ساراپشىلار جىلجىمايتىن م ۇلىك نارىعى مەن اقپارات اگەنتتىكتەرى اراسىنداعى «ينتەگراتسيانىڭ» قازاقستاندىق ۇلگىسىنىڭ قالىپتاسىپ ۇلگىرگەنىنە نازار اۋدارا باستادى: ىشكى نارىقتا وزدەرىن «اقپاراتتىق قىزمەت كورسەتۋ اگەنتتىگى» دەپ تانىستىراتىنداردىڭ جارنامالارى جىلجىمايتىن م ۇلىك نارىعىنا ارنالعان سايتتاردىڭ بارلىعىن جاۋلاپ الدى.
اسىرەسە مۇنداي حابارلاندىرۋلاردى «krisha.kz» جانە «olx.kz» سايتارىنىڭ پورتالىنان ءجيى بايقايتىنبىز. Krisha.kz جوباسىنىڭ باسشىسى سەۆيل دارگان الماتىدا جۋرناليستەرمەن كەزدەسكەن كەزدە اقپاراتتىق قىزمەت كورسەتۋ اگەنتتىكتەرى مەن وزدەرىنىڭ اراسىنداعى بايلانىس ساتۋ, ساتىپ الۋ نەمەسە جالعا بەرۋ تۋرالى حابارلاندىرۋلارمەن شەكتەلەتىنىن, اي سايىن 318 مىڭ حابارلاندىرۋ جاريالاناتىنىن تىلگە تيەك ەتىپ ءوتتى.
«ولارعا «اقپاراتتىق قىزمەت كورسەتۋ اگەنتتىگى» دەگەن اتپەن قاي جەردە تىركەلگەنىن بىلمەيمىن. ولاردىڭ جۇمىسىنىڭ زاڭدى ەكەنىنەن دە حابارىم جوق. بىزگە جەكە تۇلعا رەتىندە حابارلاندىرۋ بەرەدى. ال جاڭادان تىركەلگەن نەمەسە پاتەرى تىم ارزان باعالاعاندار بىردەن ءبىزدىڭ نازارىمىزعا ىلىگىپ, تەكسەرىلەدى. تەك اقپان ايىندا ءبىز پورتالىمىزدان 1177 الاياقتىڭ جەكە كابينەتىن وشىردىك», - دەدى سەۆيل دارگان .
الاياق ريەلتورلارمەن كۇرەس وڭاي ەمەس. «Krisha.kz» ارنايى جوبالار ءبولىمىنىڭ جەتەكشىسى سەۆيل راگيموۆا جالعا ءۇي الۋشىلار سايت ارقىلى پاتەر ىزدەگەندە كەلەسى ايرىقشا بەلگىلەرگە نازار اۋدارعانى ءجون ەكەنىن ەسكەرتتى. سارى ءتۇس – نارىقتا بۇرىننان بەرى جۇمىس ىستەپ كەلە جاتقان, تەكسەرىلگەن كومپانيالاردىڭ جارنامالارى, قىزىل ءتۇس – شاعىم تۇسكەن كۇماندى جارنامالار, «جاڭادان تىركەلگەن» بەلگىسى كورسەتىلگەندەر – ءالى تەكسەرىلمەگەن جارنامالار.
قازاقستان ريەلتورلارى بىرىككەن قاۋىمداستىعىندا قازىر 70-كە جۋىق اگەنتتىك تىركەلگەن. بۇل ىشكى نارىقتا زاڭدى جۇمىس ىستەپ جۇرگەندەرىنىڭ جالپى سانى. ال نارىقتا بۇل قىزمەت ءتۇرىن كورسەتەتىن تاعى قانشا كومپانيانىڭ بار ەكەنىن ەشكىم بىلمەيدى. تاپقان تابىسىن جاسىرىپ, جەكە كاسىپكەر رەتىندە تىركەلۋدەن قاشىپ جۇرگەندەرى دە جەتەدى. ولاردى سالىقشىلاردىڭ وزدەرى تارتىپكە سالا الماي وتىر ەكەن.
كاسىبي ريەلتورلار الماتى مەن نۇر-سۇلتان قالالارىنداعى پاتەرلەردى جالعا بەرۋ نارىعىن جۇيەسىزدىك جاۋلاپ العانىن جاسىرا الماي وتىر. وزدەرىن «ريەلتورلارمىز» دەپ تانىستىرعان الاياقتار قازاقستاندىقتاردىڭ قۇقىقتىق ساۋاتسىزدىعىن پايدالانىپ, ناتەرلەردى سىرتىنان زاڭسىز جالعا بەرۋمەن نەمەسە قايتا ساتۋمەن اينالىسىپ ءجۇر. بۇل ماسەلە الماتى كاسىپكەرلەر پالاتاسى مەن قازاقستان ريەلتورلارى قاۋىمداستىعى ۇيىمداستىرعان دوڭگەلەك ۇستەل بارىسىندى جان-جاقتى تالقىلاندى.
قاۋىمداستىق پرەزيدەنتى لاريسا ستەپانەنكو الماتىدا جالعا پاتەر ىزدەگەندەرگە باسپانا تاۋىپ بەرەمىن دەپ الداپ, الدىن الا 15-20 مىڭ تەڭگە سۇراپ, كەيىن قاشىپ كەتەتىن الاياقتار وزدەرىن جىلجىمايتىن م ۇلىك بويىنشا ماماندار نەمەسە ريەلتورلار دەپ تانىستىراتىنىن جينالعانداردىڭ قاپەرىنە سالىپ ءوتتى. «ونداي ادامداردى ريەلتورلار دەپ اتاماۋ كەرەك»,– دەدى لاريسا ستەپانەنكو ولاردىڭ زاڭ شەڭبەرىنە سىيمايتىن ارەكەتتەرىنىڭ سالدارى قاۋىمداستىقتىڭ ابىرويىنا نۇقسان كەلتىرەتىنىن جاسىرمايدى.«م ۇلىكتىڭ ساتىلۋى نەمەسە جالعا بەرىلۋى تۋرالى حابارلاندىرۋدى جاريالايتىن باق-تار حابارلاندىرۋدى جارناما بەرۋشىمەن, ياعني ريەلتورلىق اگەنتتىكپەن كەلىسىمشارت جاساعاننان كەيىن عانا جاريالاۋى كەرەك» دەگەن باپتى زاڭداستىرۋ كەرەك. ءبىز وسىنداي جولمەن عانا الاياقتاردىڭ سانىن ازايتا الامىز. بۇل كوپتەگەن ادامداردىڭ كولەڭكەلى بيزنەسىنىڭ جولىن جابادى. مۇنى باق تۋرالى زاڭدا كورسەتۋ كەرەك» دەپ كەسىپ ايتقان لاريسا ستەپانەنكو كليەنتتەردىڭ قۇقىقتىق ساۋاتسىزدىعى دا جالعان ريەلتورلاردىڭ كولەڭكەلى بيزنەسىنە جول اشىپ بەرەتىنىن ايتتى. «نارىقتاعى باعادان 50 پايىز تومەن باعا ۇسىناتىنداردىڭ قولىندا پاتەر ۇسىنىپ وتىرعان ادامداردىڭ اتى-ءجونى, مەكەن-جايى جانە تەلەفوندارىنان وزگە مالىمەت بولمايدى. كورسەتىلگەن مەكەن-جاي بويىنشا حابارلاسقان كليەنت ىزدەپ بارعان پاتەردىڭ مۇلدەم جالعا بەرىلمەيتىنىن نەمەسە باسقا ادامعا بەرىلىپ قويعانىن بىلەدى. نە ىستەرىن بىلمەي داعدارىپ قالعان كليەنتتەر امالىنىڭ جوقتىعىنان ءبىزدىڭ قاۋىمداستىققا حابارلاسادى», - دەيدى لاريسا ستەپانەنكو.
«ريەلتورلىق بيزنەستە ورتاق جۇيە كەرەك, ورتاق بازا كەرەك» دەگەندى ساراپشىلار كوپتەن ايتىپ ءجۇر. قازىرگىدەي, اقپاراتتى تەحنولوگيا زامانىندا مۇنىڭ ەشقانداي قيىندىعى جوق. نارىقتىڭ بۇل سەگمەنتى مەملەكەت تاراپىنان رەتتەلمەگەندىكتەن, قازاقستان ريەلتورلارى قاۋىمداستىعىنىڭ ءرولى شامالى. ىشكى نارىقتا زاڭسىز جۇمىس ىستەپ جۇرگەندەرىنىڭ وزدەرى قاۋىمداستىقتىڭ تالابىن جۇرە تىڭدايتىن كورىنەدى. لاريسا ستەپانەنكو اتاپ وتكەندەي, ريەلتورلىق قىزمەت جىلجىمايتىن م ۇلىك نارىعىمەن تىكەلەي بايلانىستى, بارلىق سالامەن ۇشتاسادى. دەمەك, بۇل – ەلىمىزدىڭ تۇرعىن ءۇي ساياساتىنان باستاپ, ەكىنشى دەڭگەيدەگى بانكتەردىڭ يپوتەكالىق ساياساتىنا دەيىن تىعىز قارىم-قاتىناستا قاراستىرىلاتىن كەشەندى ماسەلە بولعاندىقتان ريەلتور قىزمەتىنىڭ ۇلتتىق ستاندارتىنىڭ جوباسىن ازىرلەۋگە كىرىسپەك.
بۇل باستامانى قازاقستان ريەلتورلار قاۋىمداستىعى مەن «اتامەكەن» ۇكپ قولعا العانىن وسى جيىندا بىلدىك. لاريسا ستەپانەنكو ريەلتور قىزمەتىنە بايلانىستى ەۋرازيالىق وداق ەلدەرىنە ورتاق ستاندارت ازىرلەنگەنىن ەسكە ءتۇسىرىپ ءوتتى. ءتىپتى ەاەو-نىڭ قازاقستاننان وزگە ءتورت ەلىندە بەكىتىلىپ, ريەلتورلار جاڭا تالاپ بويىنشا جۇمىس ىستەپ جاتىر. وسى ماسەلەلەردى ايتقان قاۋىمداستىق باسشىلارى قازاقستاندىق ۇلگىسىن دايىنداۋعا كىرىسىپ كەتكەنى تۋرالى ايتتى. بۇل قۇجات, ولاردىڭ تۇسىندىرۋىنشە, ريەلتورلاردىڭ قىزمەتىن رەتتەپ قانا قويماي, بۇل سالادا جۇمىس جاسايمىن دەگەندەرگە جولداما دا بەرەدى.
ساراپشىلاردىڭ سوزىنشە, ۇلتتىق ستاندارت بەكىتىلسە, كىم كورىنگەن ريەلتور بولىپ قىزمەت اتقارا المايدى. قازاقستان ريەلتورلار قاۋىمداستىعى مەن «اتامەكەن» ۇكپ-نىڭ وڭ باعاسىنا يە بولىپ وتىرعان جوبا اگەنتتىكتەر مەن كليەنتتەر اراسىنداعى شارتتاردى بارلىق ريەلتورلارعا مىندەتتەيدى. قۇجاتتا ەكى تاراپتىڭ مىندەتى مەن جاۋاپكەرشىلىگى بارىنشا ايقىن كورسەتىلگەن. ولار بولاشاق پاتەر يەلەرى ءۇشىن باسپانا تاۋىپ, جالعا الۋ شارتىن جاساۋعا كومەكتەسۋى كەرەك, تەك سودان كەيىن ءوز قىزمەتى ءۇشىن تولەم الۋى ءتيىس. ەندى ەكى تاراپ قازاقستاندا ريەلتورلىقپەن اينالىسىپ جۇرگەن اگەنتتىكتەردىڭ ءبارىن egov.kz پورتالىنا ەنگىزۋدى جوسپارلاپ وتىر.
«اتامەكەن» ۇكپ الماتى فيليالى ديرەكتورىنىڭ ورىنباسارى ايتۋار قوشمامبەتوۆ سىرت كوز قاتالداۋ دەپ باعا بەرگەن شەشىمنىڭ قابىلدانۋىنا دەلدالداردىڭ ليتسەنزيا الماي-اق, سالىق تولەمەي-اق جۇمىس ىستەپ جۇرگەنى سەبەپ بولعانىن, ريەلتورلىق اگەنتتىكتەردىڭ ليتسەنزياسى مىندەتتى تۇردە بولۋى دەگەن ورتاق شەشىمگە كەلۋىنە وسى فاكتور سەبەپ بولعانىن ايتتى. سونىمەن قاتار ولار ريەلتورلىقپەن بۇرىن ءىستى بولعان ادامداردىڭ اينالىسۋىن شەكتەۋ تۋرالى وزگەرىس ەنگىزۋگە نيەتتەنىپ, «بۇرىن ءىستى بولماعان ازاماتتار عانا اينالىسا الاتىنداي تالاپتى بەكىتۋگە بەكىنىپ وتىر.
ساراپشىلار كەزىندە قازاقستاندا وسى ماماندىققا وقىتۋ جانە كاسىپتى سەرتيفيكاتتاۋ تۋرالى ۇسىنىس ءبىلدىردى. شەت ەلدەردە ريەلتورلىق قىزمەت مەملەكەتكە قىرۋار سالىق ءتۇسىمىن تۇسىرەتىن كاسىپ رەتىن بەلگىلى.
قاۋىمداستىق وكىلدەرى ازىرلەنىپ جاتقان ۇلتتىق ستاندارتقا ريەلتور ماماندىعى تۋرالى دا تالاپ ەنگىزبەك. ولار ريەلتور قانداي كاسىپ ەكەنى, قىزمەت كورسەتۋ ءۇشىن قانداي ءبىلىم الۋ كەرەك ەكەنى ناقتىلانباعان. باسقاشا ايتقاندا ءبىز ونىڭ كىم ەكەنىن بىلمەيمىز. «شەتەلدە بۇل – جەكە ماماندىق. ۇلتتىق ستاندارت بەكىتىلگەسىن ونى ۇلتتىق ەكونوميكا مينيسترلىگىنە ءتيىستى نورماتيۆتىك اكتىن ازىرلەۋ ءۇشىن جولدايمىز. بۇل زاڭمەن نەمەسە ۇكىمەتتىڭ قاۋلىسىمەن شەشىلەتىن ماسەلە. ەگەر, ءتيىستى مينيسترلىكتەر ءبىزدىڭ ۇسىنىسىمىزدى قۇپ كورسە, جۇمىس توبى قۇرىلىپ, وندا بارلىق مۇددەلى تاراپتار نورماتيۆتىك قۇجاتتاردى ازىرلەۋگە شاقىرىلادى », - دەدى ايتۋار كوشمامبەتوۆ.