىردا» كاسىبي ينتەللەكتۋالدى ەليتانىڭ وكىلى ساعي اشىموۆپەن بىرگە جۇمىس ىستەۋدىڭ ءساتى ءتۇستى. ساعي قاراپايىم, جايدارى جان بولاتىن. ونىڭ بولمىس-ءبىتىمى دە وزگەشە ەدى. جارقىراعان جۇلدىزىنىڭ ەرتە ءسونىپ قالعانىنا وكىنگەننەن باسقا امالىمىز جوق. بويىنداعى بارىن ۇلتتىق كينومىزعا بەرە الماي كەتكەن جارقىن تۇلعا جايىندا ءبىر-ەكى سويلەممەن ايتىپ جەتكىزۋ ارينە, جەتكىلىكسىز. ءبىر وتباسىنداي بولىپ كەتكەن اكتەرلەردىڭ سەريالدارداعى تاعدىر-تالايى بۇگىندە ۇلكەن كينومىزدىڭ ءبىر بولشەگىنە اينالعانى انىق.
– ءسىز ەلۋ جىلعا جۋىق «قازاقفيلم» قابىرعاسىندا ەڭبەك ەتىپ كەلەسىز. بىرقاتار جىل «كينواكتەر» شىعارماشىلىق بىرلەستىگىن باسقاردىڭىز. كينوداعى رولدەرىڭىزبەن قاتار كينو وندىرىسىنە اكتەرلەر تاڭداۋ, ولاردىڭ كاسىبي شىڭدالۋ ۇردىسىنە ۇزدىكسىز اتسالىسىپ كەلەسىز. كينو الەمىنىڭ جاس وكىلدەرىنە ءوزىڭىز وتكەن مەكتەپتىڭ پايداسى تيگەن بولار...
– «قازاقفيلمدە» سوناۋ 70-جىلداردىڭ اياعىنان بەرگى ارالىقتا ەلۋ جىلعا جۋىق ەڭبەك ەتىپپىن. اكتەرلىك بولىمگە جەتەكشىلىك ەتكەن جىلداردا كينو وندىرىسىنە اكتەرلەر تاڭداۋ, ولارمەن كاسىبي جۇمىس ىستەۋ جاعىنا كوپ كوڭىل ءبولىندى. وسى جىلداردا كينودا ەندى قالىپتاسىپ كەلە جاتقان تالانتتى جاس تولقىننىڭ ومىرگە, ۋاقىت ۇدەسىنە بەيىمدىلىگى, جىلدامدىعى, ويىنىڭ وزىقتىعىمەن ەرەكشەلەنەتىندىگىن اڭعاردىم. جاس اكتەرلەرمەن جۇمىس بارىسىندا قازاق كينوسىنىڭ قارا شاڭىراعىندا كەشەگى ءوزىم وتكەن ۇلكەن مەكتەپتىڭ ۇلگىسىن كورسەتىپ, كاسىبي ءبىلىمىمدى بارىنشا بەرۋگە تىرىسىپ كەلەمىن.
– زاماناۋي كورەرمەننىڭ سۇرانىسى قانداي؟ بۇگىنگى كۇننىڭ فيلمدەرىنەن نە كورەسىز, نەنى كورگىڭىز كەلەدى؟
– كەزىندەگى كەڭەستىك, وتاندىق كينو ءوندىرىسىنىڭ شوقتىعى بيىك دەر ەدىم. ءومىردىڭ ۇلكەن مەكتەبىنەن وتكەن كاسىپقويلار قۇرعان قازاق كينو ءوندىرىسى كەزىندە قانشاما جاۋھار تۋىندىلاردى ومىرگە اكەلدى. ءار ءفيلمنىڭ كوركەمدىك جاعىنا قاتتى كوڭىل بولىنەتىن. وعان دالەل رەتىندە بۇگىندە الەمدىك دەڭگەيگە كوتەرىلگەن فيلمدەرىمىزدى اتاي الامىز. ول كەزەڭدە كينولار جىلداپ تۇسىرىلگەن بولسا, قازىرگى فيلمدەرگە بار-جوعى ءبىر-ءبىر جارىم اي ۋاقىت كەتەدى. بۇگىندە جەڭىل سيۋجەتكە نەگىزدەلگەن جوبالار مەن كومەديالار كوبەيىپ كەتتى. مازمۇندى, قوعام ۇدەسىنەن شىعاتىن جوبالارعا ەش قارسىلىعىم جوق. دەگەنمەن دە بۇگىنگى كورەرمەنگە كومەديا ەمەس, ومىرلىك ماڭىزى بار الەۋمەتتىك فيلمدەر كەرەك. كينو تاريحتى, ءبۇتىن ءبىر ەلدىڭ وتكەنى مەن بۇگىنىن تاسپاعا تۇسىرەتىن ءوندىرىس دەيتىن بولسا, قىسقا مەرزىمدە جارىققا شىققان فيلمدەر قۇنىن جوعالتىپ, ءوز بيىگىنە جەتە المايتىنىنا كوز جەتكىزىپ كەلەمىز. ارينە ءوز كاسىبىنە بەرىلگەن, ءبىلىمدى جاستار ءوسىپ كەلەدى, بىراق ولاردىڭ ناعىز كينودا جۇمىس ىستەۋگە ۋاقىتى جوق. بالكىم, ۋاقىتتىڭ تالابى دا وسىلاي شىعار. كارانتينگە بايلانىستى قازىرگى كەزدە كينوتەاترلار جۇمىس ىستەمەيدى. بۇگىنگى كورەرمەننىڭ كوزدەگەنى – عالامتور. كينەماتوگرافيا كونتەنتىنىڭ دە تەلەۆيدەنيە فورماتىنا كوشۋ ۇردىسىنە تاڭدانا المايمىز. دەگەنمەن ۇلتتىق فيلم ءوندىرىسىن دامىتۋعا بار عۇمىرىن ارناعان تۇلعالارىمىزدىڭ ەڭبەگى ەش كەتپەيتىنىنە ءارى ولار سالعان قازاق كينوسىنىڭ سارا جولى جارقىن ەكەندىگىنە سەنگىم كەلەدى.
– اڭگىمەڭىزگە راحمەت.
اڭگىمەلەسكەن
ەلۆيرا سەرىكقىزى,
«Egemen Qazaqstan»