حالىقارالىق ۆاليۋتا قورى 1 ترلن دوللار بولۋگە دايىن

قازاقستان تاۋەلسىزدىكتىڭ العاشقى جىلدارىندا «بىزدەن قارىز ال» دەپ نەسيەسىن ۇسىنعان حالىقارالىق قارجى ۇيىمدارىنىڭ قىسپاعىندا قالعانىن ەكونوميستەردىڭ ءبارى ايتادى. «الەمدىك قارجى داعدارىسىنىڭ كەزەكتى تولقىنى جاقىنداپ قالدى» دەگەن اڭگىمە شىققالى, جان-جاقتان كومەگىن ۇسىنعان قارجى ۇيىمدارىنىڭ قاتارى كوبەيىپ كەلە جاتىر.    

حالىقارالىق ۆاليۋتا قورلارى (حۆق) باسقارۋشى ديرەكتورى كريستالينا گەورگيەۆا: «الەمدىك ورتالىق بانكتەر سۇرانىستى قولداۋعا جانە سەنىمدى ارتتىرۋعا ءتيىس», - دەدى.

حۆق حالىقارالىق قاۋىمداستىق قوسىمشا فيسكالدىق ىنتالاندىرۋ شارالارىن قابىلداۋى جانە كوروناۆيرۋستىڭ تارالۋىنا بايلانىستى الەمدىك ەكونوميكاعا زيان كەلتىرۋ مۇمكىندىگىن بولدىرماۋعا باعىتتالعان كۇش-جىگەرىن ۇيلەستىرۋى كەرەك دەپ سانايدى. گەورگيەۆانىڭ ايتۋىنشا, «شامامەن 20 مەملەكەت كوروناۆيرۋستىڭ ورشۋىنە بايلانىستى نەسيە الۋعا قىزىعۋشىلىق تانىتتى». الداعى كۇندەرى ۇيىم وسى ماسەلەلەردى قاراستىرادى.

گەورگيەۆا اتاپ وتكەندەي, حۆق  ء«وزىنىڭ نەسيەلىك الەۋەتىن 189 تريلليون اقش دوللارىن 189 مەملەكەتكە باعىتتاۋعا دايىن».

قازىر قازاقستانعا قارىز بەرەمىن دەپ نيەتتىنىپ وتىرعان حالىقارالىق قارجى ۇيىمدارى جەتىپ-ارتىلاتىنىن ناۋرىز ايىنىڭ ەكىنشى جارتىسىنان باستاپ بايقاپ قالدىق. قازىر ءاربىر ەل سىرتقى قارىز ەمەس, ءوزىنىڭ ىشكى مۇمكىندىگىنە كوبىرەك يەك ارتىپ جاتىر. 

اقش فەدەرالدى رەزەرۆتىك جۇيەسى پايىزدىق مولشەرلەمەنى نولگە دەيىن تومەندەتىپ, وبليگاتسيالاردى ساتىپ الۋدى قايتا باستادى جانە داعدارىسقا قارسى ارسەنالدان باسقا دا شارالار قابىلدادى, بۇل كوروناۆيرۋستىڭ قىسپاعىندا قالعان الەمدىك ەكونوميكانى قولداۋ ءۇشىن كەرەك.  فرج قىسقا مەرزىمدى رەپو نارىعىنا 1,5 ترلن. اقش دوللارىن ۇسىنىپ وتىر. بۇل جۇيە بويىنشا بانكتەر قازىناشىلىق مىندەتتەمەلەرمەن قامتاماسىز ەتىلگەن قىسقا مەرزىمدى نەسيەلەر الادى.

فرج (فەدەرالدى رەزەرۆ جۇيەسى) اقش-تىڭ ەكونوميكاسىنداعى جاعدايدى جاقسارتۋ ءۇشىن ءوزىنىڭ قىسقا مەرزىمدى كورپوراتيۆتىك قارىزدارىن ساتىپ الۋ باعدارلاماسىن قايتادان باستاعانى تۋرالى حابارلادى.

2008 جىلى العاش قولدانىلعان كوممەرتسيالىق قاعازداردى قارجىلاندىرۋ جۇيەسى (CPFF) باعدارلاماسى بويىنشا فرج قىسقا مەرزىمدى كورپوراتيۆتىك قارىزدى تىكەلەي ەميتەنت-كومپانيالاردان ساتىپ الادى. كوممەرتسيالىق قاعازدار نارىعى بىرقاتار كومپانيالار ءۇشىن قىسقا مەرزىمدى قارجىلاندىرۋدىڭ نەگىزگى كوزدەرىنىڭ ءبىرى بولىپ تابىلادى.

16 ناۋرىزدا جاپونيا بانكى بيرجادا ساتىلاتىن ينۆەستيتسيالىق قورلاردىڭ (ETF) اكتيۆتەرى مەن جىلجىمايتىن م ۇلىككە سالىنعان ينۆەستيتسيالار اكتيۆتەرىن (J-REIT) ەكى ەسە كوبەيتۋ تۋرالى شەشىم قابىلدادى. ناۋرىزدا ورتالىق بانك وسى ۋاقىتقا دەيىن 600 ميلليارد يەننەن (5.62 ميلليارد دوللار) استام ETF ساتىپ الدى, بۇل باعالى قاعازداردىڭ 80 پايىزعا جۋىعى Topix يندەكسىنە سايكەس كەلەدى. وتكەن دۇيسەنبىدە جاپونيانىڭ ورتالىق بانكى ءبىر جىلدا ساتىپ الاتىن  وبليگاتسيالاردى ەكى تريلليون يەنگە (112 ميلليارد دوللارعا) ەكى ەسە ارتتىردى, سونىمەن قاتار نەسيە باعدارلاماسىن ىسكە قوستى. 2010 جىلدان باستاپ جاپونيانىڭ باس بانكى وتاندىق كومپانيالاردىڭ اكتسيالارىن ساتىپ الۋمەن اينالىستى. بۇل مەملەكتەتەگى اكتسيا قورلارىنىڭ 75% قول استىندا شوعىرلانۋىنا مۇمكىندىك بەردى.   بۇگىنگى تاڭدا جاپونيا بانكى جاپوندىق كومپانيالاردىڭ 50 پايىزىنىڭ اكتسياسىنا يە,

ساراپشىلار جاپونيا ورتالىق بانكى وسى ارقىلى ۋلترا جۇمساق اقشا-نەسيە ساياساتىن جۇرگىزۋدىڭ العاشقى قادامىن باستادى دەپ باعا بەرىپ جاتىر. بۇل شەشىم جاپونيا بانكتەرىنىڭ ىشكى نارىققا دەم بەرۋگە بولگەن نەسيە پايىزىن قازىرگى دەڭگەيدەن 10 پايىزعا تومەندەتۋگە مۇمكىندىك بەرەدى ەكەن.  

قازاقستان جاعدايىنا كەلەر بولساق, ۇلتتىق بانك ناۋرىز ايىنداعى شەشىمدەرىن جاپونيا, اقش-تىڭ باس بانكتەرى قابىلداعان شەشىمدەرمەن ۇيلەستىرە باستادى.   «بازالىق مولشەرلەمەنىڭ 2020 جىلدىڭ 10 ناۋرىزىندا 12% -عا كوتەرىلۋى نارىقتارداعى دۇربەلەڭنىڭ الدىن الدى جانە نارىق اگەنتتەرىنىڭ ستراتەگياسىنا ۋاقىتىلى تۇزەتۋلەر ەنگىزدى, بۇل پايدا بولعان ينفلياتسيالىق تاۋەكەلدەردى شەكتەۋگە جانە تەڭگە اكتيۆتەرىنىڭ قۇنىن قورعاۋعا مۇمكىندىك بەردى»,  دەلىنگەن قازاقستان ۇلتتىق بانكىنىڭ ءباسپاسوز حابارلاماسىندا.

سونىمەن بىرگە, پايىزدىق مولشەرلەمەنىڭ دياپازونىن 1,5 پايىزدىق تارماققا دەيىن كەڭەيتۋ نارىق قاتىسۋشىلارىنىڭ ايىرباستاۋ باعامىنا الىپساتارلىق قىسىم جاساۋ مۇمكىندىگىن شەكتەپ, ۇلتتىق بانكتەگى بانكتەر ءۇشىن تەڭگەلىك قارىز الۋ قۇنىن 13,5% -عا دەيىن ۇلعايتۋعا باعىتتالىپتى.

ۇلتتىق بانك كەشە كەشكىسىن وتكەن ونلاين كەزدەسۋدە  كۇن سايىن بانكتەرگە وتىمدىلىكتى شەكتەۋسىز بەرۋ ءۇشىن وپەراتسيالار جۇرگىزىپ جاتقانىن ايتتى. ۇلتتىق بانكتىڭ ىشكى قارجى نارىعىنداعى جاعدايدى ودان ءارى تۇراقتاندىرۋ ءۇشىن قاجەتتى قۇرالدارى بار ەكەنىن  دە وسى جيىندا بىلدىك.

قازاقستاننىڭ اقشا نارىعىنداعى جاعداي 2020 جىلدىڭ باسىنان باستاپ ءماز ەمەس ەكەنىن بايقاپ ءجۇرمىز. بىراق سوعان ۇاراماستان  قازاقستان قور بيرجاسىندا (KASE) مەملەكەتتىك باعالى قاعازدار (مب) بويىنشا «وۆەرنايت» رەپو ستاۆكالارى جىلدىق 13,5% دەڭگەيىندە ساقتاپ, قارجى نارىعىنداعى كەيبىر ويىنشىلار ۇلتتىق بانك جاعدايدى تۇراقتاندىرۋ ءۇشىن قوسىمشا وتىمدىلىك بەرە الادى دەپ ۇمىتتەنەدى ەكەن. باسقاشا ايتقاندا, «ەكىنشى دەڭگەيدەگى بانكتەر رەپو نارىعىنىڭ قالىپتى جۇمىسىن قامتاماسىز ەتە المايدى, سوندىقتان دا رەتتەۋشىنىڭ ارالاسۋى قاجەت» دەيتىن پىكىردى قولداۋشىلار  ءالى باسىم سياقتى.

مىسالى, ساراپشىلار وسى رەتتە ۇلتتىق «كومپانيالاردىڭ اكتسيالارىن ساتىپ الىپ, ەلدەگى نەسيە ساياساتىن جەڭىلدەتىپ وتىرعان جاپونيانىڭ باس بانكىڭ تاجىريبەسىن بىزدە نەگە قولدانبايمىز» دەگەن پىكىردى اشىق ايتتى وسى جيىندا.  بۇل ولاردىڭ تۇسىندىرۋىنشە, ينفلياتسيا سالماعىنىڭ حالىقتىڭ قالتاسىنا باتىپ كەتپەۋىنىڭ الدىن الادى ەكەن.   ساراپشىلار جاپونيا تاجىريبەسى كورپوراتيۆتىك سەكتورعا اقشانى تارتۋعا جانە سىرتقى كومەكتەرگە ەمەس, ءوز مۇمكىندىگىمىزبەن قيىندىقتان شىعۋعا مۇمۇمكىندىك بەرەدى» دەپ سانايدى. ۇلتتىق بانك بۇل بويىنشا توقتامدى كەلە الماعانىن وسى جيىننان بايقادىق. حۆق بولگەن قارىزبەن جىرتىعىمىزدى جاماي المايتىنىمىزدى, ىشكى مۇمكىندىككە, بيزنەس پەن مەملەكەتتىڭ ارىپتەستىگىنە باسىمدىق بەرۋ قاجەتتىگىن  ۇلتتىق بانك تە ءتۇسىنىپ وتىرعان سياقتى.  باسقاشا ايتقاندا قازاقستان مۇناي ءداۋىرى ءجۇرىپ تۇرعان كەزدە بيزنەستىڭ قور جيناپ الۋىنا كومەكتەستى: ەندى سونىڭ قايتارىمىن تالاپ ەتۋى دە زاڭدى.      

دەمەك, بۇل - الداعى ۋاقىتتا قارجى-نەسيەلىك ساياساتىمىزدىڭ نەگىزگى باعىتى بولۋى ابدەن مۇمكىن.