جەر بەتىندەگى ادام بالاسىنىڭ 50 پايىزى ايەل بولسا, سونىڭ 28,4 پايىزى عىلىممەن اينالىسادى ەكەن. بۇل – 2018 جىلعى كورسەتكىش. 2019 جىلدىڭ دەرەكتەرى ءالى جاڭارتىلماپتى. بىراق بۇۇ-نىڭ بۇل كورسەتكىشكە كوڭىلى تولماي وتىر. ولار عىلىمداعى ايەلدەردىڭ ۇلەسىن, تىم بولماسا 40 پايىزعا كوتەرگىسى كەلەدى. بۇل رەتتە, ورتالىق ازيا ەلدەرى ايەلدەرىنىڭ مۇمكىندىگىنەن ۇمىتتەنەدى.
الەمدىك قوعامداستىق نازىك جانداردىڭ عىلىم, بىلىممەن اينالىسۋىن ولاردىڭ بۇعاناسى قاتپاي تۇرعان كەزدەن باستاپ قاداعالاۋ جانە ىنتالاندىرۋ كەرەك دەگەن شەشىمگە كەلىپتى.
الماتىداعى بۇۇ ۇيىندە جينالعان ورتالىق ازيا ەلدەرىنەن كەلگەن جاس قىزدار مەن كەلىنشەكتەر وزدەرىنىڭ عىلىم-ءبىلىم جولىنداعى جەڭىستەرى مەن جەڭىلىستەرىنىڭ فورمۋلاسى بويىنشا وي ءبولىستى. جيىن بىرىككەن ۇلتتار ۇيىمىنىڭ باس حاتشىسى انتونيۋ گۋتەرريشتىڭ بەينە-جولداۋىمەن اشىلدى. ودان كەيىنگى تىزگىن يۋنەسكو-نىڭ الماتى بيۋروسىنىڭ وكىلى كريستينا توۆماسيان حانىمعا بەرىلدى.
يۋنەسكو وكىلىنىڭ باس-اياعى 10 مينۋتقا سوزىلعان بايانداماسىندا ايتىلعان جايتتاردى قازاقى پايىمعا اۋدارساق – «ۇشا بىلگەن قاناتقا دۇنيە كەڭ». عىلىم مەن اقپاراتتىق تەحنولوگيانىڭ دامۋى ءبىر-بىرىمەن تەكەتىرەسىپ قالدى. عىلىممەن اقپاراتتىق تەحنولوگيانىڭ مۇمكىندىگى تۇتاس مەملەكەتتەردىڭ كەلبەتىن 50 جىلدا ەمەس, 1 جىلدا-اق جاڭارتىپ جاتىر.
تاجىكستان عىلىم اكادەمياسى مۇزدىقتاردى زەرتتەۋ ورتالىعىنىڭ جاس مامانى ديلوروم دجالولوۆا وتباسىندا تۇسىنىستىك, ەرلى-زايىپتىلاردىڭ اراسىندا سەنىم بولسا عىلىممەن اينالىسۋعا كەدەرگى جوق ەكەنىن ايتتى. بيىل 26 جاسقا تولاتىن ديلوروم ارنايى ەكسپەديتسيامەن انتاركتيكاداعا بارىپ تا كەلىپتى.
«وتباسىن قۇرعان سوڭ جولداسىم اينالىسىپ جۇرگەن سالاما تۇسىنبەي قارادى. «مۇنىڭ تاجىكستانعا نە قاتىسى بار؟ باسقا سالاعا اۋىس» دەگەن تالاپ قويدى. كەيىن ۇجىمىممەن ارالاسقان سوڭ ءتۇسىندى. كۇدىك تە سەيىلدى. جاقىندا ىسساپارعا شىققان كەزدە دە ەشقانداي پروبلەما بولعان جوق» دەدى ديلوروم دجالولوۆا.
سونداي-اق ناتاليا كيم «بيوالۋانتۇرلىلىك», ارينا مياسوەد «كليمات» جانە ياگشيمۋرات اننامۋرادوۆ «تابيعي اپاتتار» سياقتى 6 تاقىرىپتىق «ستانسالار» بويىنشا مەكتەپ وقۋشىلارىمەن ينتەراكتيۆتى سەسسيالار مەن ۆيكتورينالىق ويىندار وتكىزدى. ويىنداردا عىلىمنىڭ كۇندەلىكتى ومىردە الار ورنى كەڭىنەن قامتىلعان جانە ەلىمىزدەگى ەكولوگيالىق احۋالدى شەشۋ جولدارى بەرىلگەن. وسى ورايدا ايتا كەتەيىك, عىلىم سالاسىندا ايەلدەر ءالى كۇنگە دەيىن ءتۇرلى قيىندىقتارعا تاپ بولىپ كەلەدى. الەمدىك ۇيىمنىڭ وكىلدەرى وسىلاي دەپ پايىمدايدى.
بۇل تاراپتا ارنايى زەرتتەۋ دە جۇرگىزىلىپتى. يۋنەسكو-نىڭ زەرتتەۋى بويىنشا عىلىم, بىلىمدە جۇرگەن باكالاۆر نەمەسە ماگيستر دەڭگەيىندەگى ايەلدەردىڭ ۇلەسى دوكتورانتۋراعا جەتكەن كەزدە كۇرت كەمىپ كەتەدى. سول سەبەپتى بۇۇ, يۋنەسكو عىلىم جولىندا جۇرگەن كەلىنشەكتەر مەن عىلىمعا بەيىم جاس قىزداردى ىنتالاندىرۋعا قۇلشىنىپ وتىر.
الماتى