دزيۋدودان ازيا چەمپيوناتى 1966 جىلدان بەرى ۇزدىكسىز ۇيىمداستىرىلىپ كەلەدى. قازاقستان بۇل دۇبىرگە توقسانىنشى جىلداردىڭ باسىندا, ياعني تاۋەلسىزدىك العاننان كەيىن قوسىلدى. سول سەبەپتى دە ءبىز بۇگىنگى ماقالامىزدا 1993-2019 جىلدار ارالىعىندا وتكەن جارىستارعا توقتالىپ, ءار ەلدىڭ ەرلەر قۇراماسىنىڭ سول كەزەڭدە قول جەتكىزگەن جەتىستىكتەرى مەن وتاندىق دزيۋدوشىلارىمىزدىڭ باعىندىرعان بەلەستەرى جايىندا بايانداۋدى قۇپ كورىپ وتىرمىز.
كوش باسىندا – كورەيلەر مەن جاپوندار
اتالعان ارالىقتا دزيۋدودان ازيا چەمپيوناتىنىڭ جالاۋى 20 مارتە جەلبىرەدى. وسى جارىستاردىڭ جالپىكوماندالىق ەسەبىندە باس جۇلدە ءۇشىن تارتىس كوبىنە-كوپ جاپونيا مەن وڭتۇستىك كورەيا قۇرامالارى اراسىندا ءوربيدى. ءيا, سارى قۇرلىقتىڭ سايىپقىراندارى جينالعان دوداسىنىڭ ەرلەر سايىسىندا ەڭ كوپ جۇلدەنى جاپونداردىڭ ولجالاعان راس. ولار 127 مارتە جەڭىس تۇعىرىنا كوتەرىلدى. كورەيلەر 119 رەت ۇزدىكتەر ساناتىنان كورىندى. ارينە وعان تاڭدانۋعا بولمايدى. ويتكەنى جاپونيا – دزيۋدونىڭ وتانى. وسى كۇرەس ءتۇرىن ويلاپ تاۋىپ, ونى وركەندەتىپ جاتقان دا – سولار. ال ەگەر تەك التىن مەدالداردىڭ سانىن ەسەپكە الساق, وندا كورەيلەردىڭ كوشى ىلگەرى ەكەنىن اڭعارامىز. ناقتى دەرەكتەرگە سۇيەنسەك, جوعارىدا كورسەتىلگەن مەرزىم ارالىعىندا ۇيىمداستىرىلعان ازيا چەمپيوناتتارىندا وڭتۇستىك كورەيانىڭ ءانۇرانى 52 مارتە شىرقالسا, جاپوندار 48 رەت ءدال سونداي قۇرمەتكە بولەندى. ياعني مەدالداردىڭ ساپاسى جاعىنان كورەيلەر وزىپ تۇر.
الىپ ازيانىڭ ۇزدىك ءۇشىنشى كومانداسى اتانۋ ءۇشىن تارتىس قازاقستان مەن وزبەكستان دزيۋدوشىلارى اراسىندا وتەدى. وسى كۇنگە دەيىن قوس كوماندا دا 14 التىننان ولجالادى. ال جۇلدەلەردىڭ جالپى سانى جاعىنان كورشىلەرىمىزگە قاراعاندا ءبىزدىڭ مىسىمىز باسىم. وتانداستارىمىزدىڭ قورجىنىندا تاعى 18 كۇمىس پەن 49 قولا مەدال بار. «الا شاپاندى» اعايىندارىمىز 16 كۇمىس پەن 41 قولانى يەمدەندى.
ءدال قازىر «دزيۋدو كۇرەسىنەن ازيا قۇرلىعىنىڭ الدىڭعى لەگىندەمىز» دەپ قازاقتار مەن وزبەكتەرگە ارقانى كەڭگە سالىپ, ەش بوساڭسۋعا بولمايدى. ويتكەنى موڭعوليا مەن يران قۇرامالارى وكشەلەپ كەلەدى. ازىرگە ولار 12 التىننان ولجالادى. اتالعان مەملەكەتتەردە دزيۋدونىڭ دامۋ جۇيەسى دۇرىس جولعا قويىلىپ, قازىرگى كەزدە ول كەرەمەت قارقىنمەن دامىپ كەلە جاتقانىن ەستەن شىعارماعان ءجون. سوندىقتان دا الداعى ۋاقىتتا موڭعولدار مەن پارسىلاردىڭ قورجىنى اجەپتاۋىر تولىعاتىنى انىق.
ءبىر ايتا كەتەرلىگى, 1966 جىلى تۇساۋى كەسىلگەن ازيا چەمپيوناتىنىڭ ەرلەر سايىسىندا نەبارى توعىز مەملەكەتتىڭ ءانۇرانى شىرقالعان ەكەن. باستاپقى كەزەڭدە جاپونداردىڭ تەگەۋرىنىنە شىداۋ مۇمكىن ەمەس ەدى. كوپ كەشىكپەي كورەيلەر قاتتى ءوستى. توقسانىنشى جىلدارى قازاق پەن وزبەك, موڭعول مەن يراندىقتار ەڭسە تىكتەدى. ارا-تۇرا قىتاي (1996, 1999 جىلدارى), سولتۇستىك كورەيا (1999, 2007) جانە تاجىكستاننىڭ دا (2016, 2017) تاتامي شەبەرلەرىنىڭ تەڭدەسسىز دەپ تانىلعانى ەسىمىزدە. ولاردىڭ دا ورەندەرى قوس التىندى يەمدەندى. ال سارى قۇرلىقتاعى وزگە كوپتەگەن مەملەكەتتىڭ بالۋاندارىنا ازيا چەمپيوناتىنىڭ التىن تۇعىرىنا كوتەرىلۋ باقىتى ازىرگە بۇيىرعان جوق.
قازاقستاندىقتاردىڭ قارقىنى قالاي؟
قازاقستان دزيۋدوشىلارىنىڭ ازيا چەمپيوناتتارىنداعى تابىسى جايىندا ءبىز جوعارىدا قىسقاشا باياندادىق. ەندى كەيبىر قىزىقتى دەرەكتەرگە توقتالايىق. الىپ قۇرلىقتىڭ اپايتوستەرى باس قوسقان بايراقتى باسەكەدە 81 جۇلدە الۋ, ارينە از ولجا ەمەس. جالپى 1993-2019 جىلدار ارالىعىندا 20 مارتە جالاۋى جەلبىرگەن جارىستا بارلىعى 14 مارتە ءانۇرانىمىز شىرقالدى. كەيبىر دودادالاردا باس جۇلدە بۇيىرماعانىمەن, كۇمىس پەن قولاعا قارىق بولدىق.
جەرلەستەرىمىز ءوزىنىڭ ەڭ زور تابىسىنا 2004 جىلى قول جەتكىزدى. الماتىداعى بالۋان شولاق اتىنداعى سپورت سارايىندا وتكەن جارىستا 3 التىن, 2 كۇمىس جانە 1 قولا مەدالدى ەنشىلەپ, جالپىكوماندالىق ەسەپتە ەكىنشى ورىنعا كوتەرىلدىك. ازىرگە ەڭ ۇزدىك ناتيجەمىز – وسى. ال 1993, 1995 جانە 1997 جىلدارى ۇزدىك ۇشتىكتىڭ قاتارىنان كورىندىك. 2011-2017 جىلدار ارالىعىندا ۇلتتىق قۇرامالار اراسىندا كوماندالىق سايىستاردىڭ ۇيىمداستىرىلعانى ەستەرىڭىزدە شىعار. سول التى جارىستىڭ بەسەۋىندە قازاقستاننىڭ دزيۋدوشىلارى ءۇشىنشى ورىندى يەلەندى.
جەكەلەگەن بالۋاندارعا توقتالاتىن بولساق, وتانداستارىمىزدىڭ اراسىنان سەرگەي شاكىموۆ (1995, 1996, 1997) پەن اسحات جيتكەەۆ (2003, 2004, 2008) ءۇش رەتتەن ازيا چەمپيونى اتاندى. يۆان كارازەليدي (1993), بازاربەك دونباي (2004), مۇراتبەك قىپشاقباەۆ (2004), ماكسيم راكوۆ (2009), سەرگەي ليم (2012), ەلدوس سمەتوۆ (2016), ماكسيم راكوۆ (2017) جانە ەرلان سەرىكجانوۆ (2019) سىندى ساڭلاقتاردىڭ دا سارى قۇرلىقتىڭ تەڭدەسسىزى اتانۋعا قارىم-قابىلەتتەرى جەتتى.
يگور پەشكوۆ (1993), سەرگەي ءالىمجانوۆ (1995), اقات ءاشىروۆ (1996), اسحات شاھاروۆ (2000), رۋسلان سەيىلحانوۆ (2000), ۆياچەسلاۆ بەردۋتا (2000), ەركىن تۇياقوۆ (2001), ساعدات سادىقوۆ (2004), ەلدوس ىقسانعاليەۆ (2004), ايدار قابيموللاەۆ (2005), اسحات جيتكەەۆ (2005), رينات يبراگيموۆ (2008), يسلام بوزباەۆ (2011, 2017), ماكسيم راكوۆ (2015), ديدار حامزا (2016), ەلدوس جۇماحانوۆ (2017, 2019) شەشۋشى تۇستا عانا ۇتىلىپ, كۇمىس مەدالدى مويىندارىنا ءىلدى.
ال سەرىك ادىعانوۆ (1993), سەرگەي ءالىمجانوۆ (1993), سەرگەي شاكىموۆ (1993), احات ءاشىروۆ (1995), ەرجان ومارباەۆ (1996), رۋسلان سەيىلحانوۆ (1996, 1997), مۇسا زايپۋللاەۆ (1997), ۆياچەسلاۆ بەردۋتا (1997 – ەكى سالماقتا, 1999), الەكسەي الياپين (1999), ەلدوس ىقسانعاليەۆ (2000, 2001, 2003 – ەكى سالماقتا, 2004, 2005), راۋان يناتۋللاەۆ (2001), داستان پىرىمقۇلوۆ (2001), ەرلان سلامباەۆ (2003), سالامات وتارباەۆ (2005, 2008), بازاربەك دونباي (2007), ماكسيم راكوۆ (2007, 2016), تيمۋر بولات (2009, 2011), ۇلان رىسقۇل (2009), ەركەبۇلان قوساەۆ (2011), ەرجان شىنكەەۆ (2011, 2013, 2015, 2016), ۆيكتور دەميانەنكو (2012), ەلدوس سمەتوۆ (2013), ازامات مۇقانوۆ (2013), يسلام بوزباەۆ (2013, 2019), ەلدوس جۇماحانوۆ (2015, 2016), ءازيز قالقامان ۇلى (2016), جانساي سماعۇلوۆ (2017) جانە عۇسمان قىرعىزباەۆ (2019) قولا مەدالدى مويىندارىندا جارقىراتتى. سونىمەن قاتار قازاقستان قۇراماسى ازيا چەمپيوناتىنىڭ كوماندالىق سايىسىندا بەس رەت ءۇشىنشى ورىنعا تابان تىرەدى.
قازىرگى كەزدە قازاقستاندا دزيۋدونىڭ دامۋ بارىسى كوڭىل كونشىتەرلىك. ەلىمىزدىڭ بىرقاتار وڭىرىندە كۇرەستىڭ بۇل ءتۇرى قارىشتاپ دامىپ كەلەدى. سونىڭ ارقاسىندا جاسوسپىرىمدەر مەن جاستار بۋىنى جانە ەرەسەكتەر اراسىنداعى ءدۇبىرلى دودالاردا جەرلەستەرىمىز جاقسى ناتيجە كورسەتىپ ءجۇر. ولاي بولسا, ايدىن سماعۇلوۆ باپتاعان ءبىزدىڭ بالۋاندار الداعى جارىستاردا دا جانكۇيەرلەرىن جەرگە قاراتپايدى دەپ ۇمىتتەنەمىز.