ەگىنگە وراق ەرتە ءتۇستى

مۇنداي جاز سولتۇستىكتە وتە سيرەك بولادى, بۇرىن ديقانداردىڭ اۋزىنان «اۋا رايىنىڭ قولايسىزدىعى» دەگەن ءسوزدى ءجيى ەستيتىن ەدىك. بيىل وندايدى ەشكىم دە ايتپايدى. حالىقتى ىندەت قىسىپ جاتقاندا تابيعات-انا جەڭىلدىك قىلىپ, جاناشىرلىق بىلدىرگەندەي. كوكتەمگى ەگىس ناۋقانىندا دا اۋا رايى قولايلى بولعان ەدى. ەندى تەك شىعىمدىلىعى جوعارى استىقتى توكپەي-شاشپاي جيناپ الۋ مىندەتى ديقانداردىڭ الدىندا تۇر.

وبلىستىڭ اۋىل شارۋاشىلىعى جانە جەر قاتىناستارى باسقارماسىنىڭ باستىعى ەربولات بەكشەنوۆتىڭ ايتۋىنا قاراعاندا, ءداندى داقىلداردىڭ 53 پايىزى قازىردىڭ وزىندە ءپىسىپ, وراقتى قارسى الۋعا دايىن تۇر. استىقتىڭ باعاسى دا بىلتىرعىدان ارتىق بولماق. قازىردىڭ وزىندە بيدايدىڭ باعاسى بىلتىرعى ورتاشا باعادان 38 پايىزعا ارتىق مولشەرلەنىپ وتىر. ەگەر بىلتىر بيداي باعاسىنىڭ ءبىر تونناسى 59,7 مىڭ تەڭگە بولسا, بيىل 82,5 مىڭ تەڭگەگە جەتىپتى. ارپانىڭ باعاسى دا بىلتىرعىدان 30 پايىزعا قىمبات بولماق.

بيىل ديقاندار استىقتى باپتاۋدا ۇزدىك ناتيجەلەرگە قول جەتكىزدى. جىل سا­يىن اۋا رايىنىڭ قولايسىزدىعى سەبەپتى ارام­شوپتەن حيميالىق قۇرالدارمەن قۇتى­لۋعا تولىق مۇمكىندىك بولماسا, بيىل وسى جۇمىس تا جاپپاي جۇرگىزىلىپ, اس­تىق­تىڭ شىعىمدىلىعىنا ۇلكەن ۇلەس قوستى.

قازىر شارۋالار ءشوپ دايىنداۋ ناۋقانىن دا اياقتاپ كەلە جاتىر. وبلىس بويىنشا بارلىعى 750 توننا پىشەن دا­يىنداۋ مەجەلەنسە, قازىر سونىڭ 70 پا­يىزدان ارتىعى ورىندالعان.

سولتۇستىك ديقاندارىنىڭ الدىندا تۇرعان تاعى ءبىر مىندەت – مي­نەرالدىق تىڭايتقىشتار شىعارۋ. قازىر شارۋالار ونىڭ 117 مىڭ تونناسىن ساتىپ الۋعا كەلىسىمشارت جاساسىپ قويعان. وبلىس اكىمى قۇمار اقساقالوۆتىڭ ايتۋىنا قاراعاندا, مينەرالدى تىڭايتقىشتاردى اۋىل شارۋاشىلىعى وندىرىسشىلەرىنىڭ وزدەرىنىڭ شىعارۋىنا مۇمكىندىك بار. «ەگەر بىرنەشە شارۋا بىرىگىپ, شاعىن زاۋىت ساتىپ الىپ, مينەرالدى تىڭايتقىشتار شىعارۋمەن اينالىسساڭىزدار, ونىڭ باعاسى الدەقايدا تومەندەر ەدى. قازىر سىزدەر ونىڭ تونناسىن 140 مىڭ تەڭگەگە الاسىزدار, ال شاعىن زاۋىتتار ءونىمى تەك 58 مىڭ تەڭگە بولار ەدى. بۇل باعىتتا ازىرگە 6 شاعىن زاۋىت قانا جۇمىس ىستەپ تۇر», دەدى ءوڭىر باسشىسى اۋىل شارۋاشىلىعى ماماندارىمەن وراق الدىندا بولعان كەزدەسۋدە.

وبلىستاعى بارلىق جەر كو­لەمى 9 ملن 804 مىڭ گەكتار بول­سا, سونىڭ 7 ملن 243 مىڭ گەك­­تارى نەمەسە 73%-ى اۋىل شارۋا­­شى­لىعىنا قولدانىلاتىن جەر­لەر. ونىڭ ىشىندە 5 ملن گەك­تارعا جۋىعىنا استىق ەگىلەدى, ال 2 ملن گەكتارى – جايىلىم. بۇ­گىن­­گى تاڭدا وبلىستا 2891 شارۋا جانە فەرمەرلىك قوجالىقتار, 776 ءتۇرلى سەرىكتەستىكتەر وسىناۋ ال­قاپ­تا ەڭبەك ەتىپ ءجۇر. سونىڭ ىشىن­دە 57 مىڭ گەكتار جەرگە استىق ەگەتىن 22 اۋىل شارۋاشىلىعى كوو­پەراتيۆتەرى دە بار.

سوڭعى جىلدارى اۋىل شارۋا­شىلىعى وندىرىسشىلەرىن مەملە­كەتتىڭ قولداۋى ەسەلەپ ارتتى. كە­يىنگى ءۇش جىلدا وبلىستىڭ اۋىل شارۋاشىلىعىن قولداۋعا 116 ملرد تەڭگە باعىتتالدى. سونىڭ ىشىن­دە بىلتىر 39,5 ملرد تەڭگەنىڭ كومەگى بولعان. ال بيىل بۇل رەكوردتىق كورسەتكىشكە جەتىپ, 48,4 ملرد تەڭگەنى قۇرادى نەمەسە بىلتىرعىدان 22,5% ارتىق. اۋىل شارۋاشىلىعىنا قۇيىلىپ جاتقان ينۆەستيتسيا كولەمى دە ارتىپ كەلەدى. سوڭعى ءۇش جىلدا 72 ملرد تەڭگەدەن 107,6 ملرد تەڭ­گەگە جەتىپ, 1,5 ەسە ارتتى. بيىل 24 پا­يىزعا ارتتىرىپ, 44,9 ملرد تەڭ­گەگە جەتكىزۋ كوزدەلگەن. بۇل – رەسپۋبل­ي­كالىق كولەمنىڭ تورتتەن ءبىرى.

قىزىلجارلىق ديقاندار بيىل تابيعي جاعدايعا بەيىمدى تۇقىم­نىڭ ەليتالىق سۇرىبىن الۋ­عا قول جەتكىزدى. بۇل سۇرىپ شىعىم­دىلىعىمەن قوسا وسىمدىكتەردىڭ ءتۇرلى اۋرۋىنا دا توتەپ بەرە الادى. مىنە, وسى سۇرىپتاردى ەندى جاپپاي قولدانۋ ماقساتى الدا تۇر. وسىدان ءۇش جىل بۇرىن بۇل ءاربىر جيىرماسىنشى تونناعا سايكەس بولسا, بيىل ءاربىر ونىنشى تونناعا سايكەس كەلەدى. ارينە, بارلىق سۇرىپتار دا شىعىمدى بولۋى ءۇشىن ارامشوپكە قارسى قولدانىلاتىن حيميالىق قوسپالاردى ارتتىرماسا بولمايدى. بۇل تاراپتا دا قىزىلجارلىقتار ۇلكەن تابىسقا جەتىپ وتىر. اتاپ ايتقاندا, پەستيتسيدتەر مەن بيواگەنتتەرگە بولىنگەن اقشانىڭ 40 پايىزعا ارتۋىمەن بيىل 2,3 ملن گەكتار جەرگە تىڭايتقىش سەبىلىپ, 130 مىڭ توننا تىڭايتقىش پايدالانىلدى. بۇل سوڭعى جىلدارداعى ەڭ ۇزدىك كورسەتكىش.

ارينە, ديقاننىڭ قولىنا قول­باي­لاۋ بولاتىن تەحنيكالاردىڭ ەسكى­لىگى, وعان قوسالقى بولشەكتەر تابۋ­دىڭ قيىندىعى. بۇل ىسكە دە مەم­لەكەت تە, ديقانداردىڭ ءوزى دە قارا­جات ءبولۋدى ارتتىرا تۇسۋدە. سول ار­قىلى قىزىلجارلىقتار سوڭ­عى ءۇش جىلدا 89 ملرد تەڭگەگە 4,7 مىڭ بىر­لىك ءتۇرلى تەحنيكا ساتىپ الۋعا قول جەتكىزدى. بۇل ءىستىڭ بيىلعى قار­قى­نى دا جوعارى. ۇستى­مىزدەگى جىل­دىڭ جە­تى ايىندا عانا 31,5 ملرد تەڭگە­نىڭ 1334 بىرلىك تەحنيكاسى ساتىپ الىن­دى.

مەملەكەتتىڭ قولداۋى مەن تابي­عاتتىڭ قولايلىلىعى ەسىل ءوڭىرى ديقاندارىنىڭ قۋانىشىن ارت­تىرۋدا. تەك ەندى كۇز قولايلى بولىپ, شىعىمدى استىقتى قامباعا توكپەي-شاشپاي قۇيىپ الۋ ماقسات بولىپ وتىر. بۇل ءۇشىن ءاربىر قولايلى كۇن ءتيىمدى پايدالانىلۋى كەرەك.

سولتۇستىك قازاقستان وبلىسى