• RUB:
    6.68
  • USD:
    520.93
  • EUR:
    609.07
باستى سايتقا ءوتۋ
30 تامىز, 2013

ەگەمەندىك ەڭسەسىن كوتەرگەن سوت جۇيەسى

350 رەت
كورسەتىلدى

اتا-بابامىزاڭساعانەگەمەن­دىك­كەقولجەتكىزۋىمىزدىڭارقاسىنداوسىدان 18 جىلبۇرىنتاۋەل­سىزقازاقستاننىڭجاڭاتۇرپات­تاعىاتازاڭىقابىلداندى. بو­داندىقتىڭ قامىتى ءبىرجولاتا سىپىرىلدى. ازاتتىقتى ارمان­دا­عان قازاقستاندىقتار ەلباسى نۇرسۇلتان نازارباەۆتىڭ سارا سايا­ساتىن قىزۋ قولداي وتىرىپ,­ دەموكراتيالىق دامۋ جولىن تاڭ­دادى. ەلىمىزدىڭ مادەني, قوعامدىق, ساياسي ومىرىندە عاسىر جۇگىن ارقالايتىن ۇلى وزگەرىستەر مەن تىڭ باستامالار جۇزەگە اسىرىلا باستادى. ەگەمەندى قازاقستاننىڭ تاۋەلسىزدىگىن الەمنىڭ جۇزدەن استام مەملەكەتى مويىنداپ, تىعىز ارىپتەستىك قاتىناستار ورناتىلدى.

 

اتا-بابامىزاڭساعانەگەمەن­دىك­كەقولجەتكىزۋىمىزدىڭارقاسىنداوسىدان 18 جىلبۇرىنتاۋەل­سىزقازاقستاننىڭجاڭاتۇرپات­تاعىاتازاڭىقابىلداندى. بو­داندىقتىڭ قامىتى ءبىرجولاتا سىپىرىلدى. ازاتتىقتى ارمان­دا­عان قازاقستاندىقتار ەلباسى نۇرسۇلتان نازارباەۆتىڭ سارا سايا­ساتىن قىزۋ قولداي وتىرىپ,­ دەموكراتيالىق دامۋ جولىن تاڭ­دادى. ەلىمىزدىڭ مادەني, قوعامدىق, ساياسي ومىرىندە عاسىر جۇگىن ارقالايتىن ۇلى وزگەرىستەر مەن تىڭ باستامالار جۇزەگە اسىرىلا باستادى. ەگەمەندى قازاقستاننىڭ تاۋەلسىزدىگىن الەمنىڭ جۇزدەن استام مەملەكەتى مويىنداپ, تىعىز ارىپتەستىك قاتىناستار ورناتىلدى.

زايىرلى, قۇقىقتىق جانە الەۋ­مەتتىك مەملەكەتتىڭ ىرگەتاسى كوتە­رىلىپ, شەكارامىز بەكىتىلدى. مەم­لەكەتتىك رامىزدەر, ءانۇراننىڭ جاڭا ءماتىنى, ازاماتتىعىمىز قا­بىل­دانىپ, ۇلتتىق ۆاليۋتامىز – تەڭ­گە اينالىسقا ەندى. بۇۇ-نىڭ­ تۇراقتى مۇشەسى بولدىق. تمد ەلدەرى اراسىنان سۋىرىلىپ شى­عىپ, ەقىۇ-عا جەتەكشىلىك جاساۋىمىز, يسلام ىنتىماقتاستىعى ۇيىمىنا باسشىلىق جاساپ,­   ەۋرو­ازيالىق كەڭىستىكتەگى تۇراقتىلىق پەن قاۋىپسىزدىكتى نىعايتۋعا, ءتورت­كۇل دۇنيەدەگى سان قىرلى ساياسي وقيعالاردىڭ كۇرمەۋىن ساليقالىلىقپەن شەشۋگە ىقپال ەتۋىمىز, ەكونوميكانىڭ وركەندەۋى, حالقىمىزدىڭ ءال-اۋقاتىنىڭ جىلدان-جىلعا جاقسارا ءتۇسۋى ەگەمەندىگىمىزبەن, اتا زاڭىمىزبەن تىعىز بايلانىستى.

جوعارىدا ايتىپ وتتىك, وسى­دان 18 جىل بۇرىن, 1995 جىلى رەسپۋبليكالىق رەفەرەن­دۋم­دا قازاقستاننىڭ جاڭا كونس­تي­تۋ­تسياسى قابىلداندى. ءسويتىپ, قازاق­ستان رەسپۋبليكاسى پرەزيدەنتتىك باسقارۋ نىسانىنداعى مەملەكەت بولىپ جاريالاندى. 30 تامىز مەملەكەتتىك مەرەكە – قازاقستان رەسپۋبليكاسىنىڭ كونستيتۋتسياسى كۇنى بولىپ بەلگىلەندى.

ەگەمەندى ەلىمىزدىڭ العاشقى كونستيتۋتسياسى 1993 جىلى 28 قاڭتاردا ءحىى شاقىرىلعان قازاقستان جوعارعى كەڭەسىنىڭ ءىح سەسسياسىندا قابىلدانعانىن ەرەكشە اتاپ وتكەن ءجون. وندا پرەزيدەنتتى مەملەكەت باسشىسى, قازاق ءتىلىن مەملەكەتتىك ءتىل دەپ تانۋ, بيلىكتى ءبولىسۋ ءپرينتسيپى, مەملەكەت تاۋەلسىزدىگى, ەگەمەندىك, سوت ورگاندارى جانە باسقا دا ماڭىزدى ماسەلەلەر قامتىلعانىن جاقسى بىلەمىز. بىراق كەڭەستىك جۇيەنىڭ قاساڭ قاعيداتتارىنان تولىقتاي ارىلا الماعان   كونستيتۋتسيامىز ۋاقىت كوشىنە ىلەسە المادى. وركەنيەت تالاپتارىنا, رەسپۋبليكا تۇرعىندارىنىڭ مۇددەسىنە ساي كەلەتىن اتا زاڭ قاجەتتىگى كۇن وتكەن سايىن ايقىن سەزىلە باستادى.

حالىق قالاۋىن باسشىلىققا الا وتىرىپ, بۇكىلحالىقتىق رەفەرەندۋم ارقىلى 1995 جىلى 30 تامىزدا بۇگىنگى قولدانىستاعى اتا زاڭىمىز قابىلداندى. كونس­تيتۋتسيانىڭ «جالپى ەرەجەلەر» دەپ اتالاتىن 1-بولىمىندە «قا­زاقستان رەسپۋبليكاسىنىڭ ستراتەگيالىق باعىتى – دەمو­كراتيالىق, زايىرلى, قۇقىقتىق جانە الەۋەتتى مەملەكەت قۇرۋ» دەپ اتاپ كورسەتىلدى. سول بويىنشا مەملەكەتتىك بيلىك زاڭ شىعارۋشى, اتقارۋشى جانە سوت بيلىگى بولىپ ءۇش تارماققا ءبولىندى. پرەزيدەنت قۇزىرىنداعى وكىلەتتىكتەردىڭ بەلگىلى ءبىر بولىگى پارلامەنتكە بەرىلىپ, پرەزيدەنتتىك-پارلامەنت­تىك باسقارۋ جۇيەسى بەكىتىلدى.

ۋاقىت تالابىنا ساي 1998 جانە 2007 جىلدارى كونستيتۋتسياعا قوسىمشا تولىقتىرۋلار ەنگىزىلدى. بارلىق قازاقستاندىقتاردىڭ مۇددەسىن كوزدىڭ قاراشىعىنداي ساقتاۋعا باعىتتالعان اتا زاڭى­مىز ەلىمىزدىڭ سوت جۇيەسىنىڭ تاۋەلسىزدىگىن قامتاماسىز ەتىپ, سۋديالاردىڭ مارتەبەسىن كوتەرۋگە ۇلكەن سەرپىن تۋعىزدى. اتاپ ايتار بولساق, سوت كادرلارىن ىرىكتەۋ جوعارى سوت كەڭەسىنە بەرىلدى. ءولىم جازاسىنا موراتوري ەنگىزىلىپ, تۇتقىنداۋعا سانكتسيا بەرۋ قۇزى­رەتى پروكۋراتۋرادان سوتتارعا اۋىستىرىلدى. القا بيلەر ينستي­تۋتى, مامانداندىرىلعان ەكو­نو­ميكالىق, اكىمشىلىك, قىل­مىس­تىق, يۋۆەنالدىق سوتتار قۇ­رىلىپ, جۇمىس جاساۋلارىنىڭ ارقاسىندا سوت بەدەلى كوتەرىلىپ, حالىقتىڭ سوتقا دەگەن سەنىمى نىعايا ءتۇستى. «مەدياتسيا تۋرالى» زاڭ قابىلدانىپ, ءتۇرلى داۋلاردى شەشۋدىڭ بالامالى ادىستەرى جۇزەگە اسىرىلا باستادى.

«قازاقستان رەسپۋبليكاسىنىڭ سوت جۇيەسى مەن سۋديالارىنىڭ مارتەبەسى تۋرالى» كونس­تي­تۋتسيالىق زاڭعا, قازاقستان رەسپۋبليكاسىنىڭ قىلمىستىق ءىس جۇرگىزۋ كودەكسىنە, «اتقارۋشىلىق ءىس جۇرگىزۋ جانە سوت ورىنداۋشىلارىنىڭ مارتەبەسى تۋرالى» زاڭعا ءتيىستى تۇزەتۋلەر مەن وزگەرىستە

سوڭعى جاڭالىقتار