• RUB:
    6.68
  • USD:
    520.93
  • EUR:
    609.07
باستى سايتقا ءوتۋ
25 قىركۇيەك, 2013

جاقسىلىعىن جار سالماعان جان

501 رەت
كورسەتىلدى

ول حالقىنىڭ تاعدىرى ءۇشىن, ەرتەڭگى نۇرلى بولاشاق ءۇشىن ادال ەڭبەك ەتتى. ۋاقىتتىڭ تالاپ-تىلەگىن ازاماتتىقپەن ادال اتقاردى. ەل مۇددەسىن, وتان مۇددەسىن مايداندا قارۋمەن, بەيبىت كۇندە قالاممەن قورعادى.

مەن ءوزىمنىڭ قالامگەرلىك ۇزاق ومىرىمدە تالاي-تالاي ادامدار تۋرالى ماقالالار, وچەرك­تەر, كىتاپتار جازعان اداممىن. بىراق سوناۋ بالا كەزىمنەن, دالىرەك ايتقاندا 1953 جىلدان بەرى بىلەتىن, تالاي جەردە دامدەس بولعان وسى ءبىر ابزال اعا تۋرالى بىردە-ءبىر رەت قالام تارتپاپپىن. ءومىردىڭ اعىسى سولاي بولدى ما, الدە ءوزىمنىڭ ىقتياتسىزدىعىمنان با, ول جاعىن تۇسىنە المادىم. سونىڭ رەتى ەندى كەلگەندەي. اڭگىمە كورنەكتى جازۋشى, ارداقتى ازامات, جاۋىنگەر پاتريوت كەمەل توقاەۆ تۋرالى بولعالى وتىر.

1953 جىلدىڭ كۇزىندە سوناۋ تالدىقورعان اۋدانىنىڭ شۇبار ورتا مەكتەبىندە وقيتىن ەكى دوس – عازيز ساۋرىقباەۆ پەن مەن 9-سىنىپتى قالادا جالعاستىرماق بولىپ الماتىعا كەلدىك. عازيز الماتى ەت كومبيناتىنا جاقىن جەردەگى تەتس-ءتىڭ ءدال تۇبىندە تۇراتىن اپايىنىڭ ۇيىنە, مەن ۇيعىر كوشەسى جاعىنداعى سادۋاقاس وسپانوۆتىڭ پاتەرىنە تۇمسىق تىرەدىم. وقاس (سادۋاقاس) اعامىز الماتى قارجى تەحنيكۋمىن بىتىرگەن, كەيىننەن ۇزىناعاشتاعى اۋداندىق بانك بولىمشەسىنىڭ باستىعى قىزمەتىن اتقارعان ابىرويلى ءارى قايىرىمدى ادام ەدى. اسىرەسە, جەڭەشەم وتە اياۋلى ادام بولاتىن. مەن سول جولى استاناداعى №18 ورتا مەكتەپتىڭ 9-سىنىبىنا قابىلداندىم دا, عازيز كوپ ۇزاماي اۋىلىنا قايتىپ كەتتى. ول كەيىن تالدىقورعاننىڭ قاپال جاعىنداعى زەرنوسوۆحوز دەيتىن جەرگە بارىپ قونىس تەپتى. كەلىنشەگى كۇلاشپەن قازىردە دە سوندا تۇرادى.

ءبىر قىزىعى, عازيز ساۋرىقباەۆ دوسىمنىڭ تەتس جاقتا تۇراتىن الگى اپايى ءوزىم قاتتى سىيلايتىن كەمەل توقاەۆتىڭ دا تۋىسى ەدى. ول كەزدە كەمەكەڭ «قازاقستان پيونەرى» گازەتىندە رەداكتور قىزمەتىن اتقاردى. ايتەۋىر وسى ءبىر الاقانداي گازەتتىڭ ءبىزدىڭ بالا جۇرەگىمىزگە بالداي جاعاتىنى ءالى كۇنگە ەسىمدە.

كەمەل اعامەن كەڭىرەك تانىستىعىمىز 1960 جىلداردىڭ باسىندا باستالدى. مەن ول كەزدە «لەنينشىل جاس» گازەتىندە جاۋاپتى حاتشى بولىپ ىستەيتىنمىن. كەمەكەڭ بولسا قازاق سسر-ءى جوعارعى كەڭەسىنىڭ «جارشىسىندا» باس رەداكتور ەدى. بۇل كەزدە مەن كەمەكەڭنىڭ «تاسقىن» جانە «كومەسكى ءىز» اتتى شىتىرمان وقيعالارعا تولى پوۆەستەرىن وقىپ قويعانمىن. ماعان اسىرەسە ونىڭ الىستان وراعىتپاي, شۇبىرىندى شەشەندىككە سالىنباي, قازاقتىڭ قاراپايىم تىلىمەن باياندايتىن ۇتقىر ويلارى, وتكىر ديالوگتارى ۇناعان. وقيعالاردى ويدان شىعاراتىن جاساندى تارتىس دەگەنىڭىز كەمەكەڭدە مۇلدەم كەزدەسپەيتىنى دە ەسىمدە.

جاس الشاقتىعىنان بولدى ما, كەمەكەڭمەن كوپ سىرلاسقان ەمەس­پىن. ول ماعان قول جەتپەس قۇز سەكىلدى, اسا ايبىندى كورىنەتىن. ونىڭ ۇستىنە كۋرستاس دوسىم قوعاباي سارسەكەەۆ سەكىلدى قالىڭ توپتىڭ ىشىنە قايمىقپاستان كىرىپ كەتەتىن باتىلدىعىم دا جوق, تارتىنشاقتاۋ بولدىم. وسىنىڭ سىرىن ءوزىم دە تۇسىنبەيمىن. الدە جاستايىمنان جەتىم قالىپ, قاتال تاعدىردىڭ تۇرتپەگىن كوپ كورگەندىكتەن باسىلىپ قالدىم با ەكەن؟ وتكەن عاسىردىڭ جەتپىسىنشى جىلدارى ماسكەۋگە ىسساپارىمەن بارۋىمىز جيىلەپ كەتىپ ەدى. بيلەت كەرەك كەزىندە تابىلا بەرمەيدى. سونداي قىسىلعان كەزدە مەن ىلعي كەمەل اعاما تەلەفون شالاتىنمىن. ءوزىنىڭ جاقىن سانايتىن ادامدارىنان جاقسىلىعىن ايامايتىن كەمەكەڭ ەكى اۋىز سوزگە كەلمەستەن جوعارعى كەڭەستىڭ برونىنان بيلەت الىپ بەرىپ ءجۇردى. وسى ادەت ءبىر ەمەس, بىرنەشە جىلعا سوزىلدى. مازالاي بەرگەنىمە قىسىلىپ تا ءجۇردىم. بىراق قول قىسقا, امالىم بار ما, ءوتىنىش ايتپاي تۇرا المايسىڭ.

ول كەزدە جازۋشىنىڭ شىعار­مالارى ءباسپاسوز بەتتەرىندە ءجيى شىعاتىن. كەزەكتى ءبىر شىعار­ماسىنىڭ ءۇزىندىسىن «لەنينشىل جاس» گازەتىندە دە جاريالاۋعا سەبەپكەر بولعانىم بار.

«مەن دايىن, جولداس پولكوۆنيك!» دەپ اتالاتىن سول ءۇزىندىنى ءوز قولىمەن سەنىپ بەرگەنى تاپ بۇگىنگىدەي ەسىمدە. قازاقتا: «سىنىقتان باسقانىڭ ءبارى جۇعادى» دەگەن ماتەل بار. وقتاي اتىلعان تۋرا ءسوز. ولاي دەيتىنىم كەمەكەڭە ەلىكتەپ مەن دە شىتىرمان تاقىرىپقا بەت بۇرۋدى ويلاپ ءجۇردىم. كەمەكەڭ ديدارلاسا قال­عاندا وقيعالى جانردىڭ وتە اۋىر ەكەندىگىن, شىعارما نەگىزىنەن بولعان وقيعالارعا, بۇلتارتپاس دەرەكتەرگە سۇيەنىپ جازىلاتىندىعىن, ءتۇپتىڭ تۇبىندە وقۋشى قاۋىم وسى تاريحي نەمەسە دەرەكتى كىتاپتاردى كوبىرەك وقۋعا قاراي اۋاتىندىعىن ءجيى ەسكە سالاتىن. اعانىڭ سول ايتقاندارى اۋماي كەلدى.

ول حالقىنىڭ تاعدىرى ءۇشىن, ەرتەڭگى نۇرلى بولاشاق ءۇشىن ادال ەڭبەك ەتتى. ۋاقىتتىڭ تالاپ-تىلەگىن ازاماتتىقپەن ادال اتقاردى. ەل مۇددەسىن, وتان مۇددەسىن مايداندا قارۋمەن, بەيبىت كۇندە قالاممەن قورعادى. ءوزىنىڭ 63 جىلدىق قىسقا عۇمىرىندا ادامگەرشىلىك اتتى ۇلى يدەياعا داق تۇسىرمەي, ءوز وتان

سوڭعى جاڭالىقتار