بۇگىندە سىبايلاس جەمقورلىققا قارسى ءىس-قيمىل اگەنتتىگى قىزمەتىنىڭ نەگىزگى باعىتتارىنا وزگەرىستەر ەنگىزىلىپ, قىلمىسكەرلەردى قۇرىقتاپ, جازالاۋعا ەمەس, ونى بولدىرماۋعا, سىبايلاس جەمقورلىقتىڭ الدىن الۋعا جانە جاپپاي اعارتۋشىلىققا باسىمدىق بەرىلۋدە.
قوعامدا جەمقورلىقپەن كۇرەستىڭ قارقىنى كۇشەيگەنىمەن, كولەڭكەلى قىلمىسقا جول بەرۋشىلەردىڭ سانى ازايماي تۇر. سونىڭ ىشىندە, جاۋاپتى مەملەكەتتىك لاۋازىمدى اتقاراتىن جانە مەملەكەتتiك فۋنكتسيالاردى ورىنداۋعا ۋاكىلەتتىك بەرىلگەن ازاماتتاردىڭ قىزمەتتىك وكiلەتتiكتەرىن تەرىس جانە زاڭسىز پايدالانۋ, كاسىپكەرلىك قىزمەتكە زاڭسىز ارالاسۋ, كەدەرگى جاساۋ, پارا الۋ, پارا بەرۋ, پاراقورلىققا دەلدال بولۋ, قىزمەتتىك جالعاندىق, جەكە جانە زاڭدى تۇلعالاردىڭ زاڭسىز ماتەريالدىق سىياقى بەرۋ سىندى سىبايلاس جەمقورلىق دەرەكتەرى ءالى دە ەل اۋماعىندا بەلەڭ الۋدا. مەملەكەت بيۋدجەتىن ماقساتسىز پايدالانۋ, قىزمەت بابىن جەكە باس پايداسىنا جاراتۋ, جۇمىسقا قابىلداۋ بارىسىندا بەلگىلى ءبىر قاراجات مولشەرىن تالاپ ەتۋ, تەكسەرىس مەكەمەلەرىنىڭ كەلۋىنە وراي قارجى جيناۋ سەكىلدى سىبايلاس جەمقورلىق تاۋەكەلدەرى دە قازىر قوعامدا ءجيى ۇشىراسىپ كەلەدى.
قايتپەك كەرەك؟! مۇنداي جاعدايدا ەل ازاماتتارىنىڭ قولداۋى مەن بەلسەندىلىگى, اشىقتىعى مەن وپەراتيۆتىلىگى ايرىقشا ماڭىزعا يە. انىعىندا, «جەمقورلىققا قارسىمىز!» دەگەن ورتاق ۇران كوپتىڭ كوكەيىندە كولكىپ تۇرعانمەن, ىسكە كەلگەندە قوعام ىندەتىنە قارسى تۇرۋ جالقىنىڭ جۇمىسى, اردىڭ ءىسى بولىپ سانالادى. سوندىقتان قانداي دا ءبىر سىبايلاس جەمقورلىق كورىنىستەرىنە كۋا بولعان ازاماتتىڭ الەۋمەتتىك ىندەتكە كوز جۇما قاراماۋى, بەلسەندى ارەكەت ەتە ءبىلۋى – ەلىمىزدىڭ ەرتەڭى ءۇشىن جاسالعان ەرەن ەرلىكپەن جانە ەلەۋلى ەڭبەكپەن پارا-پار.
ەڭ الدىمەن, قانداي دا ءبىر جەمقورلىق قۇقىقبۇزۋشىلىق فاكتىسى تۋرالى اقپارات بىلگەن ازامات اگەنتتىكتىڭ تاۋلىك بويى تەگىن قىزمەت ەتەتىن «1424» ساll-ورتالىعىنا قوڭىراۋ شالۋى ءتيىس. وندا حابارلاسۋشىنىڭ جەكە اقپاراتى قۇپيا تۇردە ساقتالىپ, بەرىلگەن ءتۇرلى اقپاراتتار مەن ارىز-شاعىمدار, ۇسىنىستار مەن پىكىرلەر وپەراتورلار ارقىلى قابىلدانادى. تۇرعىنداردان سىبايلاس جەمقورلىق تاۋەكەلىن جاسادى دەگەن اقپارات كەلىپ تۇسكەن جاعدايدا, جەدەل جەلىنىڭ وپەراتورلارى ابونەنتتى اگەنتتىكتىڭ كەزەكشى وفيتسەرىمەن تىكەلەي بايلانىستىرىپ, ءاربىر حابارلامانى باستى نازارعا الىپ وتىرادى. ءتىپتى كەيبىر تۇرعىندار ءوز اقپاراتىنا سەنىمسىزدىك بىلدىرسە, تەگىن كونسۋلتاتسيالىق كەڭەستەر بەرىلىپ, اقپاراتتىق كومەكتەر كورسەتىلەدى. بۇگىندە «1424» سەنىم تەلەفونى ارقىلى كەلىپ تۇسكەن حابارلامالاردىڭ ناتيجەسىندە قانشاما ءىس قوزعالىپ, بىرقاتار كولەڭكەلى قىلمىستىڭ بەتى اشىلىپ ۇلگەردى.
سونداي-اق قوعام ىندەتى تۇرعىسىندا ءتيىستى مەكەمەگە حابارلاۋدىڭ وزگە دە جولدارى قاراستىرىلعان. ماسەلەن, اگەنتتىككە نە بولماسا اگەنتتىكتىڭ اۋماقتىق دەپارتامەنتتەرىنە جازباشا تۇردە ارىز قالدىرۋ ارقىلى حاباردار ەتۋگە بولادى. قازىرگى تاڭدا اگەنتتىك «حالىق ۇنىنە قۇلاق اساتىن مەملەكەت» يدەياسىن نەگىزگە الا وتىرىپ, ءاربىر تۇرعىن تاراپىنان كەلىپ تۇسكەن اقپاراتقا ايرىقشا دەن قويۋدا. ازاماتتاردىڭ قۇقىقبۇزۋشىلىق تۋرالى بەرگەن مالىمەتى راستالىپ, سوت قاۋلىسى نەمەسە ايىپتاۋ ۇكىمى زاڭدى كۇشىنە ەنگەن بولسا, سىبايلاس جەمقورلىققا قارسى ءىس-قيمىلدىڭ جۇمىسىنا جاردەمدەسكەنى ءۇشىن اتالعان ازاماتتارعا بىرجولعى اقشالاي سىياقى تولەنەدى جانە ولاردىڭ جەكە باس قاۋىپسىزدىگى مەملەكەت تاراپىنان قاتاڭ باقىلاۋدا بولادى.
قۇقىقبۇزۋشىلىق فاكتىسى تۋرالى حابارلاعان ازاماتتاردى كوتەرمەلەۋ, ياعني بىرجولعى اقشالاي سىياقى بەرۋ مولشەرى سىبايلاس جەمقورلىق قىلمىسىنىڭ دەڭگەيىنە سايكەس بەرىلەدى. قازىرگى تاڭدا 1 ايلىق ەسەپتىك كورسەتكىش 2778 تەڭگەنى قۇرايتىندىعىن ەسكەرسەك, اكىمشىلىك ىستەر بويىنشا – 83 340 تەڭگە (30 اەك), قىلمىستىق ىستەر بويىنشا – 111 120 تەڭگە (40 اەك), ورتاشا اۋىرلىقتاعى قىلمىستىق ىستەر بويىنشا – 138 900 تەڭگە (50 اەك), اۋىر ساناتتاعى سىبايلاس جەمقورلىق قىلمىستار تۋرالى قىلمىستىق ىستەر بويىنشا – 194 460 تەڭگە (70 اەك) جانە اسا اۋىر ساناتتاعى سىبايلاس جەمقورلىق قىلمىستار تۋرالى قىلمىستىق ىستەر بويىنشا 277 800 تەڭگە (100 اەك) مولشەرىندە اقشالاي سىياقى بەرۋ رەتتىلىگى قاراستىرىلعان. بۇعان قوسا, قۇنى 2 778 000 تەڭگەدەن (1000 اەك) اساتىن سىبايلاس جەمقورلىق قۇقىقبۇزۋشىلىقتار بويىنشا بىرجولعى اقشالاي سىياقى پارا نەمەسە كەلتىرىلگەن زالال مەن كورسەتىلگەن قىزمەتتەر سوماسىنىڭ 10%-ىن قۇرايدى.
بۇل ءادىس «بارماق باستى, كوز قىستى» ارەكەتتەردىڭ انىقتالۋىن جەدەلدەتىپ قانا قويماي, مەملەكەت پەن قوعام اراسىنداعى قاشىقتىقتىڭ ازايۋىنا جانە حالىقپەن كەرى بايلانىستىڭ ساپاسىن ارتتىرۋدا ءتيىمدى تەتىك كوزىنە اينالىپ وتىر. سوندىقتان ەل يگىلىگى جولىندا جۇدىرىقتاي جۇمىلىپ, سىبايلاس جەمقورلىق قۇقىقبۇزۋشىلىق فاكتىلەرىن حابارلاۋدا ازاماتتىق بەلسەندىلىكتى ارتتىرۋ قاجەتتىگىن العا تارتامىز. مەرەيلى مەملەكەتىمىزدىڭ كەمەل كەلەشەگىن قالىپتاستىرۋدا قوعامدىق پىكىردىڭ قۇنى قىمبات, ماڭىزدىلىعى جوعارى ەكەندىگىن ۇمىتپاعانىمىز ابزال.
ميراس قارعاباي,
سىبايلاس جەمقورلىققا قارسى ءىس-قيمىل اگەنتتىگى تۇركىستان وبلىسى بويىنشا دەپارتامەنتى باسشىسىنىڭ ءبىرىنشى ورىنباسارى