ۇلتتى ۇلى مۇراتتار العا جەتەلەيدى

ەلباسى نۇرسۇلتان ءابىش ۇلى ءوزىنىڭ باعدارلامالىق ەڭبەگىندە ەلىمىزدىڭ جاۋاپكەرشىلىگى جوعارى ءبىرتۇتاس ۇلت بولۋ ءۇشىن بولاشاققا قالاي قادام باساتىنىمىز جانە ەلدىك سانانى قالاي وزگەرتەتىنىمىز تۋرالى كوزقاراستارىن ورتاعا سالا وتىرىپ, وردالى ويلار ايتتى. تۇڭعىش پرەزيدەنتىمىز ءححى عاسىرداعى ۇلتتىق سانا تۋرالى ايتقان تۇسىندا باسەكەلىك قابىلەتكە, پراگماتيزمگە, ۇلتتىق بىرەگەيلىكتى ساقتاۋعا, ءبىلىمنىڭ سالتانات قۇرۋىنا, رەۆوليۋتسيالىق ەمەس, ەۆوليۋتسيالىق دامۋعا, سانانىڭ اشىق­تىعىنا باسا كوڭىل ءبولۋى جۇرتتىڭ جۇرەگىنە جەتتى. تاياۋ جىلدارداعى مىندەتتەردى سارالاپ كورسەتكەن كەزدە جازۋىمىزدى بىرتىندەپ لاتىن الىپبيىنە كوشىرۋ جۇ­مىس­تارىن باستاۋىمىز كەرەكتىگىن, قو­عامدىق جانە گۋمانيتارلىق عىلىمدار بويىنشا 100 وقۋلىق جوباسىن قولعا الۋ قاجەتتىگىن, وتانشىلدىقتىڭ كىندىك قانىڭ تامعان جەرگە دەگەن سۇيىسپەنشىلىكتەن باس­تالاتىنىنا بايلانىستى «تۋعان جەر» باعدارلاماسىن باستاۋ ورىندىلىعىن, بۇگىنگى زامانداستارىمىزدىڭ جەتىس­تىكتەرىنىڭ تاريحىنا نازار اۋدارۋ ماقساتىمەن «قازاقستانداعى 100 جاڭا ەسىم» جوباسىن جۇزەگە اسىرۋ ءجون بولاتىنىن ايتقانى بۇل سالاداعى ناقتى ىستەرگە قوزعاۋ سالدى.

رۋح – ۇلى ۇعىم. رۋح – وي مەن سانانىڭ شوقتىعى. ء«سوز – ادامنىڭ ىشكى رۋح قۇرالى» دەگەن عوي دانىشپان اباي. رۋحقا قاتىستى ءسوزدىڭ ءبارى دە (ەل رۋحى, ۇلتتىق رۋح, حالىقتىق رۋح, وتانشىلدىق رۋح, رۋح تازالىعى, رۋحىن كوتەردى, رۋحىن شاقىردى دەگەن سياقتى) ادامدى بيىكتىككە شاقىرىپ تۇرادى. سول ۇلى ۇعىمنان تابيعي تۇردە تارالاتىن, ادامنىڭ وي-ساناسىنا, ىشكى دۇنيەسىنە  بايلانىستى ايتىلاتىن رۋحانيلىق – مەملەكەتتىلىكتىڭ باستى ۇستىندارىنىڭ ءبىرى. رۋحاني الەمى تازا ەل – رۋحى تازا ەل, رۋحاني تۇرعىدان كۇشتى ەل – رۋحى كۇشتى ەل.

وسى ساتتە ويىما ءابىش كەكىلباەۆتىڭ ء«بىز ءۇشىن ۇلكەن قۇدىرەت – تاۋەلسىزدىك. بۇعان مەرەيلەنبەگەندە, نەگە مەرەيلەنەمىز؟! سۇراي بەرسەڭ – مۇقتاج, جىلاي بەرسەڭ ۋا­يىم تاۋسىلا ما؟! باردىڭ باعاسىن بىلەيىك» دەگەن تولعامى ورالىپ وتىر. راسىندا, ءتاۋ ەتەر تاۋەلسىزدىگىمىزدىڭ ارقاسىندا ەلدىك رۋحىمىز ازات بولىپ, ەڭسەمىزدى تىكتەپ, تاريحىمىزدى تۇگەندەپ, بابادان ميراس بولعان قاسيەتتەردى تۇلەتۋگە مۇمكىندىك الدىق. جاھاندىق وزگەرىستەر مەن الەمنىڭ سان قۇبىلا تۇرلەنۋى تاۋەلسىزدىكتەن قادىرلى قۇندىلىق جوق ەكەنىن ايقىنداي تۇسكەندەي...

عاسىرلار تەزىندە جوعالتقانىمىزدىڭ كوپ ەكەنىن ەسكەرسەك, رۋحاني دامىپ, قوعامدىق سانانى جاڭعىرتىپ, ۇلتتىڭ يدەولوگياسىن ورىستەتۋدە 3 جىل كوپ ۋاقىت ەمەس. سايىپ كەلگەندە, حالىقتىڭ رۋحاني جاڭعىرۋى – ماڭگىلىك جۇرەتىن پروتسەسس. بۇگىنگى كۇنى باعدارلامانىڭ 6 باعىتى بويىنشا 13 ارنايى جوبا ىسكە اسىرىلىپ جاتىر. ۇلتتىق قۇندىلىقتاردى جۇيەلەپ, سالت-ءداستۇرىمىزدى, رۋحانياتىمىزدى ۇلىقتاۋ ماقساتىندا اتقارىلعان شارۋا ۇشان-تەڭىز.

تۇنىعىمىز دا, تۇمارىمىز دا – اۋىل. «تۋعان جەرگە تۋىڭدى تىك» دەگەن دا­نالىقتى ايتىپ قانا قويماي, شارۋا­سىن شالقىتىپ, بەدەلىن بيىكتەتۋ ءار ازاماتتىڭ ۇلى بورىشىنا اينالۋى كەرەك. وسى تۇرعىدا, باعدارلاما اياسىندا 3 جىلدا وتاندىق كاسىپكەرلىكتىڭ كوشى ىلگەرىلەپ, الەۋمەتتىك جاۋاپكەرشىلىك مادەنيەتىنىڭ دەڭگەيى ارتتى. تۋعان ءوڭىردى دامىتىپ وركەندەتۋ جوباسى بويىنشا رەسپۋبليكا كولەمىندە 12 مىڭ مەتسەنات تاراپىنان 270 ملرد تەڭگەگە 5 مىڭعا جۋىق نىسان سالىنىپ, قايتا جاڭارتىلدى. مىسالى, دەمەۋشىلىك قاراجات ەسەبىنەن تەك 2019 جىلى 13 مەكتەپ, 25 بالاباقشا, 83 مادەنيەت نىسانى, 191 سپورت عيماراتى, 17 مەديتسينالىق مەكەمە, ت.ب. سالىنعان. الداعى ۋاقىتتا دا بۇل يگى ءىس جالعاسىن تابا بەرمەك. تۋعان جەردىڭ قاسيەتىن ءار ادام ساناسىنا تاڭبالاپ, رۋحىن ۇرپاعىنا ءسىڭىرۋى قاجەت.

ءاربىر ادامنىڭ جۇرەگىندە وسكەن اۋىلىنا, تۋعان جەرىنە دەگەن سۇيىسپەنشىلىك, قۇرمەت بولمايىنشا سانانىڭ جاڭ­عىر­مايتىنى حاق. وسكەلەڭ ۇرپاقتى ءوز ولكەسىنىڭ تاريحىن تانىپ, ءوڭىرىنىڭ تىنىسىن اشۋعا تاربيەلەۋدىڭ ماڭىزى زور. باع­دارلاما اياسىندا ىشكى تۋريزم مەن وڭىرلەردەگى كيەلى جەرلەرگە سۇرانىس ارتىپ كەلەدى.

ارنايى زەرتتەۋلەر ناتيجەسىندە, بۇگىنگى كۇنى حالىقتىڭ 41%-ى ءوز وڭىرىندەگى كيەلى جەرلەر مەن قاسيەتتى مەكەندەرىنە قىزىعۋشىلىق تانىتسا, 54%-ى ەرەكشە ايماقتاردى جاقىن ارادا بارىپ كورۋگە ىنتالى ەكەنىن جەتكىزگەن. بۇدان باسقا, اقپارات جانە قوعامدىق دامۋ مينيسترلىگى وڭىرلەرمەن بىرلەسە وتىرىپ ساكرالدى نىسانداردى 2گيس كارتا-قوسىمشاسىنا ەنگىزۋ ماسەلەسىن پىسىقتاۋدا. قازىرگى ۋاقىتتا كارتاعا رەسپۋبليكا بويىنشا 130 نىسان ەنگىزىلدى.

قازاقتىڭ پەيىلىندەي كەڭ-بايتاق دالاسىنا الەم جۇرتشىلىعىنىڭ نازارى اۋعانى قاشان. جاھان تۋريستەرىن ەلىمىزدىڭ تۇمسا تابيعاتى عانا ەمەس, تەرەڭ تاريحى قىزىقتىرىپ كەلەدى. قازاقستاننىڭ كيەلى جەرلەرىن الەمگە تانىتۋ ماقساتىندا BBC World News تەلەارناسىنىڭ قاتىسۋىمەن «قا­زاقستاننىڭ كيەلى جەرلەرىنىڭ گەوگرافيا­سى», «التىن ادام», «قوجا احمەت ياساۋي, ايشا ءبيبى ماۆزولەيلەرى» فيلمدەرى, «كۇل­­تەگىن. جاڭا كوزقاراس» دەرەكتى تاريحي ءفيل­­مى, امەريكالىق «Castlefilm» كومپانيا­سى­مەن بىرگە «زەمليا نومادوۆ» ءفيلمى ازىرلەندى.

اتالعان فيلمدەرگە بۇۇ-نىڭ التى تىلىندە دۋبلياج جاسالىپ, ساپالى سۋبتيتر قوسا بەرىلدى. وسىلايشا 700 ملن-نان استام اۋديتورياسى بار «Discovery», «Viasat history», «National Geographic» تەلەارنالارى ۇلى دالا ۇلاعاتتارىن الەم حالقىنا تانىتۋدا. تاريحىمىزدى تۇلەتىپ, ۇلتتىق رۋحىمىزدى ۇلىقتاعان جوبانىڭ اۋقىمى دا, قۇندىلىعى دا جوعارى.

ءۇش جىل بۇرىن «رۋحاني جاڭعىرۋ» باعدارلاماسى جارىق كورگەن ساتتە ۇلت رۋحانياتى توڭىرەگىندەگى تۇلعالاردىڭ قۋانىشى ەسىمدە. قاراۋسىز بالاداي قالعان ادەبيەتىمىزدىڭ بويىنا قان جۇگىرىپ, زيالى قاۋىمنىڭ كۇپتى كوڭىلى ءبىر سەرپىلگەن ەدى. سودان بەرى ۇلتتىق ادەبيەت ءورىسىن كەڭەيتۋگە ارنالعان شارالار توقتاعان ەمەس. اتاپ ايتقاندا, 2018-2019 جىلدارى العاش رەت قازاقستاندىق اۆتورلاردىڭ تاڭداۋلى ادەبي شىعارمالارىن (پوەزيا جانە پروزا بويىنشا) بۇۇ-نىڭ 6 تىلىنە اۋدارۋ جوباسى ىسكە اسىرىلدى. قازىرگى قازاق پوەزياسىنىڭ انتولوگياسى مەن قازىرگى قازاق پروزاسىنىڭ انتولوگياسى بۇۇ-نىڭ 5 تىلىندە شىعارىلدى.

وسى ورايدا كەنجەلەپ قالعان بالالار ادەبيەتىن دامىتۋ دا قولعا الىنعانىن ايتا كەتۋ كەرەك. قيىن دا قىزىقتى جانردا قالام تەربەيتىن قالامگەرلەرىمىزدى قولداۋ – كەمەل كەلەشەكتىڭ كەپىلى. ويتكەنى ۇرپاقتىڭ رۋحاني قاجەتىن وتەۋ كەزەك كۇتتىرمەيتىن ماسەلە. سوندىقتان قازاق بالالار ادەبيەتىنىڭ التىن قورىن قۇرىپ, وسى تاقىرىپتا جازاتىن اقىن-جازۋشىلارىمىزعا گرانتتار ءبولۋدى قاراستىردىق. ىزدەنىسكە ىنتىزار, بىلىمگە قۇشتار ۇرپاق – حالقىمىزدىڭ جارقىن بولاشاعى. رۋحانيات پەن مادەنيەتكە, ءبىلىم مەن عىلىمعا كوڭىل ءبولۋ – ۇلتتىڭ العا ىلگەرىلەتەتىن نەگىزگى كۇش. رۋحاني قازىنامىزدىڭ كەمەل بولعانى حالىق ءۇشىن دە, قوعام ءۇشىن دە ماڭىزدى. وسى ورايدا ەلىمىز مادەني دامۋدا دا الدىڭعى شەپكە شىعىپ, ناتيجەلى جەتىستىكتەرگە جەتتى. سونىڭ ىشىندە «قۇرمانعازى» اتىنداعى قازاق مەملەكەتتىك اكادەميالىق حالىق اسپاپتار وركەسترىنىڭ 85 جىلدىعى اياسىندا رەسەي فەدەراتسياسىنىڭ ماسكەۋ جانە سانكت-پەتەربۋرگ قالالارىنا گاسترولدىك ساپارلارى ايتارلىقتاي تابىستى وتكىزىلدى. وركەستر سانكت-پەتەربۋرگ قالاسىندا كەڭەس وداعىنىڭ باتىرى ءاليا مولداعۇلوۆا ەسكەرتكىشىنىڭ اشىلۋىنا قاتىستى. باتىردىڭ رۋحىنا تاعزىم ەتىلدى.

جاھانعا قازاقستاندىق مادەنيەتتى دامىتۋ اياسىندا «التىن ادامنىڭ» الەم مۋزەيلەرىنە شەرۋى باستالىپ, ءۇش جىلدا الەمنىڭ 26 ەلىنە ساپارلادى.

العاش رەت ەلىمىزدىڭ مۇراجاي قىزمەت­كەر­لەرى مەن ولكەتانۋشىلارىن  شوعىرلاندىرۋ ماقساتىندا, سونداي-اق قازاقستاننىڭ قاسيەتتى ورىندارىن جۇيەلەۋدە ادىسنامالىق كومەكتى قامتاماسىز ەتەتىن «تۋعان جەر» قازاقستاندىق ولكەتانۋشىلار بىرلەستىگى» قۇرىلدى.

قازاقستاننىڭ ساكرالدى گەوگرافيا­سى جوباسى اياسىندا 2017 جىلدان بەرى  جال­پى­ۇلتتىق ماڭىزى بار قاسيەتتى ورىنداردىڭ تىزىمىنە 256 نىسان ەنىپ, 23 تاريحي-مادەني ەسكەرتكىشكە عىلىمي-رەستاۆراتسيالىق جۇمىستار جۇرگىزۋ اياقتالدى. جەرگىلىكتى ماڭىزى بار جەرلەر تىزىمىنە 575 نىسان ەنگىزىلدى. بۇل ىشكى ءتۋريزمنىڭ دامۋىنا وڭ سەرپىن بەرىپ, حالىقتىڭ سۇرانىسىن ارتتىرىپ وتىر. حالقىمىزدىڭ ء«ولى ريزا بولماي, ءتىرى بايىماس» دەگەن ءتامسىلى دە وسىنىڭ ايعاعى بولار.

قازاق – جوق ىزدەگەن حالىق. رۋحاني جانە ماتەريالدىق مۇرالارىمىزدى وزگە جۇرت تاسىپ اكەتكەن, جوعالتقان زاماندار بولدى. وسى كۇنگە دەيىن حالقىمىز سونى تۇگەندەۋ, ىزدەۋمەن كەلەدى. بۇل رەتتە «ارحيۆ-2025» ارنايى جوباسى بويىنشا قازاقستاندىق ارحيۆتەردىڭ حالىقارالىق ارحيۆ كەڭىستىگىنە بىرقالىپتى ينتەگراتسيالانۋى اياسىندا جاقىن جانە الىس شەتەلدىڭ 17 ەلىمەن ىنتىماقتاستىق تۋرالى كەلىسىمگە قول قويىلدى. سول ارقىلى شەتەلدىك مۇ­را­عاتتاردا ىرگەلى زەرتتەۋ جۇمىستارىن جۇر­گىزۋگە مۇمكىندىك الدىق.

تاريحتى تۇلعالار جاسايتىنى بەلگىلى. سول سەبەپتى ءاربىر حالىق وزدەرىنىڭ ۇلى بابالارىن ايرىقشا ماقتان تۇتادى. بۇل رەتتە « ۇلى دالانىڭ ۇلى ەسىمدەرى» جوباسىنىڭ اياسىندا, مىسالى اقمولا وبلىسىندا «كوكشەتاۋ – نۇر-سۇلتان» تاس جولىنىڭ بويىندا قازاقتىڭ مارقاسقا تۇلعالارى, حالىق مۋزىكاسىنىڭ ساڭلاقتارى اقان سەرى, ءبىرجان سال, بالۋان شولاق, ۇكىلى ىبىرايدىڭ, سونداي-اق ۇلت كوسەمى كەنەسارى قاسىم ۇلىنىڭ بەينەلەرىن سومدايتىن ەسكەرتكىش ورناتۋ بويىنشا «كوكشە جەرىنىڭ – ۇلى تۇلعالارى» جوباسى جۇزەگە اسىرىلدى. قازىرگى ۋاقىتتا ستەپنوگور قالاسىندا قاجىمۇقان مۇڭايتپاس ۇلى ەسكەرتكىشىن جاساۋ جۇمىستارى جۇرگىزىلۋدە. ال « ۇلى دالانىڭ ەجەلگى ونەر جانە تەحنولوگيالار مۋزەيى» ارنايى جوباسى بويىنشا الماتى وبلىسىندا «وربۇلاق شايقاسىنىڭ تاريحي كلۋبى» قۇرىلدى. كلۋب شەڭبەرىندە تاريحشىلار مەن ارحەولوگتەردىڭ ىرگەلى زەرتتەۋلەرى جۇرگىزىلەدى.

الەمدىك وركەنيەتكە اياق باسۋدا ەلباسىنىڭ ۇسىنىمىمەن جاسالعان ەرەكشە قادام – قازاق ءالىپبيىنىڭ لاتىن قارپىنە ءوتۋى. بۇل تاريحي سانامىزدا جاڭا قۇبىلىس, جاڭا ءداۋىردىڭ باستالعانىن كورسەتىپ وتىر. حالقىمىزدىڭ وزىندىك ءۇنى, ءتول دىبىسى, عاسىرلار بويى قالىپتاسقان اۋەنىن بو­يىنا سىڭىرگەن جاڭا ءالىپبي جاسامپاز ەلدىڭ جاڭا مۇمكىندىكتەرىن اشارى انىق. بۇل شارا مەملەكەتتىك ءتىلدىڭ جان-جاقتى دامۋىنا سەبەپكەر بولاتىنىنا كۇمان جوق.

«تاريحتىڭ كينو ونەرى مەن تەلە­ۆي­زياداعى كورىنىسى» ارنايى جوباسى بويىنشا وتانشىلدىقتى, تۋعان ولكەگە دەگەن سۇيىسپەنشىلىكتى ناسيحاتتاۋ ماقساتىندا العاشقى جوبالار لەگىندە «بالۋان شولاق», «شىڭىراۋ», «شىراقشى» اتتى تولىق مەتراجدى كوركەم فيلمدەرى ءتۇسىرىلدى.

بۇدان بولەك 2019 جىلدىڭ 27 قىر­كۇيەگىندە «توميريس» تاريحي ءفيلمى كورەر­مەنگە جول تارتقانى بەلگىلى. تاريح اتاسى اتانعان گەرودوتتىڭ قالامىنا ىلىككەن ءتوميريستىڭ ەلىن قورعاعان ۇلى ەرلىگى ەڭسەلى ەسكەرتكىش كۇيىندە تۋعان جەر توسىندە تۇلعالاناتىن كۇن دە كەلەدى دەپ ويلايمىن. قازىر «قاسىم حان تاريح تولقىنىندا» كوپ سەريالى كوركەم ءفيلمنىڭ ءوندىرىسى ءجۇرىپ جاتىر. اعىمداعى جىلى «ناش ميلىي دوكتور-2», «اقتاستاعى احيكو», «تاريح تولقىنىندا: قاسىم حان», «دولگوە ەحو», «مۇقاعالي ماقاتاەۆ» اتتى تولىقمەتراجدى كينو تۋىندىلارى تۇسىرىلەدى. مۇنىڭ ءبارى تاريحي سانامىزدى جاڭعىرتۋ باعىتىندا اتقىرىلىپ جاتقان يگىلىكتى دۇنيەلەر.

رۋحانياتى جوعارى, مادەنيەتى وزىق ەل اتانۋعا ەلىمىزدىڭ ءاربىر ازاماتى ۇلەس قوسۋى ءتيىس. ۇلتتىڭ يدەولوگياسىن قالىپ­تاس­تىرۋ جەكەلەگەن ازاماتتاردىڭ ساناسىن جاڭعىرتۋدان باستاۋ الادى. جانە ۇلت­تىق بىرەگەيلىكتى ساقتاۋ ۇلتتىق سانانىڭ كەمەل­دەنۋىن قاجەت ەتەدى.

بولاشاقتىڭ دامۋ تەندەنتسيالارى مەن جاڭا باعىتتارىنا لەزدە بەيىمدەلۋ – بۇگىنگى زاماننىڭ باستى تالابى. سوندىقتان ادام كاپيتالىنا مەملەكەت ۇنەمى باسا ءمان بەرىپ كەلەدى. مەملەكەت باسشىسى ق.ك.توقاەۆ اتاپ وتكەندەي «ادام كاپيتالى باسەكەلەستىككە جول اشاتىن نەگىزگى ارتىقشىلىق ەكەنىن ۇمىتپاۋىمىز قاجەت». ەلىمىزگە ۋاقىتتان وزا جۇمىس ىستەيتىن, بىلىك­تى, وزگەرىستەردەن قورىقپايتىن مامان­­دار كەرەك. ازاماتتاردىڭ بويىنا جاسام­پازدىق, باستاماشىلدىق, كاسىپكەرلىك جانە كوشباسشىلىق داعدىلاردى قالىپ­تاس­تىرۋ – جاڭعىرۋدىڭ نەگىزگى وزەگى بولىپ سانالادى.

مەملەكەتتىڭ بولاشاعىن ايقىندايتىن بارومەتر – وسكەلەڭ ۇرپاق, جالىندى جاس­تارىمىز. تورتكۇل دۇنيەنى دۇرلىكتىرگەن پاندەميا مەن جاھاندىق داعدارىس ادامزات ساناسىندا سىلكىنىس تۋدىرعانى انىق. رۋحاني قۇندىلىقتاردىڭ قادىرى ارتىپ, الەمدى قۇتقارۋدىڭ جولى عىلىمعا كەلىپ تىرەلدى دەگەن بولجامدار ايتىلۋدا. بۇل زاڭدى قۇبىلىس. زامان تالابىنا ساي جاستاردى عىلىمعا باۋلۋ – ءوزىن ءسوزسىز اقتايتىن باعدار. سوندىقتان 2020 جىلى عالىمداردى قولداۋعا كوبىرەك كوڭىل ءبولىنىپ وتىر. عىلىمي-زەرتتەۋ قىزمەتىن قارجىلاندىرۋدىڭ كولەمى ارتتى. 2020-2022 جىلدارى «ماڭگىلىك ەل» باعىتى بويىنشا جاس عالىمداردىڭ عىلىمي زەرتتەۋلەرىنە ارنالعان گرانتتىق قارجىلاندىرۋ 1 ملرد تەڭگەدەن استى. عىلىمنىڭ مارتەبەسىن كوتەرىپ, جاستاردى عىلىمي قىزمەتكە تارتۋ وسىنداي سىن ساعاتتاردا باسەكەگە قابىلەتتىگىمىزدى ارتتىرارى داۋسىز. الداعى ۋاقىتتا جوعارعى مەملەكەتتىك دەڭگەيدە عىلىمي-تەحنولوگيالىق دامۋ ستراتەگياسىن دايىنداپ, عىلىمي زەرتتەۋلەرگە باسىمدىق بەرۋىمىز كەرەك.

ءداستۇرى بەرىك, تاعىلىمدى تاريحى تاڭ­بالانعان حالىق جات قۇندىلىقتاردىڭ جەتەگىندە كەتپەيدى. بۇل تۇرعىدا اقپارات­تاندىرۋ جۇمىستارىنا دا جەتە ءمان بەرى­لىپ وتىر. قوعامداعى وزەكتى ويلار, ءداستۇر مەن عۇرپىمىزدىڭ بۇگىنگى كورىنىسى, ۇرپاق تاربيەسىنە قاتىستى كەلەلى اڭگىمەلەر, تا­نىمدىق ماقالالار مەن سۇبەلى سۇحباتتاردى بىرىكتەرگەن Ruh.kz پورتالى اشىلىپ, ءساتتى جوبالاردى جۇزەگە اسىرىپ جاتىر. پورتال قۇرامىنداعى مادەني شارالاردى بىرىكتىرەتىن «ەتنوگەن» سايتى حالىقتى جاق­سى جاڭالىقتارىمەن سۋسىنداتىپ وتىر.  ارينە وتكەن كەزەڭدە اتقارىلعان ءىس-شارا­لارعا بايلانىستى قوعامدا ايتىلعان سىن-ەسكەرتپەلەر دە, ۇسىنىس-پىكىرلەر دە بولدى. ولارعا مەملەكەت باسشىسىنىڭ تاپسىرماسىنا سايكەس ارنايى ساراپتاما جاسالدى.   

سوندىقتان ءۇش جىلدى قورىتىندىلاي كەلە, باعدارلامانى جۇزەگە اسىرۋدىڭ جاڭاشا دامۋ ستراتەگياسى ازىرلەنىپ, نەگىزگى 3 باعىتى انىقتالدى. بۇگىنگى كۇنى قوعامدىق سانانى جاڭعىرتۋ, تۇلعالىق دامۋ, ۇلتتىق بىرەگەيلىك پەن حالىقارالىق مارتەبەنى ارتتىرۋ جانە مەملەكەتتى, ازاماتتىق قوعامدى, سونداي-اق جەرگىلىكتى قوعامداستىقتاردى دامىتۋ باعىتىندا جۇمىس ىستەيدى.

اتقارىلاتىن ءىس-شارالاردىڭ ساپاسىن كوتەرۋ ماقساتىندا ساراپتامالىق جانە الدىن الا بولجامدار جاساۋ جۇمىستارىنا باسا نازار اۋدارىپ وتىرمىز. وسى باعىتتا بيىل ءبىرىنشى رەت فورسايتتىق-زەرتتەۋلەر جۇرگىزىلەدى. باعدارلامانى ىسكە اسىرۋ تاسىلدەرى دە وزگەرەدى. حالىقتىڭ دامۋىنا كەدەرگى كەلتىرەتىن كەرتارتپا تۇستاردان باس تارتىپ, جاڭعىرۋدى جاس ەرەكشەلىكتەرىنە ساي ءتۇسىندىرۋ قولعا الىنۋدا. جۇمىستىڭ باسىم بولىگى الەۋمەتتىك جەلى, ەلەكتروندى باق جانە ونلاين-پلاتفورمالار نەگى­زىندە جۇرگىزىلمەك. ۇنەمدى ادەتتەر قا­­لىپ­­­تاستىرىپ, قارجى, قۇقىقتىق جانە مە­­ديا­­ساۋاتتىلىق دەڭگەيىن ارتتىرۋ ماقسا­تىن­دا تاجىريبەلىك كەڭەستەر بە­رەتىن اۋديو­­پود­كاستتەر مەن بەينەكونتەنت قۇراستى­رىلدى.

ۇلتتىق سانا – ادامدى مەملەكەتىمەن, قوعامىمەن بىرىكتىرىپ وتىراتىن رۋحاني فەنومەن. سوندىقتان ۇلتتىق يدەولوگيانىڭ بولاشاعىن قوعام تالقىسىنا سالۋ ەڭ دۇرىس شەشىمدەردىڭ ءبىرى. جاڭعىرۋدىڭ قادامدارىن حالىق سانالى تۇردە ءوزى تاڭداۋى ءتيىس. وسى ماقساتتا «ازاماتتىق الاڭ» پىكىرتالاس كلۋبى جۇمىسىن باستادى. رۋحاني وركەندەۋىمىزدىڭ, مۇرامىزدى ۇلىقتاپ, قۇندىلىقتارىمىزدى جاڭعىرتۋعا قاتىستى بارلىق تاقىرىپتار ۇلت زيالىلارى مەن عالىمدار, جاستار مەن الەۋمەتتىك توپ وكىلدەرىنىڭ تالقىسىنا تۇسەدى. اعا بۋىن مەن جاستاردىڭ ءوزارا ۇندەستىگى, ساباقتاستىعى جالعاسادى.

جەر جاھاندى جاۋلاعان پاندەميا ادامزاتقا قاۋىپ ءتوندىرىپ قانا قويماي, قۇن­دىلىقتاردى دا وزگەرتتى. ىندەتتىڭ ەلدى دە, مەملەكەتتى دە تاڭدامايتىنىن كوردىك. قازىر جاھاندا COVID-19 جەتپەگەن ەل قالمادى. الەم ەكونوميكالىق قيىندىقتارعا تاپ بولىپ, قوعام الماعايىپ كەزەڭدى باستان كەشىپ جاتىر. زيالى قاۋىم وكىلدەرى بۇل ىندەت پەن داعدارىس بولاشاقتا عالامدىق وركەنيەتتى وزگەرىستەرگە تۇرتكى بولادى دەپ ەسەپتەۋدە.

بۇۇ-نىڭ ساراپشىلارى بۇل ين­فەك­تسيانىڭ جاھاندىق ىشكى جالپى ءونىم كولەمىن 1-1,5% ازايۋىنا الىپ كەلەدى دەپ بولجاپ وتىر. الەمنىڭ كوپتەگەن ەلىنىڭ ەكونوميكاسى رەتسەسسياعا تاپ بولدى. پاندەميانىڭ ادامزات وركەنيەتىنە تيگىزەتىن زالالىن ءدوپ باسىپ ايتۋ قيىن. بىراق بارلىق مەم­لە­كەتتەردىڭ الداعى قيىندىقتارعا قازىردەن بەلىن بەكەم بۋىپ وتىرعانىن ەسكەرۋىمىز كەرەك.  پاندەميا ەڭ الدىمەن تسيفرلاندىرۋ, مەديتسيناداعى دامۋ, قوعامدىق ءتارتىپتىڭ جانە مەملەكەتتىك باسقارۋ جۇيەسىنىڭ ما­ڭىز­دىلىعىن كورسەتتى.

اتى جامان ىندەتتەن تۇيگەنىمىز دە ۇيرەنەرىمىز دە كوپ بولار. تسيفرلى الەۋە­تىمىزدى باعامداپ, ورىن العان ولقىلىقتاردى سارالاۋ قاجەت. كارانتين تسيفرلاندىرۋ سالاسىنداعى ەمتيحانعا اينالدى. مەك­تەپتەردەگى قاشىقتان وقىتۋ كەزىندەگى الدان شىققان قيىندىقتار تسيفرلاندىرۋ جۇمىسىندا ەداۋىر ولقىلىقتاردى اشىپ بەرىپ وتىر. ەندىگى جەردە ءبىزدىڭ الدىمىزدا ەلدىڭ جوعارى تەحنولوگيالىق دامۋ دەڭگەيىن كوتەرىپ, مۇمكىندىكتەرىن كەڭەيتۋ جۇمىستارى كۇتىپ تۇر.

پاندەميا قاراپايىم قوعامدىق ەرە­جە­لەردى ساقتاۋدىڭ ومىرلىك قۇندىلىعىن دا تۇسىندىرۋدە. «تارتىپكە باعىنعان قۇل بولمايتىنىن» بىلگەنىمىزبەن, سانالى جۇگىنە بەرمەيمىز. ال ءدال قازىر الەمدى اجال اۋىزىنان اراشالايتىن وسى تەمىردەي ءتارتىپ ەكەنى ايقىن.

ءومىر حالقىمىزدىڭ تانىمىمەن قارا­عاندا «بايگە» ىسپەتتى. باسەكەگە قابىلەتتىلىك دە­گەنىمىز دە الاماندا وزا شابۋ. قازىر الەمنىڭ باسىنا بۇلت ءۇيىرىلىپ, دۇنيە دۇر­لىككەن شاق. كىم ەتەك-جەڭىن الدىمەن جيناپ, ءوز الەۋەتىن راتسيونالدى باعا­لاپ, پراگماتيكالىق جوسپار قۇرسا, سول داع­دا­رىستان كەيىن باسقالاردان ءبىر ادىم الدا داميدى. مۇندايدا قازاقتىڭ مارقاسقاسى ءابىش كەكىلباەۆ اعا بىلاي دەۋشى ەدى: «جالپى تىرشىلىككە ورتاق تاعدىردان قال­تا­رىس قالاتىن حالىق جوق. وزگەرىستەرگە ۋاق­تىلى بەيىمدەلە ءبىلۋ ارقىلى ءومىر وركەندەپ كەلەدى. باسقاشا جول تابام دەيتىندەر تىعىرىققا تىرەلىپ جاتىر. «جۇرتتىڭ قولىنان كەلگەن ءبىزدىڭ قولىمىزدان كەل­مەيدى» دەگەندەر جۇرتتا قالىپ جاتىر. «جۇرت­تىڭ قولىنان كەلگەن ءبىزدىڭ دە قولى­مىزدان كەلەدى» دەگەندەر جۇرتپەن بىرگە كۇندەرىن كورىپ جاتىر.

ءبىز دە سويتەمىز. ادام ءۇشىن جاسالىپ قويىلعان ماڭگىلىك قالىپ جوق. وزگەرەمىز, جەتىلەمىز, كەمەلدەنەمىز. ويتكەنى قازىرگىدەي جاپپاي جاھاندانۋ تۇسىندا وزگەلەرمەن باسەكەگە ۇزدىكسىز توتەپ بەرىپ, ءوزىمىزدى ءوزى­مىز ۇزدىكسىز شىڭداي ءبىلىپ قانا حالىق بولىپ قالامىز. ەگىلە بىلگەننەن باسقاعا قاۋقار­سىزداردى ەسىركەيتىن ەشكىم جوق.

رۋحاني قۇندىلىقتار جولىندا كۇرەسە ءجۇرىپ, ماق ۇلىق ەمەس ادام, توبىر ەمەس حالىق بولۋعا تىرىسامىز».

ءبىز اينالاسى 30 جىلدا قالىپتاسىپ, ايتارلىقتاي الەۋەتتى مەملەكەتكە اينالا الدىق. ال حالىقتىڭ رۋحاني تامىرى مىقتى بولسا, ەڭسەرمەس قيىندىعى جوق دەپ ويلايمىن. ويتكەنى عاسىرلار بويى ۇلتىمىزدىڭ ۇلتتىق رۋحى ۇلى مۇراتتار جولىنا جەتەلەدى ەمەس پە؟! تەك بۇل مۇراتقا جەتۋ جولىندا حالقىمىز پراگماتيزمنىڭ پارقىنا بارىپ, باسەكەنىڭ كوشىنە ىلەسىپ, ماڭگىلىك مۇراسىن جادىندا ساقتاۋى كەرەك.

رۋحاني قۇندىلىقتار اۋىسىپ, ادامزات الاساپىران كۇي كەشكەن شاقتا قوعامدىق سانانى جاڭعىرتۋدىڭ وزەكتىلىگى ارتا بەرمەك. وسى باعىتتا «رۋحاني جاڭعىرۋ» باعدارلاماسىنىڭ ەكىنشى تىنىسى اشىلدى دەۋگە ابدەن بولادى. جاھاندىق داعدارىستى جەڭىل ەڭسەرۋ ءۇشىن حالىقتىڭ ساناسىن, ءومىر-سالتى مەن ۇستانىمدارىن ترانسفورماتسيالاۋىمىز كەرەك. بۇل تۇرعىدا باعدارلامانىڭ جاڭا جوبالارى حالىققا جول تارتادى. وسى تۇستا زيالى قاۋىمدى, ءارتۇرلى الەۋمەتتىك توپ وكىلدەرىن ورتاق پىكىرلەسۋگە شاقىرامىز. 

جاڭعىرۋدىڭ ەندىگى مىندەتى حالىقتىڭ ۋاقىتىن جوسپارلاپ, قاراجاتىن, رەسۋرس­تارىن ءتيىمدى جۇمساپ, ايقىن ماقساتتار قويىپ, سول باعىتتا ناتيجەگە جەتۋ سىندى قاسيەتتەردى قالىپتاستىرۋ. سەبەبى داعدارىستان كەيىنگى ءومىر ماسىلدىقتى ەمەس, باسەكەگە قابىلەتتىلىكتى تالاپ ەتەتىن بولادى. داعدارىس تەك ەكونوميكالىق قۇلدىراۋدىڭ ەمەس, جاڭا مۇمكىندىكتەر مەن دامۋدىڭ باستاۋى ەكەنىن ءتۇيسىنۋىمىز كەرەك. قاجىرلى ەڭبەك پەن اقپاراتتىق, قارجىلىق ساۋاتتىلىق الداعى قوعامنىڭ جارقىن كورىنىستەرىنە اينالادى. حالىق  اقپارات تولقىنىنىڭ استىندا قالىپ قويماۋى كەرەك. ءار ءسوزدىڭ تۇبىنە ءۇڭىلىپ, كەرەگىن عانا سانامىزعا توقيتىن كەزەڭ كەلە جاتىر.

جاھاندىق پاندەميا ادامزاتقا تابي­عات الدىنداعى ۇمىتقان بورىشىن دا ەسكە سالدى. وت­باسىلىق قۇندىلىقتىڭ, تۋىستىق قاتى­ناس پەن باۋىرمالدىقتىڭ, داستۇر­لەرىمىز بەن رۋحاني مۇرامىزدىڭ قادىرىن ءتۇ­سىندىردى. مۇندايدا باقتىڭ تەك باعالاي بىلگەنگە قوناتىنىن ۇعىنامىز.

ءبىر اقيقات بار: ەندى الەم بۇرىنعىداي بولمايدى... ءيا, تەرەڭنەن تولعاپ, ارىعا ۇڭىلسەك سانامىزدا سىلكىنىس, قوعامدا ۇلكەن قوزعالىس قاجەتتىلىگىن پايىمدايمىز. قوعامدىق سانادا كوزقاراستار جاڭعىرىپ, قۇندىلىقتاردى باعالاۋ كورسەتكىشى دە اۋى­سۋدا. الەمدى جاپپاي جاۋلاعان داعدارىس داۋىلى جاھاندى كۇيزەلىسكە ۇشىراتتى. بىراق ءاربىر الاساپىراننىڭ ارتىندا دامۋدىڭ داڭعىل جولى جاتادى ەمەس پە؟ توقىراۋ كەزەڭى ورتا جانە شاعىن بيزنەستىڭ جاڭا تىنىسىن اشىپ, وتاندىق ءونىمنىڭ ءورىسىن كەڭەيتەرى انىق. بەرىلگەن قولداۋ مەن مۇمكىندىكتى ۇتىمدى قولدانار ءسات كەلدى.

ەكونوميكا مەن الەۋمەتتىك سەكتوردىڭ قۇلدىراۋى الەم ەلدەرىنەن داعدارىسقا قارسى كەشەندى شارالاردى جەدەل قابىلداۋدى تالاپ ەتىپ وتىر. سوعان وراي ەلىمىزدە مەملەكەت باسشىسىنىڭ ىقپالىمەن ناقتى الەۋمەتتىك جاردەماقىلاردى كوبەيتۋمەن قاتار نەسيەلەردىڭ پايىزىن تومەندەتۋ, سالىقتىق جۇكتەمەنى ازايتۋ, كاسىپكەرلىكتى قولداۋ شارالارى اتقارىلۋدا.

پاندەميا كەزەڭىندە مەملەكەتتىڭ ءرولى مەن ءداستۇرلى بيلىك ينستيتۋتتارىن كۇشەيتۋدىڭ ماڭىزدى ەكەنىنە كوز جەتكىزدىك. تسيفرلى تەحنولوگيا حالىققا ۇستەمدىك ەتكەن كەزەڭدە مەملەكەتتى باسقارۋدىڭ ءتيىمدى ادىستەرى الدىڭعى شەپكە شىعىپ وتىر. ازاماتتاردىڭ قۇقىقتارى اتقارعان مىندەتتەرى بويىنشا تارازىعا سالىنۋدا. قىتاي مەملەكەتىنە تاياۋدا جۇرگىزىلگەن اۋقىمدى ساراپتاما ءوزىن ءوزى ۇيىمداستىرۋ مەن جاپپاي شەكتەۋدىڭ, تەمىردەي ءتارتىپتىڭ ماڭىزىن ايقىنداپ بەردى.

توتەنشە جاعداي تسيفرلى تەحنولو­گيالاردىڭ جاڭا مۇمكىندىكتەرىن اشتى. ادامزات جاپپاي ەلەكتروندى فورمادا ءومىر ءسۇرۋدىڭ ارتىقشىلىقتارىن باعامدادى. ساۋدا, قىزمەت كورسەتۋ, ءبىلىم بەرۋ مەن وزگە دە ماڭىزدى سالالار داعدارىس جاعدايىندا ءتيىمدى دامۋدىڭ جاڭا جولىن كوردى. وسىعان دەيىن قيىنعا سوققان اۋقىمدى تسيفرلاندىرۋ تەك مەملەكەتتىك ەمەس, جەكە سەكتوردىڭ دا نەگىزگى مىندەتىنە اينالدى. 

كوروناۆيرۋس كۇللى الەمنىڭ مەدي­تسي­نالىق دامۋىنا ۇلكەن بەتبۇرىس اكەل­دى. يتاليانىڭ ءساتسىز تاجىريبەسىنەن كەيىن, بيوتەحنولوگيا مەن مەديتسيناعا قول­داۋ­دىڭ ارتارى انىق. زامان تالابىنا ساي مەديتسينانىڭ قاشىقتان قىزمەت كورسەتۋگە كوشۋى الەمدىك تەندەنتسياعا اينالدى. پاندەميادان كەيىن دە دارىگەر مەن ۇستازدىڭ ەڭبەگىن باعالاۋداعى بەتبۇرىس جالعاسا بەرۋگە ءتيىس. داعدارىس حالىقتى اۋەلى ادامي قۇندىلىقتاردى باعالاۋعا ۇيرەتۋدە. ءماج­بۇرلى وقشاۋلانعان ومىردەن كەيىن ادام­زات مەيىرىم مەن ماحابباتتى, ىزگىلىك پەن سىيلاستىقتى, قارىم-قاتىناس پەن جانا­شىرلىقتىڭ قادىرىن تۇيسىنۋدە. بۇل جالپى قوعامدىق سانانىڭ دامۋىنداعى توڭكەرىسكە تەڭەۋگە بولاتىن يگى وزگەرىستەر.

بيىل 175 جىلدىعىن اتاپ ءوتىپ جاتقان دانىشپان اباي ءبىزدىڭ نەدەن جيرەنىپ, نەنى ۇيرەنۋىمىز كەرەگىن كورەگەندىكپەن ايتىپ كەتكەنىنە تاعى دا قايران قالامىز. ەندى ەل بولامىز دەسەك, ۇلى اقىن ايتقان «بەس نارسەدەن قاشىق بولۋ, بەس نارسەگە اسىق بولۋ» ۇستانىمىن ساقتاۋىمىز كەرەك. بويىمىزداعى جامان ادەتتەردەن ارىلىپ, «تالاپ, ەڭبەك, تەرەڭ وي, قاناعات جانە راقىم» سياقتى قاسيەتتەردى بويىمىزعا سىڭىرە ءبىلۋدىڭ قاجەتتىگىن بۇگىنگى توتەنشە جاعداي تەرەڭ ۇعىندىرا تۇسكەندەي. سون­دىق­تان ۇلىلاردى ۇلىقتاپ, ءابۋ ناسىر ءال-ءفا­رابيدىڭ 1150 جىلدىعى, ابايدىڭ 175 جىلدىعىن اتاپ ءوتۋ جالعاسىن تاباتىن بولادى. بۇل «رۋحاني جاڭعىرۋ» باعدار­لاماسىنىڭ زاڭدى جالعاسى ىسپەتتى.

وسىدان 3 جىل بۇرىنعى باعدارلامالىق ەڭبەگىندە ەلباسى: «تاياۋداعى ون جىلدا ءبىزدىڭ ءومىر سالتىمىز: جۇمىس, تۇرمىس, دەمالىس, باسپانا, ادامي قاتىناس تاسىلدەرى, قىسقاسى, بارلىعى تۇبەگەيلى وزگەرەدى. ءبىز دە بۇعان دايىن بولۋىمىز كەرەك», دەپ اتاپ كورسەتكەن ەدى. سول كەز كەلە جاتىر. ءومىردىڭ سالتى وزگەرەدى. ءومىردىڭ سالتى وزگەرسە, ادامنىڭ قالپى دا وزگەرۋى كەرەك. بۇل ارادا دالالىق دارا دا دانا داستۇرلەرگە بەرىك, سونىڭ ارقاسىندا نەبىر قيىندىقتاردى ەڭسەرىپ كەلگەن حالقىمىز داستۇرشىلىك پەن كەرتارتپالىقتىڭ اراجىگىن ايىرا بىلگەنى ابزال بولار ەدى دەيمىز. ءداستۇردىڭ دە وزىعى بار, توزىعى بار. وزىعىنان ۇيرەنگەن, توزىعىنان جيرەنگەن جۇرت قانا مىنا جاھاندىق جانتالاستا جەڭىپ شىعا الادى. جەدەل ءجۇرىپ جاتقان جاھاندانۋدىڭ ارقاسىندا بىزگە وزگەلەردىڭ تاجىريبەسىن الىپ, ەڭ وزىق جەتىستىكتەرىن بويعا ءسىڭىرۋ مۇمكىندىگى بەرىلىپ وتىر. تۇڭعىش پرەزيدەنت – ەلباسى كۇنى كەشە وسى تاقىرىپقا ارنايى ماقالا جاريالاپ, حالىققا باسالقالى ءسوزىن دە ايتىپ, مەملەكەت باسشىسى قاسىم-جومارت توقاەۆقا قولداۋ ءبىلدىردى.

قازىر كوڭىل توعايتۋعا, بەيعامدىققا سالىنىپ, بوساڭسۋعا ءتىپتى دە بولمايدى. بۇگىنگى جاعداي نۇرسۇلتان ءابىش ۇلى اتاپ ايتقانداي, «كۇن ساناپ وزگەرىپ جاتقان ءدۇبىرلى دۇنيەدە سانا-سەزىمىمىز بەن دۇنيەتانىمىمىزعا ابدەن ءسىڭىپ قالعان تاپتاۋرىن قاعيدالاردان ارىلماساق, كوش باسىنداعى ەلدەرمەن تەرەزەمىزدى تەڭەپ,  يىق ءتۇيىستىرۋ مۇمكىن ەمەس» ەكەنىن تاعى دا تانىتا تۇسەدى.  

قالاي دەسەك تە, الەمنىڭ بۇرىنعىداي بولماسى حاق. بويىندا رۋحى مەن قۇندىلىعى, ادامي جىگەرى مەن جاڭاشىلدىعى بار حالىق قانا دامۋدىڭ جاڭا ساتىسىنا اياق باسادى. كەمەڭگەر حالقىمىز وسكەلەڭ ۇرپاق پەن تاۋەلسىز ەلىمىز الدىنداعى, ءتىپتى الەم الدىنداعى جاۋاپكەرشىلىگىن جاقسى سەزىنەدى. ماڭگىلىك ەلدىڭ ۇلى قۇندىلىقتارىن باعامداي بىلسەك ۇلتتىق بىرەگەيلىگىمىز بەن ىنتىماعىمىزدىڭ ارقاسىندا كەز كەلگەن قيىندىقتى ەڭسەرە الاتىنىمىز انىق. تەك ەلدىڭ ىشكى بىرلىگى مەن تۇتاستىعى مىزعىماۋ كەرەك. تورتكۇل دۇنيەنى دۇربەلەڭگە سالعان دەرتتى دە, داعدارىستى دا ء«بىر جاعادان – باس, ءبىر جەڭنەن قول شىعارىپ» بىرىككەندە عانا ەركىن ەڭسەرە الامىز.

رۋحاني جاڭعىرۋدى رۋحانياتتىڭ جاڭعىرۋى دەپ ۇعاتىندار, ونى سول سالا­نىڭ مەكەمەلەرىمەن شەكتەپ قوياتىندار قاتەلەسەدى. رۋحاني جاڭعىرۋدىڭ وزەگى, نەگىزى, باستاۋى – رۋحتىڭ, سانانىڭ جاڭ­عىرۋى. سانامىز جاڭارىپ, جان دۇنيەمىز اعارىپ, رۋحىمىز جاڭعىرعاندا عانا اباي ايتقانداي تولىسىپ, تولىق ادامعا اينالىپ, كەمەلىمىزگە كەلەمىز دەپ ويلايمىن.

وسىندايدا قازاق ادەبيەتىنىڭ پاتريارحى, حالىق جازۋشىسى, ەڭبەك ەرى ءابدىجامىل نۇرپەيىسوۆتىڭ وتكەن جىلدىڭ اياعىندا الماتىداعى اباي اتىنداعى وپەرا جانە بالەت تەاترىنىڭ ساحناسىندا تۇرىپ ءوزىنىڭ 95 جىلدىق مەرەيتويىنا ارنالعان سالتاناتتى جيىندا ايتقان مىنا ءسوزى ەسكە تۇسەدى:

ء«بىر-ءبىرىن سىيلاي بىلەتىن

ءبىر-ءبىرىن قولداي بىلەتىن

ساسقانعا سايا بولاتىن

اسقانعا توسقان بولاتىن

قازاقتى كورگىم كەلەدى!

تۇڭعىش پرەزيدەنتىمىز – ەلباسى ن.ءا.نازارباەۆتىڭ قولىنان تاۋەلسىزدىكتىڭ كوك بايراعى مەن ەلدىڭ اماناتىن جاۋاپ­كەرشىلىگىنە العان مەملەكەت باسشىسى ق.ك.توقاەۆتىڭ جانىنا ۇيىسىپ, حال­قى­مىزدىڭ اسىل ارمانى مەن ۇكىلى ءۇمىتىن ىسكە اسىرۋدا جۇمىلا ەڭبەك ەتەيىك! عاسىرداي ءومىر سۇرگەن ساتىمدە سىزدەرگە ايتار اماناتىم وسى!» دەگەن ابىز اعانىڭ تىلەگى قابىل بولعاي!

 

قىرىمبەك كوشەرباەۆ,

قازاقستان رەسپۋبليكاسىنىڭ مەملەكەتتىك حاتشىسى