ادامزاتقا قاۋىپ توندىرگەن پاندەميا الەم تىنىسىنا ۇلكەن وزگەرىس الىپ كەلدى. دۇنيەجۇزىلىك ەكونوميكالىق بەلسەندىلىكتىڭ كۇرت تومەندەۋى, الەمدىك جالپى ىشكى ءونىمنىڭ ەداۋىر ءتۇسۋى, شيكىزات باعاسىنىڭ قۇلدىراۋى الەمدىك رەتسەسسيانى تۋىنداتىپ, جاعدايدى كۇردەلەندىرۋدە. داعدارىس كەزىندە ەلىمىزدە كەشەندى, جۇيەلى شارالار جۇرگىزىلۋدە. مەملەكەت باسشىسى قاسىم-جومارت توقاەۆ جۋىردا توتەنشە جاعداي رەجيمىن قامتامسىز ەتۋ جونىندەگى مەملەكەتتىك كوميسسيانىڭ قورىتىندى وتىرىسىندا قاشىقتان وقىتۋ جۇيەسىنە تولىقتاي كوشۋ تۋرالى ايتا كەلىپ, ء«بىلىمدى بارىنشا يكەمدى جاساپ, بالالار مەن ستۋدەنتتەردى قاشىقتان وقىتۋ رەجيمىنىڭ حاتتامالارى مەن ادىستەمەلەرىن ازىرلەۋ, ەلىمىزدىڭ بارلىق وقۋ ورىندارىن شىنايى تسيفرلاندىرۋدى اياقتاۋ قاجەت. زاماناۋي قاشىقتان وقىتۋ تەحنولوگيالارىن قارقىندى ەنگىزۋ قاجەت. ءبىلىم بەرۋ باعدارلامالارىنىڭ مازمۇنىن قايتا قاراپ شىعىپ, ولاردى قولجەتىمدى جانە ينتەراكتيۆتى جاساۋ كەرەك. پەداگوگتاردىڭ ءوزىن دايىنداۋ جاڭا تالاپتار ەسكەرىلە وتىرىپ جۇزەگە اسىرىلۋى ءتيىس» دەگەن تالاپتار قويدى.
ۋاقىت بىزدەن ومىردە بولىپ جاتقان وزگەرىستەرگە جاڭاشا كوزقاراسپەن قاراۋدى تالاپ ەتۋدە. بۇگىنگى تاڭدا سالا مينيسترلىگى ورتا, ارنايى, جوعارى, جوعارى وقۋ ورنىنان كەيىنگى ءبىلىم سالاسىنىڭ بارلىعىندا ەنگىزىلگەن قاشىقتان وقىتۋدى, ونىڭ جۇزەگە اسۋ جولدارىن قاداعالاپ, مونيتورينگ جاساپ وتىر. ەكى ايدان بەرى ەلىمىزدەگى بارلىق جوعارى وقۋ ورىندارى ءبىر-بىرىمەن تاجىريبە الماسىپ, قاشىقتان وقۋدى ءبىرشاما يگەردى دەسەك بولادى. قاشىقتان وقىتۋ تەحنولوگياسى وقىتۋشى مەن ستۋدەنتكە اناعۇرلىم كوپ ەركىندىك بەردى. ءبىلىم الۋشىلار وزدەرىنە ىڭعايلى ۋاقىتتا تاپسىرمالاردى ورىنداپ, وزدىگىنەن ىزدەنە باستادى. وقىتۋشى ماتەريال مازمۇنىن جەدەل تۇردە وزگەرتە وتىرىپ, قاشىقتان وقىتۋعا ساي دايىندالعان تۇردە ستۋدەنتكە ۇسىنۋدا. مۇنىڭ بارلىعى قاشىقتان وقىتۋ تەحنولوگياسىنىڭ دامۋى, ال بۇل پروتسەسس ءبىزدىڭ ءبىلىم بەرۋ جۇيەسىنىڭ بولاشاعىنا اينالۋى دا مۇمكىن. سەبەبى, تاريحى ءحىح عاسىردان باستالاتىن قاشىقتان وقىتۋ توتەنشە جاعداي كەزىندە الەمدە كەڭ اۋقىمدا دامي باستادى.
وڭتۇستىك قازاقستان مەملەكەتتىك پەداگوگيكالىق ۋنيۆەرسيتەتى دە ەلىمىزدىڭ بارلىق جوعارى وقۋ ورىندارى سياقتى قاشىقتان ءبىلىم بەرۋدە. ءبىز كوپ نارسە ۇيرەندىك, ءوز مۇمكىندىكتەرىمىز بەن كۇش-قۋاتىمىزدى, دايىندىق دەڭگەيىمىزدى تانىپ, كەمشىلىكتەرمەن جۇمىس ىستەۋگە مۇمكىندىك تۋدى. ارينە, ۇيرەنەرىمىز قانشالىقتى كوپ بولسا, ۇيرەتەرىمىز دە جەتەرلىك. ءار كۇن, ءار ءسات جاڭا ءبىلىم كوكجيەگىن سىيلاۋدا. قاشىقتان وقىتۋعا كوشۋدەگى جۇمىستىڭ قارقىندى بولعانى سونشالىق بىزگە كۇن سايىن عانا ەمەس, ساعات سايىن ءتيىمدى شەشىمدەر قابىلداۋعا تۋرا كەلدى. سەبەبى, ءار شەشىمنىڭ استارىندا ادام تاعدىرى تۇردى. كۇندەلىكتى جۇمىسقا كەلىپ, ساباعىن بەرىپ, ستۋدەنتتەرمەن قويان-قولتىق جۇمىس ىستەپ جۇرگەن پەداگوگتار ومىرىنە ونلاين, وففلاين, پروكتورينگ سياقتى ۇعىمدار مەن تەرميندەر ەندى. ءبىلىم جانە عىلىم مينيسترلىگى بۇيرىق شىعارعان ساتتەن باستاپ ءبىز دە تيىسىنشە قاشىقتان وقىتۋعا كوشۋگە دايىندىقتى شۇعىل تۇردە ۇيىمداستىرا باستادىق. كارانتينگە قاراماستان ۋنيۆەرسيتەت ۇزدىكسىز شتاتتىق رەجيمدە جۇمىس ىستەۋى كەرەك ەدى, ال ول ءۇشىن بارلىق ىشكى پروتسەستەردى قايتا قاراۋ كەرەك بولدى. توتەنشە جاعداي ەنگىزىلگەن العاشقى كۇندەرى ساناۋلى ساعاتتاردا ساندىق ءبىلىم بەرۋ رەسۋرستارى ورتالىعىنىڭ قىزمەتكەرلەرى قاشىقتان وقىتۋ تەحنولوگياسىن قولدانۋ بويىنشا نۇسقاۋلىقتار جاساپ, وقىتۋشىلار مەن ستۋدەنتتەر ءۇشىن ارنايى سەمينارلار وتكىزدى. بۇعان دەيىن دە ءبىلىم بەرۋ سالاسىندا تسيفرلى تەحنولوگيالار وقۋ ۇدەرىسىنە بەلسەندى ەنگەن بولسا, كارانتين كەزىندە بۇل پروتسەسس قارقىندى دامىدى.
قاشىقتان وقىتۋ تەحنولوگياسى ءبىزدىڭ ۋنيۆەرسيتەتتە توتەنشە جاعدايعا دەيىن دە قولدانىلىپ كەلگەن. سوندىقتان پەداگوگتار ءۇشىن قيىندىق تۋدىرعان جوق. تەك قازىرگى جاعدايداعى ەرەكشەلىك – وقىتۋشىلاردىڭ ارنايى جابدىقتالعان ۋنيۆەرسيتەت ءدارىسحانالارىنان ەمەس, ءوز شاڭىراعىندا وتىرىپ ساباق جۇرگىزۋدە. ال ءبىلىم الۋشىلار ءۇشىن بۇل, ارينە, جاڭا, ادەتتەن تىس ءىس بولدى. بۇگىنگە دەيىن ءتورت مىڭعا جۋىق ستۋدەنتتى ءبىر مەزەتتە قاشىقتان وقىتۋ – تاجىريبەمىزدە بولماعانى راس. وقىتۋشىلار مەن ءبىلىم الۋشىلارعا جاڭاشا كوزقاراسپەن قايتا ماشىقتانىپ, داعدىلانۋعا تۋرا كەلدى. كۇن سايىن پەداگوگتارمەن ونلاين كەزدەسۋلەر ۇيىمداستىرىلدى. ءبىلىم جانە عىلىم مينيسترلىگى – جوو باسشىلارى – وقىتۋشىلار مەن ءبىلىم الۋشىلار: ۇزدىكسىز تىزبەگى قۇرىلىپ, جۇمىس ۇدەي ءتۇستى. ۋنيۆەرسيتەتتە ۇزدىكسىز جۇمىستى قامتاماسىز ەتۋ, كوممۋنيكاتسيا جانە كەرى بايلانىستى قولداۋ ءۇشىن Call-ورتالىق ىسكە قوسىلدى. قازىر وقىتۋشى-پروفەسسورلار اراسىندا بەلسەندى تۇردە تاجىريبە الماسۋ ءجۇرىپ جاتىر. ۆەبينارلار, ونلاين سەمينارلار ءوز ىشىمىزدە عانا ەمەس, سونىمەن قاتار باسقا جوعارى وقۋ ورىندارىنداعى ارىپتەستەرمەن دە وتكىزىلۋدە. بۇل جونىندە بىزگە ءبىلىم جانە عىلىم مينيسترلىگى باعا جەتپەس كومەك كورسەتىپ كەلەدى. قازىر وقىتۋدى باسقارۋدىڭ نەگىزگى جۇيەسى «UNIVER 2.0» اقپاراتتىق-ءبىلىم بەرۋ پورتالى مەن قوسىمشا جۇيەلەر – ZOOM, WEBEX, Whats APP, Youtube پلاتفورمالارى بولىپ وتىر. بۇدان باسقا ەلەكتروندىق پوشتا جۇيەلەرى دە قولدانىلۋدا – mail.ru, gmail.com, google.com.قۇجاتتاردىڭ بۇلتتى قويمالارى, Google بۇلتتى كەڭسەلىك سەرۆيستەرى. Zoom مەن WEBEX – ساباقتاردىڭ بارلىق تۇرلەرىن تىكەلەي ترانسلياتسيالاۋ جانە تاقىرىپ بويىنشا وزەكتى ماسەلەلەردى تالقىلاۋ مۇمكىندىگىن بەرەدى.
ءار جوعارى وقۋ ورنىنىڭ ءوز كونستيتۋتسياسى – اكادەميالىق ساياساتى بار. وندا جوو-عا تۇسۋدەن باستاپ ديپلوم الۋعا دەيىنگى بارلىق ەرەجەلەر جازىلعان. سوندىقتان توتەنشە جاعدايعا بايلانىستى بۇرىن بەكىتىلگەن ەرەجەلەرگە شۇعىل وزگەرىستەر ەنگىزۋ جانە قاشىقتان وقىتۋعا كوشۋگە وراي جاڭا ەرەجەلەر جاساپ, بەكىتۋ قاجەتتىلىگى تۋىندادى. وسى ماقساتتا ءبىز عىلىمي كەڭەس ءماجىلىسىن ونلاين رەجيمىندە وتكىزدىك جانە «بارلىق وقۋ نىساندارى مەن بارلىق دەڭگەيدەگى ءبىلىم الۋشىلارعا قاشىقتان ءبىلىم بەرۋ تەحنولوگياسى بويىنشا وقۋ پروتسەسىن ۇيىمداستىرۋ ەرەجەسىن» بەكىتتىك. سول كەزدە «قاشىقتان وقىتۋ كەزىندە وقىتۋشىنىڭ كاسىبي قىزمەتىندەگى پەداگوگيكالىق ادەپ ەرەجەلەرى» دە قابىلداندى. جانە مۇنىڭ بارلىعى اشىق تالقىلانا وتىرىپ, جۇزەگە اسىرىلدى. مەملەكەت باسشىسى ق.ك.توقاەۆتىڭ «حالىق ۇنىنە قۇلاق اساتىن مەملەكەت» تۇجىرىمداماسىن نەگىزگە الا وتىرىپ, ءبىلىم الۋشىلارمەن بايلانىس جاساۋ ءۇشىن وزىمنەن باستاپ, پرورەكتورلار, فاكۋلتەت دەكاندارى ينستاگرامم, فەيسبۋك سىندى الەۋمەتتىك جەلىلەردە ۆيدەوكونفەرەنتسيالار مەن تىكەلەي ەفيرلەر وتكىزۋدى ۇردىسكە اينالدىردىق. وندا جاۋاپتى باسشىلار وزدەرىنە قاتىستى سۇراقتارعا جاۋاپ بەرەدى جانە وزىنە ءتيىستى قىزمەتتىك قۇزىرىنداعى ماسەلەلەردى شەشەدى.
پرەزيدەنتتىڭ «از قامتىلعان جانە كوپبالالى وتباسىلارعا ارنالعان الەۋمەتتىك كومەكتىڭ جاڭا تۇرلەرى ەنگىزىلدى. مىسالى, كوپ بالالى وتباسىلارعا تابىسىنا قاراماي جاردەماقى بەرىلە باستادى. جارتى ميلليوننان استام ازاماتتىڭ 300 مىڭ تەڭگەگە دەيىنگى كەپىلسىز نەسيەسى وتەلدى» دەگەن باستاماسىن قولداي وتىرىپ, كوپ بالالى جانە از قامتىلعان وتباسىلاردان شىققان ستۋدەنتتەرگە, جەتىم بالالارعا, اقىلى نەگىزدە وقيتىن جوو وقىتۋشىلارىنىڭ بالالارىنا جەڭىلدىكتەر بەرۋ تۋرالى «ۋنيۆەرسيتەت ستۋدەنتتەرى مەن ماگيسترانتتارىنا ءبىلىم بەرۋ قىزمەتىنىڭ تولەماقىسى بويىنشا بەرىلەتىن جەڭىلدىكتەر تۋرالى ەرەجە» قابىلدانىپ, ول 1 ساۋىردەن باستاپ كۇشىنە ەندى. بۇگىنگى تاڭدا 3 تۇل جەتىم ستۋدەنتكە وقۋ جىلىنىڭ ەكىنشى جارتى جىلدىعىنا 100 پايىز, ال كوپ بالالى وتباسىنان شىققان 3 ستۋدەنتكە جانە ۋنيۆەرسيتەت قىزمەتكەرلەرىنىڭ بىزدە وقيتىن 3 ستۋدەنت بالاسىنا 30 پايىز جەڭىلدىك بەرىلدى. سونىمەن بىرگە تۇركىستان وبلىسىنداعى ماقتاارال, تولە بي, قازىعۇرت اۋداندارىن سۋ باسۋىنا بايلانىستى تۋىنداعان توتەنشە جاعدايعا وراي ۋنيۆەرسيتەت ۇجىمى ءبىر كۇندىك جالاقىسىن سول ايماقتاردا تۇراتىن ستۋدەنتتەردىڭ وتباسىنا الەۋمەتتىك كومەك رەتىندە اۋداردى. جانە قاشىقتان وقىتۋ وقىتۋشىلار مەن ءبىلىم الۋشىلاردى كومپيۋتەرلەرمەن, نوۋتبۋكتەرمەن, پلانشەتتەرمەن قامتاماسىز ەتۋدى تالاپ ەتتى. ۋنيۆەرسيتەت تاراپىنان بارلىق مۇقتاجدارعا مونوبلوكتار مەن پلانشەتتەر, كوپ بالالى قىزمەتكەرلەرگە, جاسوسپىرىمدەر ۇيىندە تۇراتىن ءبىلىم الۋشىلارعا كومپيۋتەرلەر بەرىلدى. سونىمەن قاتار, ستۋدەنتتەر مەن وقىتۋشىلار اراسىندا ساۋالناما جۇرگىزىلىپ, قاشىقتان وقىتۋدىڭ ارتىقشىلىقتارى مەن كەمشىلىكتەرىنە تالداۋ جۇرگىزىلدى. بيىلعى وقۋ جىلىندا بىزدە 1300 شەتەلدىك ستۋدەنت ءبىلىم الىپ, ولاردىڭ كوپشىلىگى وتانىنا ورالدى. تۇركىمەنستان مەن وزبەكستاننان كەلگەن 14 ستۋدەنت عانا وسىندا قالدى. ءبىز ولاردى ۋنيۆەرسيتەت اۋماعىنداعى ەڭ جاقسى جاتاقحاناعا ورنالاستىردىق, بارلىق قاجەتتى كومپيۋتەرلەرمەن قامتاماسىز ەتتىك, قارجىلاي دا كومەك كورسەتىلدى.
ارينە, كوپتەگەن تۇيتكىلدى ماسەلەلەر بار. بۇل, ەڭ الدىمەن, ينتەرنەتتىڭ بارلىق جەردە قولجەتىمدى بولماۋى. ءبىزدىڭ ءبىلىم الۋشىلاردىڭ كوپشىلىگى تۇركىستان وبلىسى مەن وزبەكستاننىڭ قالالارى مەن اۋىلدارىندا تۇرادى. پسيحولوگيالىق تۇرعىدان وقشاۋلاۋ جاعدايىندا پەداگوگتاردىڭ قولداۋىنسىز ءوزىن-ءوزى وقىتۋ العاشقىدا ستۋدەنتتەر ءۇشىن وتە قيىنعا سوققانى راس. وسى تۇرعىدا ءبىلىم الۋشىلارعا كومەك كورسەتۋ ماقساتىندا ۋنيۆەرسيتەتتە پسيحولوگيالىق كومەك كورسەتۋ ورتالىعى قۇرىلدى.
قازىر قاشىقتان ءبىلىم بەرۋ بولاشاعى تۋرالى الۋان پىكىر ايتىلۋدا. عالامتوردا مەكتەبى مەن مۇعالىمىن, دوستارىن ساعىنىپ جىلاعان بالالاردىڭ ۆيدەوروليكتەرى مەن قازىرگى توتەنشە جاعدايعا بايلانىستى ءتۇرلى پىكىرلەر كوبەيدى. بالاسىن وقىتۋدان العاشقى كۇنى-اق شارشاپ, شىنىن ايتقان اتا-انالاردىڭ شىنايى تىلەگى ۇستازدىڭ قادىرىن ارتتىردى. ءبىز دە ستۋدەنتتەرىمىزدى, قوڭىراۋ ءۇنىن ساعىندىق. ستۋدەنتتەردىڭ ەلدەن جولداعان ۆيدەولارى مەن سالەمدەرىن تىڭداعاندا ەرىكسىز تولقيسىڭ. ولاردىڭ ءوز ءبىلىم ورداسىنا دەگەن سۇيىسپەنشىلىكتەرىن سەزىنگەندە كەۋدەڭدى ماقتانىش سەزىمى كەرنەيدى. ءدال قازىرگى جاعدايدا قاشىقتان وقىتۋ ءبىلىم بەرۋدە بىردەن - ءبىر شەشىم بولعانى انىق, ايتسە دە بولاشاق مۇعالىمدەر دايارلاۋدا پەداگوگپەن كۇندەلىكتى قارىم-قاتىناستى الماستىرا المايتىنى دا جاسىرىن ەمەس. بۇل – ءبىز دايارلايتىن ماماندىقتىڭ ەرەكشەلىگى.
وڭتۇستىك قازاقستان مەملەكەتتىك پەداگوگيكالىق ۋنيۆەرسيتەتى وڭىردەگى تاريحى تەرەڭ پەداگوگيكالىق جوعارى وقۋ ورنى رەتىندە وزىنە ارتىلعان مىندەتتى ورىنداۋدا جانە جوعارى بىلىكتى مامانداردى دايىنداۋدا بارلىق كۇش-جىگەرىن جۇمساۋدا. پەداگوگتىڭ ەڭبەگىنە دەگەن قۇرمەت بىزگە جاۋاپكەرشىلىك جۇكتەيدى. ءبىلىم كوكجيەگىنىڭ بۇل بەلەسىن ەلمەن بىرگە باعىندىرارىمىز ءسوزسىز.
گۇلجان سۇگىرباەۆا,
وقمپۋ رەكتورى م.ا. تاريح عىلىمدارىنىڭ كانديداتى, دوتسەنت
شىمكەنت