قارۋلى كۇشتەردىڭ اسكەري-تاريحي مۋزەيىندە اۋعانستان جانە جەرگىلىكتى سوعىس ارداگەرلەرى وداعىنىڭ جانە نۇر-سۇلتان قالاسىنداعى مەملەكەتتىك ءارحيۆتىڭ ۇيىتقى بولۋىمەن كەڭەس اسكەرىنىڭ اۋعانستان اۋماعىنان شىعارىلعانىنا 31 جىل تولۋىنا وراي «ولار اسكەري بورىشىن وتەدى...» تاقىرىبىندا كورمە ءوتتى.
كورمەنى ۇيىمداستىرۋداعى ماقسات – اۋعان سوعىسى ارداگەرلەرىنىڭ ەرلىگىن ناسيحاتتاپ, ومىردەن وزعان جاۋىنگەرلەردىڭ رۋحىنا تاعزىم ەتۋ, كەلۋشىلەردى مۋزەي تىنىسىمەن تانىستىرۋ.
– مايدانگەر ازاماتتار – جاستارىمىزدى وتانسۇيگىشتىككە باۋليتىن بىردەن-ءبىر مەكتەپ سانالادى. اۋعان سوعىسىنىڭ ارداگەرلەرى – ەكىنشى دۇنيەجۇزىلىك سوعىسىن كورگەن اقساقالدارىمىزدىڭ لايىقتى ءىزباسارلارى. سىزدەردىڭ ەرلىكتەرىڭىز ارقاشان ەل ەسىندە ساقتالماق. اۋعان سوعىسى – بۇكىل ءبىر بۋىن ءۇشىن ناعىز سىناق بولدى. جۇزدەگەن انا ۇلدارىنان ايىرىلىپ, قارا جامىلدى. وسىناۋ كۇنى سىزدەردىڭ ەرەن ەرلىكتەرىڭىز ءۇشىن شىنايى العىسىمدى بىلدىرەمىن. قايتپاس قايسارلىق پەن ەل سۇيسىنەر جىگەر تانىتتىڭىزدار. مايدان دالاسىنان امان ورالماعان جاۋىنگەرلەردى ۇنەمى ەستە ساقتايمىز. بۇل كورمە اۋعان سوعىسى تاريحىنان تولاعاي سىر شەرتەدى دەپ بىلەمىن, – دەدى قارۋلى كۇشتەردىڭ اسكەري-تاريحي مۋزەيىنىڭ باستىعى, پودپولكوۆنيك نۇرتازا اسىلوۆ.
وتكەن تاريحقا ۇڭىلەتىن بولساق, اۋعان سوعىسىنا قازاقستاندىق 22269 ازامات اتتانىپ, ونىڭ 929-ى اجال قۇرىعىنان قۇتىلا الماعان ەكەن. 1015 جاۋىنگەر مۇگەدەك اتاندى. بۇگىندە ەلىمىزدە اۋعان سوعىسىنىڭ 16 مىڭنان استام ارداگەرى قالىپتى. جىل ساناپ ولاردىڭ دا قاتارى سەلدىرەپ بارادى.
– وسى ءىس-شارانى ۇيىمداستىرۋشىلارعا شىنايى العىسىمدى بىلدىرەمىن. ۇلكەن جۇمىس اتقارىلدى. ەندىگى كەزەكتە, مايدان دالاسىندا باتىرلىق تانىتقان قازاقستاندىق ازاماتتاردىڭ ەرلىگىن ەرەكشە ايتقىم كەلەدى. ولار باتىر بابالارىنىڭ لايىقتى جالعاسى ەكەنىن دالەلدەدى. بۇگىنگى كورمەنىڭ ءار بولشەگى سول سوعىستان سىر شەرتىپ, وعان قاتىسقان وتانداستارىمىزدىڭ جانقيارلىق ەرلىگىن ەسكە سالاتىن بولادى. ولاردى ماڭگى ەستە ساقتاۋىمىز قاجەت. سەبەبى ءوز تاريحىن بىلمەيتىن ادامنىڭ بولاشاعى دا بۇلدىر بولماق. بۇل ءسوزدى بۇگىنگى كورمەگە كەلگەن جاستارعا قاراتا ايتىپ وتىرمىن, – دەدى «ەركىن اۋعاندىقتار» رەسپۋبليكالىق قوعامدىق بىرلەستىگى توراعاسىنىڭ ءبىرىنشى ورىنباسارى قايرات ەلۋباەۆ.
كورمە بارىسىندا سوعىستا ءۇش جىل قىزمەت ەتىپ, تالاي جارالى جاۋىنگەرگە قول ۇشىن سوزعان, ومىرلەرىنە اراشا تۇسكەن ەرجۇرەك مەدبيكە راۋزا ەرەجەپوۆانىڭ جەكە زاتتارىن, فوتوسۋرەتتەرىن, مەدالدارى مەن گراموتالارىن, كۋالىكتەرىن, اۋعان كيتەلى جانە تاعى دا باسقا زاتتارىن ۇرپاقتارى اتالعان مۋزەي قورىنا تابىستادى.
– مەن راۋزا ەرەجەپوۆانىڭ تۋعان باۋىرىمىن. ونىڭ مايداندا تانىتقان قاھارماندىعى ءۇشىن بەرىلگەن وردەنى, «ەرلىگى ءۇشىن» مەدالى بار. اۋعان حالقىنىڭ اتىنان, ينگۋشەتيا پرەزيدەنتىنىڭ اتىنان تاپسىرىلعان وزگە دە ماراپاتتاردى تىلگە تيەك ەتۋگە بولادى. سوعىستان ورالعان سوڭ ول كوكشەتاۋ قالاسىندا ەڭبەك ەتىپ, مۇگەدەكتەرگە, سوعىس ارداگەرلەرىنە جاردەمدەستى. وكىنىشتىسى سول, وتكەن جىلى جەلتوقساندا راۋزادان ايىرىلىپ قالدىق. بيىل 18 اقپاندا ول نەبارى 57 جاسقا قادام جاسار ەدى, – دەدى اۋعانستان جانە جەرگىلىكتى سوعىس ارداگەرلەرىنىڭ وداعى توراعاسىنىڭ كەڭەسشىسى امانگەلدى تاشمۇحانوۆ.