قازاقستان ەكونوميكاسىنىڭ دامۋ پەرسپەكتيۆالارى تۋرالى ناقتى كونسەنسۋس جوق

ۇەم  ەكونوميكانىڭ تومەندەۋىن 0,9% دەڭگەيىندە  دەسە, حۆق ناقتى ءجىو-ءنىڭ قۇلدىراۋى 2,5%  دەپ كورسەتەدى.

S&P جانە Moody's رەيتينگتىك اگەنتتىكتەرى قازاقستان ەكونوميكاسى وڭ ءوسىمدى 2,9-3% دەڭگەيىندە ساقتاي الادى دەسە  ازيا دامۋ بانكى مەن دۇنيەجۇزىلىك بانكتىڭ بولجامدارى بويىنشا بۇل كورسەتكىش 1-1,8% كەم بولمايدى دەيدى. «قازاقستان ەكونوميكاسىنىڭ 2020 جىلعا دەيىنگى دامۋ پەرسپەكتيۆالارى تۋرالى ناقتى كونسەنسۋس جوق. سوندىقتان, ءبىز شولۋدا ءۇش نەگىزگى العىشارتقا سۇيەنەمىز: الەمدىك ەكونوميكانىڭ 3% قۇلدىراۋى, مۇنايدىڭ ورتاشا جىلدىق باعاسىنىڭ باررەلىنە 37 دوللار دەڭگەيىندە تۇراقتانۋى, سونداي-اق وتاندىق مۇناي مەن گاز كوندەنساتىن ءوندىرۋدىڭ 76,2 ملن تونناعا دەيىن تومەندەۋى», - دەپ اتاپ ءوتتى   AERC.

مۇناي باعاسى

ساراپشىلاردىڭ پىكىرىنشە, Brent ماركالى مۇناي باعالارى وسى جىلدىڭ ءساۋىر ايىنىڭ ءۇشىنشى ونكۇندىگىندە باررەلىنە 20 دوللاردان تومەندەدى, بۇل بىلتىرعى جىلدىق ورتاشا باعادان ءۇش ەسە از, سونىمەن قاتار سوڭعى ەكى ونجىلدىقتاعى ەڭ تومەنگى دەڭگەيگە اينالدى.

AERC-ءتىڭ بولجامىنا سايكەس, سۇرانىستىڭ تومەنگى دەڭگەيى 2020 جىلدىڭ ءساۋىر-مامىر ايلارىندا تۇسەدى, ويتكەنى ءارتۇرلى باعالاۋلار بويىنشا تاۋلىگىنە 16 ميلليوننان 30 ميلليون باررەلگە دەيىن بولۋى مۇمكىن جانە وپەك + Brent باعالارى بويىنشا شيكىزات ءوندىرىسىنىڭ ناقتى تومەندەۋى باستالادى. ودان ءارى تۇراقتاندىرۋ ءۇشىن شامامەن $ 32 قۇرايدى, ناتيجەسىندە Brent باعالارى باررەلىنە $ 37-عا كوتەرىلەدى.

USD / KZT جانە USD / RUB باعامى

AERC-ءتىڭ بولجامىنا سايكەس, Brent ماركاسىنىڭ ورتاشا جىلدىق باعاسى $ 37-عا جەتكەندە, USD / RUB جۇپىنىڭ بيرجالىق باعالارى ءبىر جىل ىشىندە ورتاشا ەسەپپەن وتكەن جىلداعى 64 تارماققا قاراعاندا شامامەن 72 تارماققا جەتەدى.

ءوز كەزەگىندە, دوللار / تەڭگە باعامى ورتاشا العاندا 2020 جىلى 1 دوللار ءۇشىن شامامەن 424 قۇرايدى, بۇل 2019 جىلعى دەڭگەيدەن 11% جوعارى.

سونىمەن بىرگە, قازاقستانداعى تۇتىنۋ باعاسىنىڭ تەز وسۋىنە بەلگىلى ءبىر شەكتەۋلەر حالىقتىڭ ناقتى اقشالاي كىرىستەرىنىڭ تومەندەۋى –4,9%, سونداي-اق ونەركاسىپتەگى باعالاردىڭ تومەندەۋى  17%  بولادى.

2020 جىلى ءجىو-ءنىڭ سوڭعى دەفلياتورى, AERC بولجامىنا سايكەس, وتكەن جىلعى 6,8% -بەن سالىستىرعاندا 4,2% دەڭگەيىندە بولادى.

مۇناي جانە گاز كوندەنساتىن ءوندىرۋ

وتكەن جىلى قازاقستاندا مۇناي مەن گاز كوندەنساتى  90,6 ملن توننا ءوندىرىلدى. وسى جىلى بۇل كورسەتكىش باستاپقىدا 86 ميلليون توننا دەپ بولجانعان. AERC باعالاۋى بويىنشا, 2020 جىلى قازاقستاندا مۇناي مەن گاز كوندەنساتىنىڭ ءوندىرىسى 76,2 ملن تونناعا جەتەدى.

بۇل ءوز كەزەگىندە وتكەن جىلمەن سالىستىرعاندا 16% -عا از جانە 2008 جىلدان بەرگى ەڭ تومەنگى دەڭگەيگە اينالۋى مۇمكىن.

نەگىزگى كاپيتالعا ينۆەستيتسيالار, نومينالدى جالاقى جانە ءرۋبلدىڭ تەڭگەگە قاتىناسى

اعىمداعى جىلى نەگىزگى كاپيتالعا ينۆەستيتسيا تومەندەيدى.  ساراپشىلاردىڭ پىكىرىنشە, جىل سوڭىندا ول شامامەن 2% -عا كوتەرىلەدى. بۇل  2010 جىلدان باستاپ ەڭ تومەنگى كورسەتكىش.   AERC-ءتىڭ ءرۋبلدىڭ تەڭگەگە قاتىناسى تۋرالى پىكىرى ۇلتتىق بانك تەڭگەنىڭ وزگەرمەلى ايىرباستاۋ باعامىن قالىپتاستىرۋعا ايتارلىقتاي كەدەرگى جاسامايدى دەگەن ۇمىتپەن بايلانىستى.

سونىمەن بىرگە, رۋبل / تەڭگەنىڭ ورتاشا باعامى تەپە-تەڭدىك دەڭگەيىنە وتكەن جىلدىڭ دەڭگەيىنە جاقىندايدى, ءبىر رۋبل ءۇشىن 5,9 تەڭگەنى قۇرايدى.

ءجىو بولجامى

2020 جىلى قازاقستانداعى تۇپكىلىكتى تۇتىنۋعا جۇمسالاتىن شىعىندار وتكەن جىلمەن سالىستىرعاندا  1,2% -عا تومەندەيدى.

2020 جىلى تاۋارلار مەن قىزمەتتەردىڭ ناقتى ەكسپورتى 36,3% تومەندەيدى. AERC-ءتىڭ بولجامدى باعالاۋلارى بويىنشا, قازاقستانعا يمپورتتىڭ ناقتى كولەمى 19,6%-عا  تومەندەيدى, بۇعان ىشكى سۇرانىستىڭ قىسقارۋى, سونداي-اق يمپورتتىڭ قىمباتتاۋى سەبەپ بولدى.

وسىلايشا, ىشكى سۇرانىس پەن ەكسپورتتىڭ تومەندەۋىنە, سونداي-اق يمپورتتىڭ قىسقارۋىنا بايلانىستى كەيبىر دەڭگەيلەردىڭ سالدارىنان قازاقستاننىڭ ناقتى ءجىو 4,9% تومەندەيدى - بۇل 1995 جىلدان بەرگى ەڭ تومەنگى دەڭگەي.

2020 جىلدىڭ قورىتىندىسى بويىنشا قازاقستاننىڭ ءجىو-ءنىڭ نومينالدى مولشەرى 160 ملرد دوللارعا تومەندەيدى,  بۇل وتكەن جىلمەن سالىستىرعاندا 20 ملرد دوللارعا از.

تولەم بالانسى

AERC بولجامدارىنا سايكەس, قازاقستاننىڭ ساۋدا بالانسى بيىلعى جىلى العاش رەت 419 ميلليون دوللارعا تەرىس اسەر ەتۋى مۇمكىن, ەگەر تاۋار ەكسپورتى 57,8 ميلليارد دوللاردان 23,9 ميلليارد دوللارعا دەيىن ازاياتىن بولسا, وندا تاۋارلىق تاۋارلاردىڭ نومينالدى يمپورتى 38,7 ميلليارد دوللاردان 24,3 ميلليارد دوللارعا دەيىن تومەندەيدى. باعانىڭ قۇلدىراۋى جانە مۇناي ءوندىرىسى شەتەلدىك ينۆەستورلارعا تولەنەتىن كىرىستىڭ كولەمىن وتكەن جىلى 23,2 ميلليارد دوللاردان 11,8 ميلليارد دوللارعا دەيىن ەداۋىر قىسقارتادى, الايدا پايىزدىق مولشەرلەمەلەر مەن الەمدەگى قۇندى قاعازدار باعاسىنىڭ تومەندەۋى اياسىندا سىرتقى كىرىستەردىڭ تومەندەۋى دە مۇمكىن.

مەملەكەتتىك بيۋدجەت پارامەترلەرىنىڭ بولجامى

تۇتىنۋشىلىق جانە ينۆەستيتسيالىق بەلسەندىلىكتىڭ تومەندەۋى, سونىمەن بىرگە ەكونوميكانىڭ قۇلدىراۋى كورپوراتيۆتى تابىس سالىعى (كتس) جانە قوسىمشا قۇن سالىعى (ققس) بويىنشا سالىق بازاسىنىڭ تومەندەۋىنە اسەر ەتەدى.

AERC-ءتىڭ بولجامىنا سايكەس, كتس جانە ققس وتكەن جىلى 1,9 ترلن جانە 2,7 ترلن تەڭگەگە قاراعاندا سايكەسىنشە 1,7 ترلن جانە 2,4 ترلن تەڭگەنى قۇرايدى.

سونداي-اق, حالىقتىڭ اتاۋلى جالاقىسى مەن اقشالاي كىرىستەرىنىڭ ءوسۋىنىڭ باياۋلاۋى يتس كىرىسى مەن الەۋمەتتىك سالىق كولەمىنىڭ سايكەسىنشە 920 جانە 750 ميلليارد تەڭگەگە دەيىن باياۋلاۋىنا اسەر ەتەدى.

ساراپشىلاردىڭ بولجامىنا سايكەس, 2020 جىلى ۇلتتىق قوردان بيۋدجەتكە كەپىلدەندىرىلگەن ترانسفەرتتەر مولشەرى جىل سايىن 8 ملرد.دوللاردان قوسىمشا 4 ملرد. دوللارعا دەيىن ۇلعايادى.

AERC دوللاردىڭ تەڭگەگە باعامىنىڭ بولجامدى باعامىن ەسكەرە وتىرىپ, بيۋدجەتكە اۋدارىمداردىڭ جالپى كولەمى وتكەن جىلعى 3 ترلن تەڭگەگە قاراعاندا 5,1 ترلن تەڭگەگە كوتەرىلەتىنىن ايتىپ وتىر. AERC كەلەسى ماكروەكونوميكالىق شولۋدى ۇستىمىزدەگى جىلدىڭ شىلدە ايىندا جاريالاۋدى جوسپارلاپ وتىرعانىن ايتتى.