ونلاين-ەكسكۋرسيا ۇيىمداستىردى

بۇل مۋزەي 2001 جىلى ەلباسى نۇرسۇل­تان نازارباەۆتىڭ تاپسىرماسى بويىنشا ۇيىم­داستىرىلىپتى. العاشىندا مەمو­ريال­دىق كەشەن بۇرىنعى ەمحاناسىندا ورنالاسسا, كەيىن 1933-1935 جىلدارى مىڭداعان تۇت­قىننىڭ قولىمەن تۇرعىزىلعان قارلاگ باس­قارماسىنىڭ عيماراتىنا كوشىرىلەدى. 2011 جى­لى جاڭادان اشىلعان مۋزەيدىڭ كەڭەيتىلگەن ەكس­پوزيتسيالارىنىڭ تۇساۋكەسەرى ءوتىپتى.

بۇگىندە عيماراتتىڭ جالپى اۋدانى – 3326,6 شارشى مەتر. كەلۋشىلەردىڭ نازارى­نا مۋزەيدىڭ 3 قاباتىندا ورنالاسقان 17 ەكس­پو­زيتسيالىق زال ۇسىنىلادى. ولاردىڭ قاتا­رىندا «قازاقستانداعى اشارشىلىق», «قارلاگ-تىڭ قالىپتاسۋ تاريحى», «قارلاگ-تىڭ شارۋاشىلىق جۇمىستارى», «ايەلدەر مەن بالالار», «حالىقتار دەپورتاتسياسى» جانە تاعى باسقالار بار. مۋزەيدىڭ تۇراقتى ەكسپوزيتسيالارىندا ساياسي قۋعىن-سۇرگىن تاريحىنىڭ مۇراعاتتىق قۇجاتتارى, حاتتار, فوتوسۋرەتتەر, قارلاگ تۇتقىندارىنىڭ جەكە بۇيىمدارى مەن ءتۇرلى ەكسپەديتسيا كەزىندە تابىلعان ەڭبەك جانە تۇرمىس قۇرالدارى ورنالاستىرىلعان. سونىمەن قاتار لاگەر تۇتقىندارىنىڭ قولىمەن جاسالعان ونەر تۋىن­دىلارى دا بار.

مۋزەيدىڭ تومەنگى قاباتىندا ورنالاسقان تەرگەۋ يزولياتورىنىڭ ينستاللياتسياسى: كارتسەر, ەر ادامدار مەن ايەلدەردىڭ كامەرالارى, تەرگەۋشىنىڭ كابينەتى, ازاپتاۋ بولمەسى جانە تاعى باسقالار ەكسكۋرسيا كەلۋشىلەردىڭ نازا­رىن اۋدارتادى. بۇل جەردە تۇتقىنداردىڭ قا­پاس­تاعى جاعدايى, ولاردى تەرگەۋ جانە جەكە ىستەرىن تولتىرۋ ساتتەرى بەينەلەنگەن. تەرگەۋ يزولياتورىنىڭ ينستاللياتسياسى تۇتقىنداردىڭ, ولاردى باقىلاۋشىلار مەن تەرگەۋشىلەردىڭ گيپس پەن بالاۋىزدان سومدالعان مۇسىندەرىمەن تولىقتىرىلىپتى.

– كوروناۆيرۋستىڭ سالدارىنان قىزمەتى­مىزدى تۇرلەندىرۋگە تۋرا كەلدى. الايدا جۇ­مىس توق­تاپ قالعان جوق. جوسپارلانعان كور­­­مەلەردى ونلاين رەجىم ارقىلى ۇسىنىپ وتىر­مىز. قى­زىعۋشىلىق تانىتقاندارعا ءتۇرلى ماتەريالدار­دى, قۇجاتتاردى تانىستىرامىز. وسى ونلاين رەجىمدەگى جۇمىستى كەلۋشىلەرگە مۋزەي ەسىگى اشىلعان كەزدە دە جالعاستىرا بەرۋدى كوز­دەپ وتىرمىز. سەبەبى مۇراجاي ارالاۋعا, ارنايى كەلۋگە كوپ ادامنىڭ مۇمكىندىگى بولا بەر­مەيدى. جاڭا تەحنولوگيالار عاسىرىندا ءومىر ءسۇرىپ جاتقان سوڭ, ونىڭ يگىلىگىن دە پايدالانۋىمىز قاجەت. سونداي-اق جىل سايىن وتكىزىلەتىن «قايتا ورالعان ەسىمدەر» اكتسياسىن دا وسى اپتادا ۇيىم­داستىرامىز, – دەيدى مۇراجاي باسشىسى سۆەتلانا باينوۆا.

مۋزەيگە كەلۋشىلەردىڭ سانى جىل ساناپ ارتىپ كەلەدى. ماسەلەن, وتكەن جىلدىڭ وزىندە عانا 32 مىڭنان استام ادام كەلىپتى. ولاردىڭ اراسىندا شەتەلدىك قوناقتار دا بار. جىل سايىن 31 مامىردا ساياسي قۋعىن-سۇرگىنگە ۇشىراعانداردىڭ ۇرپاقتارى كەلىپ, مۋزەي قىزمەتكەرلەرىمەن ءتۇرلى مالىمەت الماسىپ جاتادى. قانداي دا ءبىر تۇلعانىڭ ءومىربايانى زەردەلەنىپ, سونىڭ ناتيجەسىندە مۋزەي قورى دا تولىعا تۇسەدى.

سونىمەن قاتار مۋزەي قورىندا دەپور­تاتسياعا ۇشىراعان پ.رەچەنسكي,  ل.اندرەيۋك, ل.گامبۋر­گەر سىندى سۋرەتشىلەر­دىڭ سيرەك كەزدەسەتىن تۋىندىلارى ساقتالعان. سونداي-اق 1932-1933 جىلدارداعى اشار­شىلىق كە­زىندە موڭعول جانە قىتاي ەلدەرىنە كوشىپ كەتكەن جەرگىلىكتى حالىقتىڭ تۇرمىستىق زاتتارى, تۇتقىن ايەل­دەردىڭ قولىمەن تىگىلگەن كەستەلەر, سول زاماننىڭ مۋزىكالىق اسپاپتارى, تۇتقىنداردىڭ جوندەۋ-مەحانيكالىق زا­ۋىتتا دايىنداعان قۇرالدارى, قۋعىن-سۇرگىنگە ۇشىراعانداردىڭ جەكە زاتتارى, تاعى باسقا دا قۇندى جادىگەرلەر بار.