شەشەندىك ونەر مەن دانالىقتى تۋمىسىنان بويىنا ءسىڭىرىپ وسكەن قازاقتان ارتىلعان ءسوز بار ما؟ قاي-قاي سالانى, نەندەي تاقىرىپتى الىپ قاراساڭ دا بابالارىمىز ونىڭ ءبارىن فيلوسوفيالىق تەرەڭ تولعامدارمەن, ماقال-ماتەلدەرمەن كەلىستىرە ورگەنى سونشا, مۇرتىن بۇزا المايسىڭ.
«كورگەنى جاقسى كوش باستار», «كوشباسشىسى جاقسى ەلدىڭ كوشى ءتۇزۋ» دەيدى قازاق. «اعاسى باردىڭ جاعاسى بار», «داناسى جاقسى ەلدىڭ باباسى ءتىرى» دەگەندى ايتقان دا ءبىزدىڭ اتالارىمىز. وسى ءسوزدىڭ ءبارى ءبىر باسىنا لايىق ءبىزدىڭ تۇڭعىش پرەزيدەنتىمىز – ەلباسى ن.ءا.نازارباەۆ تا بۇكىل جەر-جاھاندى كوروناۆيرۋس – COVID-19 ىندەتى جايلاپ, ادامزات بالاسىنىڭ باسىنا قاۋىپ-قاتەر ءتوندىرىپ وتىرعان قازىرگىدەي كۇردەلى كەزەڭدە ءوز حالقىنا اتالىق, دانالىق سوزدەرىن ارناپ, ابىزداي تولعانىپ وتىرعانى بارشامىزدى تەبىرەندىرگەنى انىق. 2020 جىلعى 8 ءساۋىر كۇنى «Egemen Qazaqstan» گازەتىندە جاريالانعان «بىرلەسە بىلگەن ەل ءبارىن جەڭەدى» دەپ اتالاتىن ماقالاسى ونىڭ ەل قامىن ويلاعان ناعىز ەل قامقورى ەكەنىن تاعى ءبىر دالەلدەدى.
ءبىر-ءبىرىن جويقىن قارۋ-جاراقپەن قىرىپ جاتقان قاندى سوعىس بولماسا دا, كوزگە كورىنبەيتىن ىندەت قازىر الەم حالقى ءۇشىن سوعىستان بەتەر قاۋىپ توندىرۋدە. كۇندەلىكتى جەدەل اقپارات كوزدەرىنەن الىنعان مالىمەتتەرگە جۇگىنسەك, ىندەتتىڭ بەتالىسى جامان. قىتاي ەلى باستاعان تىزىمدە بۇگىندە 160-تان استام مەملەكەت تىركەلىپ وتىر. يتالياداعى ادام شىعىنى مايدان دالاسىنداعى قىرعىننان كەم ەمەس. جان-جاعىنداعى ەلدەرگە قاراپ, ساقتىق شارالارىن الدىن الا باستاعان قازاقستانعا دا بۇل ىندەتتىڭ ءبىر شەتى كەلىپ جەتتى. ينفەكتسيا كۇننەن-كۇنگە ءورشىپ, اۋرۋ جۇقتىرعاندار سانى ارتا تۇسۋدە. وسىعان وراي, دۇنيە ءجۇزىنىڭ مەملەكەتتەرى سياقتى, ەلىمىزدە دە توتەنشە جاعداي جاريالانىپ, كارانتيندىك شارالار ەنگىزىلگەنى بەلگىلى. بۇقارالىق اقپارات قۇرالدارى كۇندىز-ءتۇنى حالىققا ىندەتتەن ساقتانۋدىڭ جولدارىن ءتۇسىندىرىپ, كارانتيندىك ءتارتىپتى ساقتاۋعا شاقىرۋدا. كولىك قاتىناسى, ادامدار قوزعالىسى شەكتەلىپ, جۇمىس جانە وقۋ ورىندارى ۋاقىتشا جابىلعان وسى ءبىر قيىن كەزدە حالىققا سابىر كەرەك, ەل كارانتيندىك شەكتەۋلەردى دۇرىس قابىلداۋى قاجەت. دەسەك تە ادامدار ىشىندە مەملەكەتتىك شەكتەۋلەرگە مويىنسۇنباي, كارانتيندىك ءتارتىپتى ورەسكەل بۇزۋشىلار ءالى ازايماي تۇر.
وسىعان بايلانىستى ەلباسى ن.نازارباەۆ «بىرلەسە بىلگەن ەل ءبارىن دە جەڭەدى» دەگەن ماقالاسىندا حالقىمىزدى سابىرعا, اقىل-پاراساتقا, تارتىپكە شاقىرىپ, تاعى دا دانالىعىن, اعالىعىن, ەلگە دەگەن جاناشىرلىعىن كورسەتتى.
«ەلىمىزدىڭ ەڭ ۇلكەن بايلىعى – ادام مەن ونىڭ ءومىرى بولعاندىقتان, ءاربىر ادام ءوزىنىڭ, وتباسىنىڭ, اتا-اناسى مەن بالا-شاعاسىنىڭ ومىرىنە, دەنساۋلىعىنا زور جاناشىرلىقپەن, ەرەكشە جاۋاپكەرشىلىكپەن قاراۋى كەرەك. ويتكەنى ۇلت دەنساۋلىعى – مەملەكەت قاۋىپسىزدىگىنىڭ قۇرامداس بولىگى», دەگەن ن.نازارباەۆ قازاقستان حالقىن وسىنداي قيىن كەزدە ىنتىماقتى, ءبىر-بىرىنە جاناشىر بولۋعا, مەملەكەتتىك ءتارتىپتى قاتاڭ ساقتاۋعا, الەۋمەتتىك جەلىلەردە اراكىدىك بوي كورسەتىپ قالاتىن الىپ-قاشپا اڭگىمەلەرگە, جەل سوزدەرگە ىلەسپەي, قوعامدىق ۇدەرىستەرگە پاراساتتىلىقپەن قاراپ, وي تۇيۋگە ۇندەيدى. مەملەكەت تاراپىنان ىندەتتىڭ تارالۋىنان زارداپ شەككەن كاسىپكەرلەرگە, جەكەلەگەن وتباسىلارعا كومەك كورسەتىلەدى, ەل ەكونوميكاسىن قولداۋ شارالارى جۇزەگە اسىرىلادى. مۇنىڭ ءبارىن ەل ءبىلۋى كەرەك.
ەلباسى وسى ماقالاسىندا اعا ۇرپاق پەن زيالى قاۋىم وكىلدەرىن حالىقتى ىنتىماققا, جاقسىلىققا, سالاماتتى ءومىر سالتىن ۇستانۋعا تاربيەلەۋگە شاقىرسا, جاس ۇرپاقتى جاماندىقتان, جات ادەتتەردەن ساقتانۋعا, ەل تاۋەلسىزدىگىنىڭ تۇعىرىن نىعايتۋ ءۇشىن جاقسى وقىپ, تياناقتى ءبىلىم الۋعا ۇندەيدى.
اباي اتىنداعى قازاق ۇلتتىق پەداگوگيكالىق ۋنيۆەرسيتەتىنىڭ ۇجىمى دا ەلباسى ن.نازارباەۆتىڭ ۇندەۋىن شىن جۇرەكتەن قۋاتتاپ وتىر. قازىر ۋنيۆەرسيتەتتە توتەنشە جاعداي تارتىبىنە سايكەس, ستۋدەنتتەرگە, ماگيسترانتتار مەن PhD دوكتورانتتارعا ونلاين ارقىلى قاشىقتان ءبىلىم بەرىلۋدە. سونىمەن قاتار ساباق ساپاسىنا دا ەرەكشە كوڭىل بولىنۋدە. وقۋ ساباقتارى بەكىتىلگەن كەستەگە سايكەس وتەدى, وقىتۋشىلار ءارتۇرلى جۇمىس تۇرلەرىن (ونلاين-دارىستەر, ۆيدەو-دارىستەر, وزىندىك جۇمىس, ونلاين-كۋرستار جانە ت.ب.), سونىمەن قاتار قولجەتىمدى اقپاراتتىق-كوممۋنيكاتيۆتىك تەحنولوگيالاردى, اتاپ ايتقاندا: Skype, Moody, Zووم, Google Classroom, ەلەكتروندى پوشتا, Instagram, YouTube جانە ت.ب. الەۋمەتتىك جەلىلەردى پايدالانادى. بەينەەسەپتەر مەن جازباشا ەسەپتەر ينستيتۋت ديرەكتورلارىنىڭ وقۋ ءىسى جونىندەگى ورىنباسارلارىنا جىبەرىلەدى جانە Univer اقپاراتتىق جۇيەسىنە ەنگىزىلەدى. اپتا سايىن باعالار Univer ەلەكتروندى جۋرنالىنا قويىلادى. وقۋ ۇدەرىسىنە جانە اعىمداعى جۇمىسقا رەكتورات پەن ينستيتۋت ديرەكتوراتى تاراپىنان باقىلاۋ جۇرگىزىلەدى.
ۋنيۆەرسيتەتتە جاسالىپ جاتقان وسى جۇمىستاردىڭ بارلىعى ەلباسى ماقالاسىندا كورسەتىلگەندەي, ەلىمىزدىڭ ازاماتتارىنىڭ قاۋىپسىزدىگى ءۇشىن قولعا الىنىپ وتىرعان دۇنيەلەر. ەگەر دە ەلباسى ايتقانداي ەل بولىپ ء«بىر جاعادان باس, ءبىر جەڭنەن قول شىعارار بولساق» ءبىز ەڭسەرمەس قيىندىق بولمايتىنى ءسوزسىز.
تاكير بالىقباەۆ,
اباي اتىنداعى قازاق ۇلتتىق پەداگوگيكالىق ۋنيۆەرسيتەتىنىڭ رەكتورى, پروفەسسور