وليمپيادا كۇنى اتالىپ ءوتتى

حالىقارالىق وليمپيادا كو­مي­تەتى 1948 جىلى سانكت-موري­تسەدە وتكەن حوك-تىڭ 42-سەسسياسىندا 23 ماۋسىمدا حا­لىق­ارالىق وليمپيادا كۇنىن وتكىزۋ تۋرالى شەشىم قابىل­دادى. بۇل كۇننىڭ تاڭ­دالۋى دە بەكەر ەمەس. 1894 جىل­دىڭ 23 ماۋسىمىندا حوك قۇرىل­عان بولاتىن. ءدال سول كۇنى وليم­پيادالىق قوزعالىستىڭ نەگى­زىن سالۋشى, بارون پەر دە كۋبەرتەن حالىقارالىق اتلەتيكالىق كونگرەسس الدىندا تاريحي بايانداما جاسادى. مەرەكەنى تويلاۋ بارىسىندا قازاقستان قالالارىندا جىل سايىن سپورتتىق-بۇقارالىق ءىس-شارالار ۇيىمداستىرىلادى.

بيىل دا وسىنداي اتاۋلى دا­تا قارساڭىندا قازاقستاننىڭ ۇلت­­تىق وليمپيادا كومي­تەتى #TEAMKZ مۇشە­لەرىمەن بىرلەسە وتى­­رىپ, سپورت جانكۇيەرلەرىنە قى­زىق­تى ءىس-شارالار وتكىزدى. كو­رو­ناۆيرۋسكە بايلانىستى بار­­لىق جيىن ونلاين فورمات­تا­ ءوتتى. وليمپيادا كۇنى قار­سا­ڭىندا ۇيىمداستىرىلعان ءىس-شا­رالاردىڭ شىمىلدىعىن توكيو وليم­پيا­داسىنا جولداما العان, 2016 جىل­عى ريو ويىندارىنىڭ كۇمىس جۇل­دەگەرى, بوكسشى ۆاسيلي لەۆيت ءتۇردى. داڭقتى بىلعارى قولعاپ شەبەرى YouTube جەلىسى ارقىلى سپورت جانكۇيەرلەرىمەن ونلاين جۇز­دەسىپ, ءوزىنىڭ وليم­پياداداعى ەستەلىگىمەن ءبولىستى. ال كەلەسى كۇنى جۇزۋدەن ريو وليم­پياداسىنىڭ چەمپيونى دميتري بالاندين وليمپ تۇعىرىنا اپارعان جولعا شولۋ جاساپ, جاس جانكۇيەرلەرمەن اڭ­گىمە-دۇكەن قۇردى. ءارى قا­راي ونلاين مارافوندى فريس­تايل-اكروباتيكادان الەم كۋبو­گى كەزەڭدەرىنىڭ جۇلدەگەرى جان­­بوتا الدابەرگەنوۆا مەن پا­راليم­پيادا ويىندارىنىڭ چەمپيونى زۋل­فيا گۋبايدۋل­لينا جالعاپ, جاس­تارمەن تىل­دەستى. سپورت تىلىمەن ايتقاندا بۇل جان­كۇ­يەر­­لەر ءۇشىن دەنە قىزدىرۋ جات­­­تىعۋى بولدى. ال مەرەكە قار­­­­ساڭىنداعى ەڭ­ نەگىزگى شارا 21­ ماۋ­سىمدا ۇيىم­داستىرىلدى. ءدال وسى كۇنى ەلىمىزدىڭ بەتكەۇستار سپورت­­­شى­لارى ينتەراكتيۆتى وليم­­­پيا­دالىق مارافون وتكىزىپ, جان­كۇيەرلەرگە باعالى سىيلىق تابىستادى. اتاپ ايتار بول­ساق, ەلدوس سمەتوۆ, المات كە­بىسپاەۆ, الەكسەي لۋتسەنكو, ۆاسي­لي لە­ۆيت, ءاليا يۋسۋپوۆا, ەلي­زابەت تۇرسىنباەۆالار تىكە­لەي ەفيردىڭ قوناعى بولىپ, سپورت­تاعى قىزىق وقيعالارىن باياندادى.

ۇلتتىق وليمپيادالىق كوميتەت ۇيىمداستىرعان ينتەراك­تيۆتى كەزدەسۋدە تىكەلەي ەفيرگە شىعىپ, ءوز باسىنان وتكەن قىزىقتى وقي­عالارمەن ەڭ ءبى­رىنشى بولىپ بوكس­تان الەم چەمپيوناتىنىڭ ەكى دۇر­كىن قولا جۇلدەگەرى ابىلايحان ءجۇسىپوۆ ءبولىستى. ول ءوزىنىڭ بيىك­كە ۇمتىلۋىنا سەبەپ بولعان جەك­پە-جەك تۋرالى ايتىپ بەردى.

– 12 جاسىمدا شاحتينسك قا­لاسىندا الەكساندر الەك­سان­دروۆتى ەسكە الۋعا ارنالعان تۋرنيرگە قاتىستىم. ءتۋرنيردىڭ في­نالىنا شىعىپ, باس جۇلدە يە­گەرىن انىقتايتىن ءساتتى كۇتىپ تۇر­­­­مىز. وسى ساتتە تورەشىلەردىڭ دە ناقتى شەشىم شىعارا الماي, اقىل­داسىپ جاتقانىن كوردىم. ويت­كەنى ەكەۋمىز دە تەڭ تۇسكەن ەكەنبىز. سول كەزدە ءبىزدىڭ داڭقتى جەرلەسىمىز گەننادي گولوۆكين ءتۋر­نيردى تاماشالاۋعا كەلگەن ەكەن. گولوۆكيننىڭ كاسىبي بوكسقا ەندى كوشىپ, جۇل­دىزى جانىپ كەلە جاتقان ءسات. ول تو­رەشىلەردىڭ قا­سىنا با­رىپ, مەنىڭ سوققىلارىم كوپ بول­عانىن, جاقسى جۇدى­رىق­تاسقانىمدى ايتتى. مىنە, سول جەڭىس, گولوۆكيننىڭ سول ءبىر ءسوزى ماعان قانات بەردى. «بالا كە­زىڭىزدەن ۇلكەن ماقسات قويى­ڭىزدار. ارمان-ماقساتتار مىن­دەتتى تۇردە ورىندالادى», دەيدى.

ال گرەك-ريم كۇرەسىنەن الەم چەمپيوناتىنىڭ بىر­نە­شە دۇر­كىن جۇلدەگەرى, وليم­پيا ويىن­دارىنىڭ قاتى­سۋشىسى ال­مات كەبىسپاەۆ وليم­پيا­داداعى اتموسفەرانى بايانداپ بەردى. «وليم­پيادا تەك قانا جا­رىس ەمەس, ول ءتورت جىلدا ءبىر رەت وتەتىن ۇل­كەن تاريحي شا­را, سپورتشىلار مە­رەكەسى. وليم­پيادا قالاشىعى – وليمپيادا كەزىندەگى سپورتشىلار ءۇيى. ون­داعى اتموسفەرا دا ەرەكشە. قازاقستان قۇراما كومانداسى ءبىر تۇرعىن كەشەنىندە ورنالاستىرىلىپ, ءبىر تۋ استىنا جينالامىز. ءبىر شاڭىراق استىندا بولعاندىقتان, ءبىر-بىرىمىزبەن دوستاسىپ, ارقا-جارقا بولامىز. تەك قانا جارىستا ەمەس, جارىستان تىس ۋاقىتتا دا ءبىر-ءبىرىمىزدى قولداۋعا تىرىسامىز. جەڭىسكە جەتسە, مەرەكەنى ءوز دارە­جەسىندە اتاپ ءوتىپ, سپورتشىلارىمىز جەڭىلىسكە ۇشىراسا, دەمەۋ بەرەمىز. وليمپياداعا كوبى­سى قىدىرۋعا بارادى دەپ ويلاي­دى. ول قاتە تۇسىنىك», دەيدى المات.

دزيۋدودان الەم چەمپيونى­ جانە قولا جۇلدەگەرى, ازيا ويىن­­­­دارىنىڭ جەڭىمپازى, ريو وليم­پياداسىنىڭ كۇمىس جۇل­دەگەرى ەلدوس سمەتوۆتىڭ پىكى­رىنشە, كىش­كەنتاي كەزدەن ار­مانىڭا ادال بو­لىپ, ءوز ىسىڭە ماحاب­باتپەن قا­راۋ كەرەك. «ار­مان, ماقسات ادام­­­نىڭ جاسىمەن ولشەنبەيدى. كىش­­كەنتايمىن دەپ ماقساتسىز, جوس­­پارسىز جۇرۋگە دە بولمايدى. كىشكەنتاي كەزىڭنەن باستاپ بەل­گىلى ءبىر ماقسات قويىپ, سوعان ماحابباتپەن قاراۋ كەرەك. جولدان تايىپ كەتپەي, ماقساتقا جەتۋ جولىندا ايانباي ەڭبەك ەتۋ كەرەك دەپ ويلايمىن. ماسەلەن, ءوزىم ۇلكەن جارىسقا شىعاردا مىندەتتى تۇر­دە جوسپار قۇرىپ, سول جارىستا جەڭۋ كەرەك دەپ ماقسات قويامىن. سە­بەبى كىشكەنتاي كەزىمدە ارمان, ماقساتتارىمدى اق قاعازعا ءتۇسىرىپ وتىراتىنمىن. وسكەندە بۇل ادەت بو­لىپ قالىپتاسىپ كەتتى», دەيدى ول.

ۆەلوسپورتتان 2018 جىلعى ازيا ويىندارىنىڭ جەڭىمپازى الەكسەي لۋتسەنكو تىكەلەي ەفيردە سپورتتاعى ەڭ ءساتسىز كەزەڭىن ەسكە الدى. «2016 جىلى ءوزىمنىڭ ءبىرىنشى وليمپياداما باراتىن كەزدە, جاراقاتىما بايلانىستى ريو وليم­پياداسىنا قاتىسا المادىم. وليمپيادانىڭ الدىندا العان جاراقاتىم ما­عان وتە ۇلكەن سوققى بولدى. سەبە­بى وليمپياداعا قا­تىسۋ بار­لىق سپورتشىنىڭ ارمانى. وكى­نىشكە قاراي سول كەزدە مەن وليمپيادانى ۇيدەن تاماشالادىم».

مانەرلەپ سىرعاناۋدان الەم چەمپيوناتىنىڭ كۇمىس جۇلدەگەرى ەليزابەت تۇرسىنباەۆا سپورتقا قا­لاي قادام باسقانىن جانە ساي­تاماداعى الەمدىك سىندا تورت­تىك سالحوۆتى قالاي ورىن­داعانىن ايتىپ بەردى. «مەنىڭ ەڭ ۇلكەن جەڭىسىم – ما­نەرلەپ سىرعاناۋدان الەم چەم­پيوناتىنىڭ كۇمىس جۇلدەسى. ال­­عاشىندا مەن جۇلدەگەرلەر قاتارىنان كورىنەمىن دەپ وي­لاعان جوقپىن. بار بولعانى باعدار­لامانى قاتەسىز ورىنداۋدى ماقسات ەتكەنمىن. ونىڭ ۇستىنە, ءتورت اي­نالىم سالحوۆتى چەمپيونات الدىنداعى جارىستاردا سوڭىنا دەيىن جەتكىزە المادىم. الەمدىك سىندا وسى ولقىلىقتىڭ ورنىن تولتىرعىم كەلدى. ارينە, ءتورت اينالىم ەلەمەنتتى جاتتىعۋدا ورىنداۋ ءبىر بولەك, مىڭداعان ادامنىڭ الدىندا ورىنداۋ ءبىر بولەك. قۋانىشقا قاراي, الەم بىرىن­شىلىگىندە العاش رەت تازا ورىن­داپ, كۇمىسكە قول جەتكىزدىم», دەيدى ە.تۇرسىنباەۆا.

ونلاين مارافون سوڭىندا ۇيىمداستىرۋشىلار «وليمپيادا بالالىق شاقتان باستالادى» اتتى وليمپيادالىق قۇندىلىقتارعا ارنالعان مۋرال بايقاۋىنىڭ جەڭىم­پازدارىن انىقتادى.

ايتا كەتەيىك, قازىرگى تاڭدا قازاقستاننىڭ وليمپيادالىق قۇ­­رامى كەلەسى جىلى توكيو تورىن­دە جالاۋى جەلبىرەيتىن جاز­­­عى وليم­پيا ويىندارىنا دايىن­­دالىپ جاتىر. ەڭ كەيىن­گى مالى­مەتتەرگە جۇگىنسەك, قازاق­ستان­نىڭ سپورتشىلارى وسى كۇنگە دەيىن توكيو وليم­پياداسىنا 42 جول­داما جەڭىپ العان.