ءسوز باسىن بۇلايشا باستاۋىمىزدىڭ سەبەبى بار. بۇگىندە الەمدە 20 ەلدىڭ وسى شيكىزات ءتۇرىن ەلەكتر جانە جىلۋ قۋاتىن ءوندىرۋ ءۇشىن بالاما كوزگە اينالدىرىپ, ونى ويداعىداي پايدالانىپ وتىرعاندىعى ءمالىم. الدىنىڭ سوعان كىرىسكەنىنە وتىز جىلدان اسىپ قالدى. ماسەلەن, اقش-تا كومىر قاباتتارىنان مەتان گازىن جيناقتاۋ قازىر جىلىنا 50 ملرد. تەكشە مەتردەن كەم سوقپايدى. سونىڭ ارقاسىندا ادەتتە ەنەرگەتيكالىق, تۇرمىستىق مۇقتاجدىققا بارىنشا جۇمسالاتىن كومىر, تابيعي گاز, مۇناي ونىمدەرىن ۇنەمدى قولدانۋ, انىعىراق ايتقاندا, ورنىن الماستىرىپ ۇتۋ جولعا قويىلعان. الىنۋى جاعىنان وزىندىك قۇنى ارزان ءارى ەكولوگيالىق تازا بۇل وتىنعا دەگەن ىنتا كەيىنگى كەزدە كورشى رەسەيدە دە ەرەكشە اۋعاندىعى اڭعارىلادى. كۋزباسس شاحتالارىندا قوردالانعان مەتاندى كادەگە جاراتۋ ماقساتىندا ءىرى جوبا دايىندالىپ, سول ءۇشىن ارنايى “كۋزباسسگازپروم” ااق قۇرىلعان.
وسىناۋ ماسەلە توڭىرەگىندە اڭگىمە جالعاستىرىلعاندا, ادەتتە اۋەلى قاراعاندىداعى مەيلىنشە كەڭ مۇمكىندىك ويعا ورالماي قويمايدى. ءالى دە تولىق اياقتالماعان زەرتتەۋلەر دەرەكتەرىنە جۇگىنسەك ايماقتاعى مەتان گازى قورى شامامەن 1,1 ترلن. تەكشە مەتردى قۇرايدى ەكەن. دەمەك ۇلان-عايىر بايلىق ەنشىدە دەگەن ءسوز. ال ول يگەرىلمەي قالا بەرە مە, قولدا باردى ۇقساتا بىلمەۋ ورالىمسىزدىق ەمەس پە؟ ءار ءتۇرلى جيىنداردا نيكولاي الەكساندروۆيچ دريدج سىندى كومىر ءوندىرىسىنىڭ كورنەكتى بىلگىرلەرى, مۇنىمەن بىرگە قاراعاندىلىق سەناتورلار يۋري كۋبايچۋك پەن سەرىك اقىلباي كوتەرىپ جۇرگەندەي, ءىستى مىقتاپ قولعا الاتىن ۋاقىت جەتكەن. ولاردىڭ پىكىرىنشە, كۇردەلى بولسا دا يگىلىگى مول بۇل مىندەتتى شەشۋ بارلىق شيكىزاتتىق رەسۋرستاردى ءتيىمدى پايدالانۋعا جانە تاعى ءبىر ماڭىزدىسى, شاحتالاردا ەڭبەك قاۋىپسىزدىگىن جاقسارتۋعا ەلەۋلى ىقپال ەتپەك.
وسى ورايدا ايتا كەتەرلىك ءجايت, “ارسەلور ميتتال تەمىرتاۋ” كومپانياسىنا قاراستى “شاحتينسك”, “تەنتەك”, لەنين اتىنداعى شاحتالارداعى سوڭعى ءتورت جىلداعى اپاتتاردىڭ ورىن الۋىنا مەتان گازىنىڭ توسىننان جارىلىستارى سەبەپ بولعان ەدى. ەگەر دە ورىندى پايدالانا باستاسا مۇنداي قاۋىپتىڭ بەتى اۋلاقتايدى. سونىمەن قاتار, ەلىمىزدىڭ كەيبىر وڭىرلەرىندە ەلەكتر, جىلۋ قۋاتىنىڭ تاپشىلىعى قاتتى سەزىلىپ وتىرعان ساتتە بۇيىرتقان وتىننىڭ يگىلىگى ۇشان-تەڭىز دەرلىك. حيميا ءوندىرىسى سالاسىندا دا قولدانۋعا, قالا بەردى كولىك قۇرالدارىنا جانار-جاعارمايعا اينالدىرۋعا بولادى. قالاي دەگەندە دە, ەل ەكونوميكاسىنىڭ دامۋىنا ايتارلىقتاي سەرپىن بەرەرى كۇمانسىز.
راس, ماسەلە وبلىس نازارىندا. “پاراسات” ۇلتتىق عىلىمي-تەحنيكالىق حولدينگىمەن بىرلەسكەن جوبالاردىڭ ءبىرى سوعان ارنالعان. تەك قاشان ىسكە اسىرىلماقتىعى بەلگىسىز. ازىرگە ناقتى بەلگىلەنگەن مەرزىم جوق. ارينە, بۇرىن-سوڭدى قولعا الىنباعان ءىستىڭ وي-شۇڭقىرى كوپ. دەگەنمەن, قول باتىرلىعى وسىندايدا تانىلسا كەرەك قوي.
ال ەڭ باستىسى, ۇكىمەت تاراپىنان قولداۋ كۇتىلەدى. ايتالىق, ونى وندىرۋگە ىنتالى كاسىپورىندارعا, بيزنەستىك توپتارعا جەڭىلدىكتەر جاسالۋى, قولتىقتان دەمەلۋى قاجەتتىگى سەزىلەدى. كەزىندە اقش ۇكىمەتىنىڭ ءوزى مەتان كوزىن بارلاۋ مەن كادەگە جاراتۋعا ينۆەستيتسيا سالعان فيرمالارعا سالىقتىق ەداۋىر جەڭىلدىككە جول اشقان سياقتىلى اقىرى اسا پايداعا ۇلاسار شارالار ءتۇرى قولدانىلسا نەسى ارتىق؟
سونىمەن, الدا اۋىر دا اۋقىمدى مىندەت تۇر. بىراق, بۇگىنگى كەڭەيگەن مۇمكىندىككە ۇيلەس مىندەت. ەندەشە قولعا الار كەز دە كەلگەندەي-اق.
ايقىن نەسىپباي, قاراعاندى.