«سۋدىڭ دا سۇراۋى بار» دەمەكشى, بۇگىندە ءبىز تابيعات بايلىعىنىڭ دا كۇندەردىڭ-كۇنىندە تاۋسىلىپ, تاپشىلىق تۋدىرارىنا كوز جەتكىزدىك. وعان بىردەن-ءبىر سەبەپ – ادامزاتتىڭ ىسىراپشىلدىعى مەن ۇنەمسىزدىگى. ال بۇل – بۇكىل ەكونوميكا ءۇشىن اسا قاۋىپتى ماسەلە. وسىعان دابىل قاققان الەم ەلدەرى سوڭعى كەزدەرى ۇنەمدەۋ شارالارىن مۇقيات قولعا الا باستادى. بۇل رەتتە اتقارىلىپ جاتقان جۇمىستارعا قازاقستان دا قارقىندى كىرىسۋدە. اسىرەسە, ەنەرگەتيكا سالاسىن ساقتاۋ ءۇشىن ۇنەمشىلدىكتىڭ ۇلەسى زور. وسىعان وراي ەنەرگيا ۇنەمدەۋ ماسەلەلەرى ۇكىمەتتىڭ سەلەكتورلىق رەجىمدەگى كەشەگى وتىرىسىندا دا قارالدى.
«سۋدىڭ دا سۇراۋى بار» دەمەكشى, بۇگىندە ءبىز تابيعات بايلىعىنىڭ دا كۇندەردىڭ-كۇنىندە تاۋسىلىپ, تاپشىلىق تۋدىرارىنا كوز جەتكىزدىك. وعان بىردەن-ءبىر سەبەپ – ادامزاتتىڭ ىسىراپشىلدىعى مەن ۇنەمسىزدىگى. ال بۇل – بۇكىل ەكونوميكا ءۇشىن اسا قاۋىپتى ماسەلە. وسىعان دابىل قاققان الەم ەلدەرى سوڭعى كەزدەرى ۇنەمدەۋ شارالارىن مۇقيات قولعا الا باستادى. بۇل رەتتە اتقارىلىپ جاتقان جۇمىستارعا قازاقستان دا قارقىندى كىرىسۋدە. اسىرەسە, ەنەرگەتيكا سالاسىن ساقتاۋ ءۇشىن ۇنەمشىلدىكتىڭ ۇلەسى زور. وسىعان وراي ەنەرگيا ۇنەمدەۋ ماسەلەلەرى ۇكىمەتتىڭ سەلەكتورلىق رەجىمدەگى كەشەگى وتىرىسىندا دا قارالدى.
ەستەرىڭىزدە بولسا, اعىمداعى جىلدىڭ قاڭتارىندا وتكەن كەڭەيتىلگەن وتىرىستا ەلباسى نۇرسۇلتان نازارباەۆ ۇكىمەتكە «ەنەرگيا ۇنەمدەۋ-2020» باعدارلاماسىن ازىرلەۋ جونىندە ارنايى تاپسىرما بەرگەن بولاتىن. مىنە, وسىعان بايلانىستى ازىرلەنگەن باعدارلاما كەشەگى ۇكىمەت وتىرىسىندا تالقىلاندى. وتىرىسقا توراعالىق ەتكەن سەرىك احمەتوۆ بۇل باعدارلاما ەلباسىنىڭ 2015 جىلعا دەيىن ەنەرگيا رەسۋرستارىن تۇتىنۋدى جىل سايىن 10 پايىزعا تومەندەتۋ تۋرالى ءمىندەتتى تاپسىرماسىن ورىنداۋ ماقساتىندا جاسالىپ وتىرعانىن اتاپ ءوتتى. بۇل مىندەتتىڭ ورىندالۋى – ەكونوميكانىڭ باسەكەگە قابىلەتتىلىگىن ارتتىرۋعا جانە ەنەرگەتيكا قاۋىپسىزدىگىن قامتاماسىز ەتۋگە ۇلكەن ۇلەسىن تيگىزبەك.
باعدارلامانىڭ جالپى مازمۇنى بويىنشا يندۋستريا جانە جاڭا تەحنولوگيالار ۆيتسە-مينيسترى نۇرلان ساۋرانباەۆ باياندادى. ونىڭ ايتۋىنشا, تالقىلاۋلار بارىسىندا جەرگىلىكتى اتقارۋ ورگاندارىنىڭ ونەركاسىپتىك جانە تۇرعىن ءۇي-كوممۋنالدىق كاسىپورىندارىنىڭ, قوعامدىق ۇيىمداردىڭ, سونداي-اق, ءتيىستى مەملەكەتتىك ورگانداردىڭ ۇسىنىستارىن ەسكەرە وتىرىپ, باعدارلاماعا جاڭا ەنەرگيا تۇتىنۋ جۇيەسىن قۇرۋ بويىنشا جۇمىستاردىڭ نەگىزگى باعىتتارى ەنگىزىلگەن. سونداي-اق, ەنەرگيا ۇنەمدەۋ سالاسىندا ەنەرگيا تيىمدىلىكتى ەكونوميكاعا كوشۋگە العىشارتتار جاسالىپ, قاجەتتى نورماتيۆتىك-قۇقىقتىق بازا قالىپتاستىرىلدى. «ەنەرگيا ۇنەمدەۋ جانە ەنەرگيا تيىمدىلىگىن ارتتىرۋ تۋرالى» جاڭا زاڭدى ءجۇزەگە اسىرۋ بويىنشا 22 نورماتيۆتىك-قۇقىقتىق اكتىلەر بەكىتىلدى.
ۆيتسە-مينيستر «ەنەرگيا ۇنەمدەۋ-2020» باعدارلاماسىنىڭ باعىتتارىنا توقتالىپ, ونى جۇزەگە اسىرۋدىڭ شارالارى تۋرالى دا ايتىپ ءوتتى. اتاپ ايتقاندا, 3000-نان استام ەنەرگيا تۇتىنۋ نورماتيۆتەرى بەلگىلەنىپ, ەنەرگيا تيىمدىلىگى بويىنشا 200-دەن استام تەحنيكالىق ستاندارتتار تالاپتارى بەكىتىلگەن, عيماراتتار مەن قاراپايىم تۇرمىستىق ەنەرگيا پايدالاناتىن قۇرالدار ءۇشىن ەنەرگيا تيىمدىلىگى ساناتتارى ەنگىزىلۋدە, بۇل ەرەجەلەردى ساقتاۋ بويىنشا قاتاڭ باقىلاۋ مەن مونيتورينگ جۇرگىزىلىپ جاتىر.
ۆيتسە-ءمينيستردىڭ حابارلاۋىنشا, 16 وڭىرلىك جانە 5 سالالىق ەنەرگيا ۇنەمدەۋ جوسپارلارى ورىندالۋدا, مەملەكەتتىك ەنەرگەتيكالىق تىزىلىمدەگى نىساندار تىزبەسىنە 11712 سۋبەكت ەنگىزىلگەن. ونىڭ ىشىندە 727 وندىرىستىك, 2938 مەملەكەتتىك كاسىپورىندار, 8000 مەملەكەتتىك مەكەمەلەر بار.
«زاڭعا سايكەس بارلىق ءىرى ەنەرگيا تۇتىنۋشىلار ءۇشىن اۋقىمدى ەنەرگيا اۋديتتەرىن جۇرگىزۋ ءىسى باستاۋ الدى. 2015 جىلدىڭ شىلدەسىنە دەيىن 2 مىڭنان استام وندىرىستىك كاسىپورىندار ەنەرگيا اۋديتىنەن ءوتۋى ءتيىس. سونىمەن بىرگە, 50 پايىزدان استام ەنەرگيا قۋاتىن پايدالاناتىن وندىرىستىك سەكتورلار ايرىقشا نازاردا بولادى, دەدى ن.ساۋرانباەۆ.
ەنەرگيا ءاۋديتى قورىتىندىلارى بويىنشا جاسالعان ءىرى ەنەرگيا تۇتىنۋشىلاردىڭ ەنەرگيا ۇنەمدەۋ جوسپارلارىن جۇزەگە اسىرۋ جۇمىستارى كەلەسى جىلدان باستالادى دەپ جوسپارلانۋدا. 2015 جىلدان باستاپ ەنەرگيا ءاۋديتى ناتيجەلەرىنە سايكەس ونەركاسىپ جانە ەنەرگەتيكانى جاڭعىرتۋ, ۇيلەر مەن بيۋدجەتتىك سەكتورلاردى تەرموجاڭعىرتۋ, اۆتوپاركتەردى جاڭارتۋ, ديودتى جارىقتاندىرۋعا كوشۋ, قۇرىلىستاردى ەنەرگيالىق تيىمدىلىكپەن سالۋ سياقتى نەگىزگى كەزەڭدىك جۇمىستار جۇرگىزىلەتىن بولادى.
ەنەرگيا ۇنەمدەۋ سالاسىنا مەملەكەتتىك قولداۋ شارالارى ۇسىنىلماق, ياعني گرانتتار, تەحنولوگيالىق بيزنەس-ينكۋباتسيالاۋ, سونداي-اق, «ءونىمدىلىك-2020» باعدارلاماسى ارقىلى ەنەرگيا تيىمدىلىگىن ارتتىرۋ تەتى