الىستان اتاجۇرتقا ورالىپ, الەمدىك ارەنالاردا اتوي سالعان وعلاندارىمىز جەتەرلىك. اسىرەسە سول سپورتشىلاردىڭ دەنى – ءبىر اۋداندا تۋىپ, ءبىر توپىراقتا وسكەن ازاماتتار. سونداي تالانتتاردى سىيلاعان مەكەننىڭ ءبىرى – وزبەكستان رەسپۋبليكاسىنداعى بوستاندىق اۋدانى. بۇگىنگە دەيىن اياداي اۋداننان ەكى وليمپيادا چەمپيونى, ەكى ازيا چەمپيونى, الەم بىرىنشىلىگى مەن وليمپيا ويىندارىنىڭ جۇلدەگەرلەرى شىققان.
بوستاندىق – تاشكەنت وبلىسىنىڭ سولتۇستىك-شىعىسىنداعى اۋدان. سولتۇستىگىندە قارجان تاۋى ارقىلى وڭتۇستىك قازاقستاننىڭ قازىعۇرت اۋدانىمەن, شىعىسىندا قىرعىزستاننىڭ تالاس وبلىسىمەن, باتىسىندا تاشكەنت وبلىسىنىڭ ورتا شىرشىق اۋداندارىمەن شەكتەسەدى. بۇل اۋدان تابيعاتى كوز تارتاتىن تيان-شاننىڭ ىقپالىنداعى تاۋلى ولكەدە ورنالاسقان.
تاريحقا زەر سالساق, ايگىلى اۋداننىڭ 1956 جىلعا دەيىن قازاقستاننىڭ وڭتۇستىك قازاقستان وبلىسىنىڭ اكىمشىلىك قۇرامىندا بولعانىن بىلەمىز. الايدا 1956 جىلدىڭ اقپانىندا كسرو باسشىسى نيكيتا حرۋششەۆتىڭ جارلىعىمەن بوستاندىق اۋدانى تۇگەلىمەن وزبەك كسر-ءى قۇرامىنا بەرىلگەن. سول جىلدارى بوستاندىق اۋدانىنداعى قازاقتاردىڭ سانى جالپى حالىقتىڭ 65 پايىزىن قۇراعان. قازىرگى تاڭدا بوستاندىق اۋدانىندا دومالاق, قوسقورعان, قاراماناس, اباي, ايدارالى, ءىستاي, تاباقساي سىندى قازاق اۋىلدارى بار.
كەيىنگى جىلدارى قانشا تالاسقا تۇسكەنىمەن, تاريحي دەرەكتەرمەن نەگىزدەلىپ, قازاقتان شىققان تۇڭعىش وليمپيادا چەمپيونى ەكەنى دالەلدەنگەن ايگىلى ۇزىنتۇرا باسكەتبولشى ءالجان جارمۇحامەدوۆ 1944 جىلى بوستاندىق اۋدانىنىڭ تاباقساي اۋىلىندا تۋعانىن بىرەۋ بىلسە, بىرەۋ بىلمەس. 1972 جىلى ميۋنحەندە جالاۋى جەلبىرەگەن XX جازعى وليمپيا ويىندارىندا ءا.جارمۇحامەدوۆ كسرو قۇراماسى ساپىندا تورتجىلدىقتىڭ باستى دوداسىنا قاتىسىپ, تۇعىردىڭ ەڭ بيىك ساتىسىنا كوتەرىلگەن. سونىمەن قاتار ءالجان اعامىز كسرو چەمپيوناتىنىڭ توعىز دۇركىن چەمپيونى بولعان (1970-1978 جج, 1980 ج.), كسرو قۇراماسىنىڭ ساپىندا ءۇش مارتە ەۋروپا چەمپيونى (1967, 1971, 1979 جج.) اتاندى. 1979 جىلى «كسرو-عا ەڭبەك سىڭىرگەن سپورت شەبەرى» اتاعىنا يە بولدى. ءالجان جارمۇحامەدوۆ قازىرگى تاڭدا ماسكەۋدە تۇرادى.
بوستاندىقتان شىققان تاعى ءبىر وليمپيادا چەمپيونى – باقىت سارسەكباەۆ. بوكستان بەيجىڭ وليمپياداسىنىڭ باس جۇلدەسىن ولجالاعان وعلان پاۆلودار قالاسىندا تۋعانىمەن, بوستاندىق اۋدانىنىڭ تاباقساي اۋىلىنداعى اتا-اجەسىنىڭ قولىندا وسكەن, سپورت الىپپەسىن ەڭ العاش وسى اۋىلدا ۇيرەنگەن. كەيىننەن سارسەكباەۆ 1999-2001 جىلدارى شىرشىق وليمپيا رەزەرۆى ءبىلىم ورداسىندا ءتالىم العان. 2002 جىلى ەرەسەكتەر دۋىنا اۋىسقان وتانداسىمىز ءا دەگەننەن-اق بيىك بەلەستەردى باعىندىرا باستادى. سول جىلى كورشى ەل قۇراماسىندا 64 كيلو سالماق دارەجەسىندە وزبەكستان چەمپيوناتىندا قارسىلاس شىداتپاسا, مالايزيانىڭ سەرەمبان قالاسىندا وتكەن بوكستان ازيا چەمپيوناتىندا التىن جۇلدە يەلەندى. سونىمەن قاتار پۋساندا ۇيىمداستىرىلعان XIV جازعى ازيا ويىندارىندا قولا جۇلدەنى قانجىعاسىنا بايلادى. قانداسىمىزدىڭ ءبىر جىلدا جەتكەن وسىناۋ تابىستى ونەرىن ەسكەرگەن وزبەكستان بيلىگى باقىت سارسەكباەۆقا حالىقارالىق دارەجەدەگى سپورت شەبەرى مەن وزبەكستان پرەزيدەنتىنىڭ 2002 جىلعى 25 شىلدەدەگى بۇيرىعىمەن «وزبەكستان ماقتانىشى» اتاعى بەرىلدى.
وزبەكستاننىڭ 7 دۇركىن چەمپيونى بولعان وتانداسىمىزدىڭ بار ارمان-ماقساتى 2004 جىلى افينادا ۇيىمداستىرىلاتىن جازعى وليمپيا ويىندارىندا اتوي سالۋ بولاتىن. سول ماقساتتا جاتپاي-تۇرماي جاتتىعىپ, الدىندا تۇرعان كەز كەلگەن سىناقتى جەڭۋ ءۇشىن بارىن سالدى. الايدا سپورتتاعى سولاقاي ساياساتتىڭ كەسىرىنەن باقىت وليمپيا ويىندارىنان تىس قالىپ, ونىڭ ورنىنا ءدىلشود ماحمۋدوۆ باردى. وزبەك بيلىگىنە قاپا بولعان سارسەكباەۆ بىردەن قازاقستانعا ورالدى. حالىقارالىق دەڭگەيدەگى سپورتشى بولسا دا ءوز وتانىندا باقىتقا ءبارىن قايتا باستاۋعا تۋرا كەلدى. ازيا چەمپيونى دەگەن دارداي اتاعى بولسا دا وتانداسىمىز العاش وبلىستىق دەڭگەيدەگى تۋرنيرلەردە ونەر كورسەتتى. ءوزىن ۇلتتىق قۇراما دەڭگەيىندە جۇدىرىقتاسۋعا تولىق دايىن ەكەنىن دالەلدەپ, 2004 جىلى 69 كيلو سالماقتا ەل چەمپيونى اتاندى. وعان سول ۋاقىتتا ۇلتتىق قۇراما تولىقتاي سەنىم ارتىپ, باقىت تا سەنىم ۇدەسىنەن شىعا ءبىلدى. ەكى مارتە ازيا چەمپيونى اتاندى. ونى ايتپاعاندا, 2008 جىلى بەيجىڭدە وتكەن وليمپيادادا ەلىمىزگە تيەسىلى جالعىز التىن (اۋىر اتلەت يليا ءيليننىڭ 2008 جىلعى وليمپياداداعى ناتيجەسىن حوك جوققا شىعاردى) مەدالدى سىيلادى.
وسىدان بىرەر جىل بۇرىن باقىت سارسەكباەۆقا حابارلاسقانىمىزدا, ول الماتىدا تۇراتىنىن, جەكە كاسىپپەن اينالىسىپ جاتقانىن ايتقان ەدى.
گرەك-ريم كۇرەسىنىڭ بالۋانى – ەلمۇرات تاسمۇراتوۆ تا بوستاندىق اۋدانىنىڭ تۇلەگى. 1991 جىلى قىزىلتۋ اۋىلىندا دۇنيەگە كەلگەن ەلمۇرات جاستايىنان كۇرەس سەكتسياسىنا قاتىسقان. 8-cىنىپتى بىتىرگەن سوڭ (2000-جىلداردىڭ ورتاسى) اتا-اناسى ونى تاريحي وتانى – قازاقستانعا جىبەرەدى. تۇركىستانداعى ب.ساتتارحانوۆ سپورت مەكتەپ-ينتەرناتىندا بىلىكتى باپكەرلەر الەكساندر كولەسنيكوۆ پەن حاكىم مۇساەۆتان ءتالىم الىپ, ەل ىشىلىك تالاي جارىستاردا توپ جاردى. 2008 جىلى د.تۇرلىقانوۆ تۋرنيرىندە جەڭىلىپ, قازاقستان اتىنان ازيا چەمپيوناتىنا بارۋ مۇمكىندىگىنەن ايرىلىپ, ۇلتتىق قۇراما ساپىنان دا ءبىرجولا شىعىپ قالادى. سول ءبىر ءساتتى ءتيىمدى پايدالانعان وزبەك باپكەرلەرى وعان وزبەكستان اتىنان حالىقارالىق دودالارعا شىعۋدى ۇسىنادى. سودان وتانداسىمىز كەلىسىمىن بەرىپ, وزبەكستان اتىنان قاتىسقان جاسوسپىرىمدەر اراسىنداعى العاشقى باسەكەسىندە ازيا چەمپيوناتىندا جەڭىسپەن ورالدى. وسى جاعداي ونىڭ سپورتتىق عۇمىرىن بەلگىلەپ بەرگەندەي بولدى. سول ۋاقىتتان بەرى تاسمۇراتوۆ وزبەك ەلىنىڭ نامىسىن قورعاپ كەلەدى.
بۇگىنگە دەيىن قانداسىمىز ەكى وليمپيا ويىندارىندا باق سىنادى. ەڭ العاش 2012 جىلى لوندون وليمپياداسىندا 16-ورىن يەلەنسە, اراعا ءتورت جىل سالىپ 2016 جىلى ريو تورىندە وتكەن الاماندا قولا جۇلدە ەنشىلەدى. الەم چەمپيوناتتارىندا جەكە جۇلدە سانىن ءبىر كۇمىس, ەكى قولا مەدالمەن تولىقتىردى. سونىمەن قاتار ونىڭ ازيا چەمپيوناتىندا بەس دۇركىن چەمپيون دەگەن دارداي اتاعى بار. 2013 جىلى ءۇندىستاننىڭ نيۋ-دەلي قالاسىنداعى ازيا بىرىنشىلىگىندە العاش رەت جەڭىمپاز اتانسا, كەيىننەن قاتارىنان ەكى جىل تاعى دا ازيادا تەڭدەسسىز بالۋان دەپ تانىلدى. 2014 جىلى استانادا وتكەن سارىقۇرلىق بىرىنشىلىگىندە توپ جارسا, 2015 جىلى دوحادا اتوي سالدى. 2018 جىلى بىشكەكتە التىننان القا تاعىنسا, بيىل جىل باسىندا نيۋ-دەليدە وتكەن بىرىنشىلىكتە بەس دۇركىن ازيا چەمپيونى دەگەن اتاققا يە بولدى. قازىرگى تاڭدا ەلمۇرات تاسمۇراتوۆ ءوزىنىڭ ءۇشىنشى وليمپياداسىنا دايىندالىپ جاتىر. ول بىلتىر ەلوردا تورىندە ۇيىمداستىرىلعان الەم چەمپيوناتىندا 63 كيلو سالماقتا وليمپيا ويىندارىنا جولداما جەڭىپ الدى.
جۋىردا عانا توكيو وليمپياداسىنا جولداما بەرەتىن تۋرنيردە زاكىر سافيۋلليننەن فينالدا باسىم تۇسكەن ەلنۇر ءابدىرايىموۆ باۋىرىمىز دا بوستاندىق اۋدانىنىڭ تۋماسى. انىعىراق ايتقاندا, بوستاندىق اۋدانىنىڭ ورتالىعى – گازالكەنتتە دۇنيەگە كەلگەن. 26 جاستاعى ەلنۇردىڭ وزبەكستانداعى جۇلدىزدى ءساتى 2015 جىلى تۋدى. سول جىلى بانگكوكتە وتكەن ازيا چەمپيوناتىندا قولا جۇلدە يەلەنسە, اراعا اي سالىپ دوحاداعى الەم بىرىنشىلىگىندە تاعى دا قولانى قاناعات تۇتتى. بۇل ءابدىرايىموۆتىڭ العاشقى ءىرى جارىستارى بولاتىن. ارينە, قۇرلىقتىق بىرىنشىلىكتەرگە دەيىن ەلنۇر قازاقستان, ازەربايجان, رەسەي جانە ۋكراينادا وتكەن حالىقارالىق تۋرنيرلەردە دە العاشقى ۇشتىكتىڭ قاتارىنان كورىنىپ جۇرگەن-ءدى.
دوحادا وتكەن الەم چەمپيوناتىندا ەلنۇر ءابدىرايىموۆ وزبەكستان قۇراماسىنا قولا جۇلدە سىيلاپ قانا قويماي, ريو وليمپياداسىنىڭ جولداماسىن يەلەنگەن ەدى. الايدا ەلنۇردان ءسال الدىن ەپتىلىك تانىتقان وزبەك حۋرشيد توجيباەۆ APB جوباسى اياسىندا وليمپيادا جولداماسىنا قول جەتكىزىپ قويعان بولاتىن. باپكەرلەر قۇرامى اقىلداسا كەلە, ەلنۇردىڭ ورنىنا ريوعا توجيباەۆتى وليمپياداعا اپاراتىن بولىپ شەشەدى. وسىلايشا قانداسىمىز جولداما جەڭىپ العانىمەن, وليمپياداعا بارا الماي قالدى.
ال 2017 جىلى وزبەكستاندا وتكەن ازيا چەمپيوناتىندا ەلنۇر ءابدىرايىموۆ 60 كيلو سالماقتا سارىقۇرلىق چەمپيونى اتاندى. جوعارىدا ايتىپ وتكەندەي, ءابدىرايىموۆ بيىل يوردانيادا وتكەن دودادا وليمپيادا جولداماسىن يەلەنىپ, 2016 جىلى ورىندالماعان ارمانىنا ءبىر تابان جاقىنداي ءتۇستى.
سونىمەن قاتار وسى تۋرنيردە قازاقستان قۇراماسى ساپىندا سىنعا تۇسكەن 52 كيلو سالماقتاعى وتانداسىمىز ساكەن بيبوسىنوۆ تا تاباقسايدا تۋىپ-وسكەن. 1997 جىلى دۇنيەگە كەلگەن بىلعارى قولعاپ شەبەرى بوكستىڭ قىر-سىرىن وزبەكستاندا ۇيرەنگەن. ءتىپتى جاسوسپىرىمدەر اراسىنداعى وبلىستىق باسەكەلەردە دە باق سىناپ ۇلگەرگەن. كەيىننەن بيبوسىنوۆتار وتباسى اتا-جۇرتىنا قونىس اۋدارىپ, ساكەن قازاقستاندا بوكسپەن كاسىبي تۇردە اينالىسۋىن جالعاستىردى. 2018 جىلعى ەل چەمپيوناتىندا كۇمىس جۇلدە يەلەنگەن بيبوسىنوۆ ماماندار كوزىنە بىردەن ءتۇستى. سول جىلى ۇلتتىق قۇراماعا قابىلدانىپ, بىلتىر رەسەيدىڭ ەكاتەرينبۋرگ قالاسىندا وتكەن الەم چەمپيوناتىنىڭ جارتىلاي فينالىندا ۇندىستاندىق اميت پانگالدان جەڭىلىپ, قولا مەدال يەگەرى اتاندى.
يوردانياداعى وليمپياداعا جولداما بەرەتىن ءتۋرنيردىڭ شيرەك فينالىندا قىتايلىق بوكسشىدان جەڭىلىپ, قوسىمشا كەزدەسۋدە فيليپپيندىك كارلو ءپاالامنيدى جەڭىپ, سوڭعى ساتتە توكيوعا بارۋ قۇقىعىن يەلەندى.
مىنە, بوستاندىق اۋدانىنىڭ بۇگىنگە دەيىن تاربيەلەپ شىعارعان ساڭلاقتارىنىڭ تەك ءبىر پاراسى عانا.