كوروناۆيرۋستىق پاندەميانىڭ سالدارىنان ءىرى ءوندىرىس ورىندارىندا مەديتسينالىق جانە سانيتارلىق ساقتىق شارالارى كۇشەيتىلىپ, كەڭسەدەگى قىزمەتكەرلەر قاشىقتان جۇمىس ىستەۋ تارتىبىنە كوشكەنى ءمالىم. جاسىراتىنى جوق, ونلاين رەجىمگە اۋىسقانداردىڭ كوبى بايلانىس قۇرالىنىڭ شىعىنىن ءوز قالتاسىنان وتەۋدە. الايدا بۇل ەڭبەك قاتىناستارىنا قايشى. قازاقستان كاسىپوداقتار فەدەراتسياسى توراعاسىنىڭ ءبىرىنشى ورىنباسارى مۇحتار تىنىكەەۆتىڭ ايتۋىنشا, جوعارىداعى ەڭبەك شىعىندارىن جۇمىس بەرۋشى وتەۋگە مىندەتتى.
جۇمىس بەرۋشى عالامتورمەن قامتۋعا مىندەتتى
مۇنداي تالاپ ەلىمىزدەگى ەڭبەك كودەكسىندە كورسەتىلگەن. سول سەبەپتى جۇمىس بەرۋشىلەر كارانتين ۋاقىتىندا قىزمەتكەرلەردى قاجەتتى قۇرال-جابدىقپەن قامتاماسىز ەتۋگە ءتيىس.
«ەڭبەك كودەكسىنە وزگەرىس ەنگىزىلگەنى بارشاعا بەلگىلى. سوعان سۇيەنسەك, 138-ءشى باپ ءدال سولاي «قاشىقتان جۇمىس» دەپ اتالادى. ونىڭ 2-ءشى تارماعىندا جۇمىس بەرۋشى قاشىقتان جۇمىس ىستەپ جاتقان قىزمەتكەردى قاجەتتى بايلانىس قۇرالىمەن قامتۋعا مىندەتتى دەپ جازىلعان. ەگەر اتالعان جۇمىسشى جەكە بايلانىس قۇرالدارىن پايدالانسا, وندا جۇمىس بەرۋشى قوسالقى بولشەكتەرمەن قامتىپ, سونداي-اق ينتەرنەت پەن ەلەكتر قۋاتىنىڭ اقىسىن تولەۋگە ءتيىس. مۇنىڭ ءبارى تاراپتاردىڭ كەلىسىمىمەن جۇزەگە اسىرىلادى», دەدى م.تىنىكەەۆ.
پاندەميانى جەلەۋ ەتىپ, ادامداردى جۇمىستان زاڭسىز شىعارعان كاسىپورىندار دا جوق ەمەس. كاسىپوداقتار فەدەراتسياسى توراعاسىنىڭ ورىنباسارى قايرات جاڭابەكوۆ ماڭعىستاۋ ءوڭىرىن مىسالعا كەلتىرىپ, قاۋىمداستىقتىڭ ارالاسۋىمەن 25 ادام جۇمىستارىنا ورالعانىن جەتكىزدى.
«ەڭبەك كودەكسى اياسىندا جانە الەۋمەتتىك ارىپتەستىكتى نىعايتۋ ارقىلى ماڭعىستاۋ ايماعىندا «كەزبي» جشس-نىڭ 25 قىزمەتكەرى جۇمىس ورىندارىنا قايتا الىنىپ, قىزمەتىن جالعاستىرىپ جاتىر. ياعني تاراپتاردىڭ مامىلەگە كەلۋى ناتيجەسىندە ماسەلە سوتقا جەتپەي شەشىمىن تاپتى», دەدى ق.جاڭابەكوۆ.
ونىڭ ايتۋىنشا, ءوندىرىس ورىندارىندا ەڭبەك قاۋىپسىزدىگىنىڭ ساقتالۋىن قاداعالاۋ – كاسىپوداقتىڭ باستى مىندەتتەرىنىڭ ءبىرى. قازىر وسى ماسەلە بويىنشا قوعامدىق باقىلاۋ كۇشەيىپ كەلەدى. ءىرى كاسىپورىنداردا ءوندىرىس توقتاپ قالسا, ۇجىمدىق شارت نەگىزىندە قىزمەتكەرلەردىڭ جالاقىسىنىڭ 70%-ى ساقتالادى. قىزمەت كورسەتۋ ورىندارىندا ەڭ تومەنگى جالاقى, ياعني 42 500 تەڭگە كولەمىندە جاردەماقى بەرىلىپ جاتىر. سونىمەن قوسا «وزەنمۇنايگاز», «وزەنمۇنايسەرۆيس» جانە «قاراجامباسمۇناي» سىندى كومپانيالاردىڭ كاسىپوداقتارى وكپەنى جاساندى جەلدەتۋ اپپاراتتارى مەن باسقا دا قاجەتتى قۇرال-جابدىقتارىمەن قامتىپ, وڭىرلەرگە قولداۋ كورسەتۋدە.
تاۋ-كەن مەتاللۋرگيادا كارانتين كۇشەيدى
كارانتينگە بايلانىستى قاۋىپسىزدىك شارالارى تاۋ-كەن مەتاللۋرگيا سالاسىندا دا كۇشەيگەنىن ايتتى كاسىپوداق وكىلدەرى. ماسەلەن, 116 مىڭنان استام قىزمەتكەردى قامتيتىن سالالىق «قازاق كاسىپوداق مەتالل» كاسىپوداعىنىڭ بازاسىندا جەدەل شتاب قۇرىلعان. وعان ءوندىرىس وشاقتارىندا جۇرگىزىلگەن مونيتورينگتىڭ قورىتىندىلارى ءتۇسىپ وتىرادى.
«بارلىق كاسىپورىندا جەكە جانە وندىرىستىك تازالىقتى ساقتاۋ جونىندە ءتۇسىندىرۋ جۇمىستارى جۇيەلى تۇردە وتكىزىلىپ, جادىناما ازىرلەندى, ونداعى تالاپتاردىڭ ساقتالۋى باقىلانادى. مەديتسينالىق پۋنكتتەر كۇشەيتىلگەن جۇمىس رەجىمىنە اۋىستىرىلىپ, دەنە قىزۋى ولشەنەدى. اۋرۋ بەلگىلەرى تابىلعان جاعدايدا جۇمىسشىلار وندىرىسكە جىبەرىلمەيدى», دەدى «تاۋ-كەن مەتاللۋرگيا سالالىق كاسىپتىك وداعى» جانە «قازاق كاسىپوداق مەتالل» قوعامدىق بىرلەستىگى توراعاسىنىڭ ورىنباسارى باۋىرجان مۋسين.
وسى سالاداعى ايقىن مىسال رەتىندە شىعىس قازاقستانداعى «قازمىرىش» كومپانياسىن قاراستىرۋعا بولادى, دەيدى كاسىپوداقتار فەدەراتسياسى توراعاسىنىڭ ءبىرىنشى ورىنباسارى. م.تىنىكەەۆتىڭ سوزىنە سۇيەنسەك, وتاندىق تاۋ-كەن مەتاللۋرگيانىڭ الىبى سانيتارلىق وڭدەۋدى كۇشەيتىپ, ءوندىرىس قۇرامىن جەكە قورعانىس قۇرالدارىمەن قامتاماسىز ەتۋگە ءجىتى كوڭىل بولگەن. سول سەكىلدى قىزمەتتىك ساپارلار, كۇندىزگى كەڭەستەر مەن باسقا دا بۇقارالىق ءىس-شارالار توقتاتىلىپ, كەڭسەدەگى قىزمەتكەرلەر قاشىقتان جۇمىس ىستەۋ رەجىمىنە كوشىرىلدى.
«قىزمەتكەرلەردى اۆتوبۋسپەن تاسىمالداۋ ۇيىمداستىرىلدى, تاماق جەكەلەي بەرىلەدى. جۇمىسشىلارعا جانە ولاردىڭ وتباسىلارىنا 100 مىڭ مەديتسينالىق بەتپەردە, تاۋلىك بويى جۇمىس ىستەيتىندەرگە 120 انتيباكتەريال شام, سونداي-اق كاسىپورىن اۋماعىندا 560 سانيتايزەر ورناتىلدى. ەگەر كاسىپورىننىڭ الەۋمەتتىك جاۋاپكەرشىلىگى مىقتى بولىپ, جۇمىسشىلارعا لايىقتى كوڭىل بولىنسە, وندا اۋىرعانداردىڭ سانى از بولاتىنى كۇمانسىز», دەدى م.تىنىكەەۆ.
قوسىمشا اقى تولەنۋى كەرەك
كوروناۆيرۋستىق ينفەكتسيانى الدىن الۋعا جۇمىلدىرىلعان دارىگەرلەرگە, مەدبيكەلەرگە, جەدەل جاردەم جۇگىزۋشىلەرىنە, سونداي-اق مەديتسينالىق مەكەمەلەردىڭ كۇزەتشىلەرىنە دەيىن قوسىمشا اقى تولەۋ قاجەت. وسىنداي پىكىر بىلدىرگەن QAZMED مەديتسينا جانە ونىمەن ساباقتاس سالالار قىزمەتكەرلەرى كاسىپوداعىنىڭ توراعاسى الياقبار ماتىشەۆ قازىرگى تاڭدا ونسىز دا تاپشى مامانداردى قولداۋعا شاقىردى.
«COVID-19 تىركەلگەن جاعدايدا ءتيىستى كەپىلدىكتەردى يەلەنۋ ءۇشىن ونى كاسىبي اۋرۋ رەتىندە انىقتاۋ كەرەك دەپ سانايمىز. پاندەميا كەزىندە الەۋمەتتىك قولداۋدىڭ بارلىق تۇرلەرىمەن قامتۋ ماقساتىندا «ازاماتتىق قورعانىس تۋرالى» زاڭى بويىشا مەديتسينا قىزمەتكەرلەرىنە «قۇتقارۋشى» مارتەبەسىن بەرۋ تۋرالى ۇسىنىس ءتۇستى», دەدى ءا.ماتىشەۆ.
بۇدان باسقا سالالىق كاسىپوداق وكىلى ىندەتپەن كۇرەستە الدىڭعى قاتاردا جۇرگەن مامانداردى قولداۋدىڭ امالى رەتىندە نەسيە پايىزدارىن ەسەپتەن شىعارۋ, ونى وتەۋدىڭ مەرزىمىن كەيىنگى شەگەرۋ تۋرالى ماسەلە كوتەردى.