الداعى ۋاقىتتا قازاقستاندىق جۇرگىزۋشىلەر كولىگىن ءتيىستى قۇجاتسىز-اق تىزگىندەي بەرەدى. ەلەكتروندى قۇجات اينالىمىنا قاتىستى جاقسى جاڭالىقتى پارلامەنت ءماجىلىسىنىڭ جالپى وتىرىسىندا ەرلان تۇرعىمباەۆ ايتتى. وعان ءۇن قوسقان تسيفرلىق دامۋ, يننوۆاتسيالار جانە اەروعارىش ونەركاسىبى ءمينيسترى اسقار جۇماعاليەۆ الداعى ۋاقىتتا ەلىمىزدە تسيفرلى قۇجاتتاردىڭ تولىققاندى زاڭدىق كۇشكە يە بولاتىنىن حابارلادى.
ۇرلانعان اۆتوكولىك قىلمىستارىن اشۋ جانە كولىكتەردى قايتارۋ بويىنشا تمد-عا مۇشە مەملەكەتتەردىڭ كەلىسىمىن راتيفيكاتسيالاۋ جونىندەگى زاڭ جوباسى ءماجىلىس قابىرعاسىندا تالقىلانعان بولاتىن.
– ءبىز اۆتوكولىك جۇرگىزۋشىسى ءۇشىن بارلىق قۇجاتتاردى وزىمەن بىرگە الىپ ءجۇرۋدىڭ قاجەتى جوق دەگەن نورمانى زاڭ جوباسىنا ەنگىزگىمىز كەلەدى. جەكە كۋالىگى بولسا جەتكىلىكتى, جۇرگىزۋشىگە قاتىستى قالعان دەرەكتەردى پلانشەت ارقىلى ءبىلىپ الامىز. ازاماتتاردىڭ قانداي كولىگى بار ەكەنى, ساقتاندىرۋ ءپوليسىنىڭ اياقتالۋ مەرزىمى, قانشا رەت سەنىمحات جازىپ بەرگەنى, تەحنيكالىق تەكسەرۋدەن قاشان وتكەنى, قانشا ايىپپ ۇلى بار ەكەنى, ءبارى كورىنىپ تۇرادى. ول ءۇشىن قالتاسىندا جەكە كۋالىگى بولسا جەتكىلىكتى, ارتىق قۇجات تاسىپ ءجۇرۋدىڭ قاجەتى جوق, – دەدى مينيستر.
ەرلان تۇرعىمباەۆتىڭ ايتۋىنشا, پوليتسەيلەر پايدالاناتىن پلانشەت كوشەدە تۇرعان بەينەكامەرالارمەن ينتەگراتسيالاناتىن بولادى.
– ەگەر بايقاپ قاراساڭىز, قازىر ءنومىرسىز جۇرگەن اۆتوكولىك جوقتىڭ قاسى. قاجەتتىلىك تۋعان جاعدايدا, باقىلاۋ كامەراسى كەزەكشىگە بەلگى بەرىپ, ارنايى پاترۋل قىزمەتى كولىكتى توقتاتادى. ءنومىردى ەشكىم بۇركەي المايدى. ىشكى ىستەر مينيسترلىگىنىڭ بازاسىندا ءبارى تىركەلگەن. ەگەر اۆتوكولىكتىڭ ءتۇسى, ءنومىرى سايكەس كەلمەسە, وندا ەكىنشى رەت بەلگى بەرىلەدى. وسىلايشا كولىك ۇرلىعىنىڭ سانىن بارىنشا ازايتىپ جاتىرمىز, – دەپ ءتۇسىندىردى مينيستر.
مۇنداي جۇيە ەۋروپانىڭ بىرنەشە ەلىندە عانا ەنگىزىلگەن ەكەن. قازاقستان سولاردىڭ تاجىريبەسىن قولدانۋعا كوشپەك.
ارينە قۇجاتقا قاتىستى نورما تەك قازاقستان اۋماعىندا عانا قولدانىلادى. ەگەر باسقا ەلدىڭ تەرريتورياسىنا وتسەڭىز, ءتيىستى قۇجاتتاردىڭ ءبارىن قالتاڭىزعا سالىپ ءجۇرۋىڭىز كەرەك.
بۇل جاڭالىققا تسيفرلىق دامۋ, يننوۆاتسيالار جانە اەروعارىش ونەركاسىبى ءمينيسترى اسقار جۇماعاليەۆ تە فەيسبۋكتەگى الەۋمەتتىك پاراقشاسىندا ءۇن قوستى.
– ارىپتەسىم ەرلان تۇرعىمباەۆتىڭ ازاماتتارعا تاياۋدا جۇرگىزۋشى كۋالىگى مەن تەحپاسپورتتى وزىمەن بىرگە الىپ ءجۇرۋىنىڭ قاجەتى بولمايتىنى تۋرالى ايتقانى باستى جاڭالىق بولدى. بۇل شىن مانىندە, كوپتەن كۇتكەن شەشىم. مەملەكەت پەن ازاماتتىڭ ءوزارا تسيفرلى ءىس-قيمىلىن جاقسارتۋعا جاسالعان ۇلكەن قادام. پوليتسەيلەردىڭ جۇرگىزۋشىلەردەن بۇل قۇجاتتاردى تالاپ ەتپەي-اق, ونىڭ بار-جوعىن جسن ارقىلى تەكسەرۋىنە تەحنيكالىق مۇمكىندىكتەر بار. قازىر سەناتتا قارالىپ جاتقان «تسيفرلى تەحنولوگيالار تۋرالى» زاڭ جوباسى قابىلدانعاننان كەيىن, eGov Mobile ءموبيلدى قوسىمشاسىنداعى تسيفرلى قۇجاتتار تولىق زاڭدى كۇشكە يە بولىپ, قاعاز قۇجاتپەن بىردەي قولدانىلادى. ياعني ءسىز پوليتسيا قىزمەتكەرىنە ءوز كۋالىگىڭىزدىڭ تسيفرلى نۇسقاسىن سمارتفوننان كورسەتە الاسىز, – دەدى اسقار جۇماعاليەۆ.
ونىڭ ايتۋىنشا, ازىرگە موبيلدىك قوسىمشادا 4 ءتۇرلى قۇجاتتىڭ تسيفرلى نۇسقاسى بار: جەكە كۋالىك, بالانىڭ تۋ تۋرالى كۋالىگى, نەكە قيۋ جانە بۇزۋ, اتىن, تەگىن, اكەسىنىڭ اتىن اۋىستىرۋ تۋرالى. تسيفرلىق دامۋ, يننوۆاتسيالار جانە اەروعارىش ونەركاسىبى مينيسترلىگى مەملەكەتتىك ورگاندارعا قوسىمشادا سونداي-اق ستۋدەنتتىك كۋالىك, اسكەري بيلەت, مۇگەدەكتىك تۋرالى كۋالىك, جىلجىمايتىن م ۇلىكتىڭ تەحنيكالىق پاسپورتى جانە تاعى باسقالارى بولۋى ءۇشىن قاجەتتى ينتەگراتسيا جۇرگىزۋدى ۇسىنعان.
– بۇل قۇجاتتاردىڭ موبيلدىك قوسىمشادا تسيفرلى نۇسقالارىنىڭ بولۋى ازامات ءۇشىن وتە ىڭعايلى بولار ەدى دەپ ويلايمىن. سونىمەن قاتار ءبىز مەملەكەتتىك ورگانداردىڭ ازاماتتان تالاپ ەتپەي, وزدەرى الا الاتىن انىقتامالاردان باس تارتۋى جۇمىستارىن جۇرگىزۋدەمىز. جوسپار بويىنشا, مەملەكەتتىك ورگاندار جىل سوڭىنا دەيىن 24 اقپاراتتىق انىقتامانى الىپ تاستاۋعا ۋادە بەردى. ول ءۇشىن ولار ءوز ينتەگراتسياسىن اياقتاۋى, سونداي-اق ءوز رەگلامەنتتەرى مەن قۇقىقتىق-نورماتيۆتىك اكتىلەردى وزگەرتۋگە ءتيىس, – دەدى اسقار جۇماعاليەۆ.
كولىك جۇرگىزۋشى امان بەرىكحاننان بۇل جاڭالىققا قاتىستى پىكىرىن سۇراعان ەدىك.
– ءمينيستردىڭ ايتقانىن ەستىپ قۋانىپ قالدىق. 10 جىلدان استام تاجىريبەمدە ءبىر مارتە عانا قۇجاتىمدى ۇيدە قالدىرىپ كەتكەنىم ءۇشىن جول پوليتسياسىنان ەسكەرتۋ العانمىن. دەگەنمەن, ءبىر عانا قۇجات ۇستاپ جۇرگەن ىڭعايلى بولادى دەپ ويلايمىن. تاعى ءبىر ايتا كەتەرلىگى, جۇرگىزۋشىلەر ەندى جول بويىندا العان ەسكەرتۋىن دە, تولەمىن كەشىكتىرگەن ايىپپۇلدى دا جاسىرا المايدى. سەبەبى پوليتسەيلەر پلانشەتىنەن بازاعا كىرىپ, جۇرگىزۋشىگە قاتىستى بارلىق اقپاراتتى سول جەردە بىردەن بىلەدى. بۇل العاشقىدا ىڭعايسىزداۋ بولۋى مۇمكىن, بىراق ۋاقىت وتە كەلە ءبارى تارتىپكە ۇيرەنەتىنى ءسوزسىز, – دەيدى ول.