مىندەتتى الەۋمەتتىك مەديتسينالىق ساقتاندىرۋ سالاعا سونى سەرپىن بەرۋى ءتيىس

ءوڭىر دارىگەرلەرى بۇل جاڭاشىلدىق ادامداردىڭ ءومىر ءسۇرۋ ساپاسىن ارتتىرادى دەگەن پىكىردە. جاڭا جۇيە بو­يىنشا جۇمىس ىستەۋگە دايىن. 2020 جىلدىڭ 1 قاڭتارىنان باستاپ بار­لىق ازامات ساقتاندىرۋ قورىنا اقشا اۋدا­رۋعا مىندەتتى. جۇرتشىلىق بيىلعى 1 ساۋىرگە دەيىن جاڭا جۇيە بويىنشا تەگىن ەمدەلەدى. وسى ۋاقىتقا دەيىن ساقتاندىرىلىپ ۇلگەرمەگەندەر كەپىل­دەندىرىلگەن تەگىن مەديتسينالىق كومەك پاكەتى بويىنشا عانا قىزمەت الاتىن بولادى. باعاسى قىمبات ەم-دوم شارالارىن قامتيتىن ەكىنشى پاكەتتى قالتاسىنان اقشا تولەۋ ارقىلى عانا پايدالانادى.

بۇل كۇندەرى جەر-جەردە ەمحانا تىركەۋىنە الىنباعان ادامداردى انىقتاۋ, حالىقتى ءمامس تۋرالى اقپاراتتاندىرۋ جۇمىستارى جۇرگىزىلۋدە. تۇرعىنداردىڭ بارىندە دەرلىك ەلەكتروندى تولقۇجات بار. دەگەنمەن وڭىردە 49 043 ادامنىڭ تۇرعىلىقتى مەكەنجاي بويىنشا تىركەۋگە تۇرماعانى, كەيبىرىنىڭ كوشىپ كەتكەنى انىقتالدى.

وڭىردەگى قوعامدىق كەڭەستىڭ كوميسسيا ءتورايىمى گۇلبارام ناۋرىزباەۆانىڭ ايتۋىنشا, اۋدان, قالالاردى ارالاۋ بارىسىندا اۋىل-اۋماقتاعى ەمحانا, دارىگەرلىك بولىمشەلەر, اۋرۋحانالاردىڭ جۇمىسىمەن تانىسىپ, 134 اۋىلدىڭ حالقىمەن كەزدەسۋ وتكىزىلگەن. تۇرعىن­داردىڭ اراسىندا جاڭا جۇيەنى بىلمەي­تىندەر دە كەزدەسكەن. وكىنىشكە قاراي تۇرعىندار مەديتسينانى مەملەكەت قارجىلاندىرا بەرەدى, سىرقاتتانسام, تەگىن ەمدەلەمىن دەگەن ويدان ءالى دە ارىلماي كەلەدى. سونداي-اق زەرتتەۋ مالىمەتتەرى بويىنشا تۇرعىنداردىڭ كوبى جەكەمەنشىك كلينيكالاردان گورى مەملەكەتتىك ەمحانالارعا بارادى, ولارعا دەگەن سەنىم جوعارى. ەلىمىزدە اۋرۋحاناعا جاتاتىنداردىڭ سانى دا جىل سايىن ارتىپ وتىر. وعان وڭىردە جىل سايىن تىركەلەتىن 500 مىڭداي جەدەل جاردەم شاقىرتۋىن قوسىڭىز. وسىدان-اق قاراجات قايدا كەتىپ جاتىر دەگەن سۇراق تۋادى.

ال «الەۋمەتتىك مەديتسينالىق ساقتاندىرۋ قورى» كوممەرتسيالىق ەمەس اق وبلىستىق فيليالىنىڭ ديرەك­تورى ايدار سەيىتقازينوۆتىڭ ايتۋىن­شا, 2017 جىلدىڭ 1 شىلدەسىنەن باستاپ بارلىق جۇمىس بەرۋشىلەر قاراما­عىن­داعى قىزمەتكەرلەر ءۇشىن قاراجات اۋدارىپ كەلەدى. جەكە كاسىپ­كەرلەر دە جۇمىسشىلارىنا تولەم جاسايدى. جيناقتالعان قارجى ۇلتتىق بانك­تە ساق­تالادى. بارلىق اقشا مىن­دەتتى الەۋ­مەتتىك مەديتسينالىق ساقتان­دىرۋ شەڭ­بەرىندە مەديتسينالىق قىزمەت­تەر پاكەتىن قارجىلاندىرۋعا باعىتتا­لادى.

 – جالپى, مەديتسينالىق ساقتاندىرۋ قورىنا 224 ملرد تەڭگە جارنا ءتۇستى. ونىڭ 215 ملرد تەڭگەسى جۇمىس بەرۋشىلەردىڭ اۋدارىمى بولسا, 8,8 ملرد تەڭگە جەكە كاسىپكەرلەر مەن ازاماتتىق-قۇقىقتىق كەلىسىمشارت نەگىزىندە ەڭبەك ەتەتىن تۇلعالارعا تيەسىلى. سونداي-اق 2019 جىلدىڭ قاڭتارىنان باستاپ ءوزىن-ءوزى جۇمىسپەن قامتىعان تۇرعىندار بىرىڭعاي جيىنتىق تولەمىن تولەي الادى. وعان ءتورت سالىق ءتۇرى – جەكە تابىس سالىعى, مىندەتتى زەينەتاقى جارناسى, الەۋمەتتىك ساقتاندىرۋ جارناسى جانە الەۋمەتتىك مەديتسينالىق ساقتاندىرۋ قورىنا تولەنەتىن جارنا كىرەدى. بىرىڭعاي جيىنتىق تولەم جەكە تۇلعالارعا قىزمەت كورسەتەتىن ازاماتتارعا ارنالعان, – دەيدى ا.سەيىتقازينوۆ.

دەنساۋلىق سالاسى بۇگىنگە دەيىن رەسپۋبليكالىق بيۋدجەت ەسەبىنەن قارجىلاندىرىلىپ كەلگەنى بەلگىلى. سالانىڭ شىعىنى دا جىل سايىن ارتىپ وتىرادى. بىراق شىعىنداردى جابۋعا بيۋدجەتتىڭ قارجىسى جەتە بەرمەيدى. جىل وتكەن سايىن دەنساۋلىققا بولىنەتىن قاراجات كەمىپ وتىرعانى سوندىقتان. مينيسترلىك مالىمەتىنە سۇيەنسەك, كەپىلدەندىرىلگەن تەگىن مەديتسينالىق كومەككە 451 ملرد تەڭگەگە جۋىق قاراجات جەتىسپەيدى. ستاتسيونارلىق كومەككە 61 ملرد تەڭگە, كونسۋلتاتيۆتىك-دياگنوستيكالىق قىزمەت ءۇشىن 51 ملرد تەڭگە, امبۋلاتورلىق دەڭگەيدە ءدارى-دارمەكپەن قامتاماسىز ەتۋ سالاسىنا قوسىمشا 41,9 ملرد تەڭگە, ونكولوگيالىق اۋرۋلاردى ەمدەۋ قىزمەتىنە 37 ملرد تەڭگە قاجەت.

وبلىستىق دەنساۋلىق ساقتاۋ باسقارماسى باسشىسىنىڭ مىندەتىن اتقارۋشى ارداق كۇزەكوۆتىڭ ايتۋىنشا, ءوڭىردىڭ دەنساۋلىق ساقتاۋ سالاسىن قارجىلاندىرۋعا 2 ملرد.-قا جۋىق تەڭگە جەتىسپەيدى. ماسەلەنىڭ ءمانىسى – ءوڭىر تۇرعىنداردىڭ امبۋلاتورلىق-ەمحانالىق ەمدەۋ تاريفىنە بايلانىستى. دارىگەرلەر ناۋقاستاردى ەمدەۋگە بەكىتىلگەن ەڭ تومەنگى تاريفكە الاڭداۋشىلىق بىلدىرەدى. باسقارما باسشىسى وزگە وبلىستاردا 1 ادامعا امبۋلاتورلىق-ەمحانالىق ەمدەۋ شارالارىنا 945 تەڭگە بولىنسە, پاۆلودار وڭىرىندە 100 تەڭگەگە تومەن دەگەن سالىستىرمالى مالىمەت كەلتىردى.

ارينە, ەلىمىزدە مەديتسينالىق ۇيىمداردا امبۋلاتورلىق-ەمحانالىق ەمدەۋ ءتاريفى دۇرىس ەسەپتەلمەگەن سوڭ, وڭىرلەر اراسىنداعى تەپە-تەڭدىك بۇزىلادى. ساراپشىلار مەديتسينالىق كومەكتىڭ ءبىر ءتۇرىنىڭ ءوزى ءارتۇرلى تاريفتەر بويىنشا قارجىلاندىرىلدى دەپ وتىر. ويتكەنى, قارجى ءار ءوڭىردىڭ بيۋدجەتىنە قاراي بولىنەدى. ءار ءوڭىردىڭ مۇمكىندىگى, حالقىنىڭ سانى دا ءارتۇرلى دەگەندەي. تاريفتەردىڭ بارلىق وڭىردە بىركەلكى بولۋى ءۇشىن ەلىمىزدەگى ساقتاندىرۋ قورى دەنساۋلىق ساقتاۋ مينيسترلىگىنە ۇسىنىس تۇسىرمەكشى.

وڭىردەگى تاريفتەردىڭ تومەندەۋىنە تاعى ءبىر سەبەپ – ۋربانيزاتسيا دەڭگەيىنىڭ وتە جوعارى بولۋى. حالىق قالاعا كوشىپ, اۋىلدار قاڭىراپ قالۋدا. مەكتەپتەردە بالا سانى ازايدى. تۇرعىنداردىڭ 70 پايىزى قالاعا كوشىپ كەلىپ الدى. بۇل ماسەلە ءبىلىم بەرۋ مەن دەنساۋلىق ساقتاۋ سالاسىنا دا ءتيىمسىز بولۋدا. ادام سانى از اۋداندارداعى مەديتسينالىق مەكەمەلەر قارجىلاندىرۋدىڭ ءوز دەڭگەيىندە جۇرگىزىلمەۋىنەن قيىندىق كورۋدە. وبلىستا 60-تان استام مەديتسينالىق مەكەمە قىزمەت ەتسە, 30 اۋرۋحانا, ەمحانادا مەملەكەتتىڭ ۇلەسى بار. ءدارى-دارمەك ساتىپ الۋ, مەديتسينالىق مەكەمەلەردىڭ كوممۋنالدىق تولەمدەرىن تولەۋگە دە قاراجات جەتكىلىكسىز. ەمحانالاردا ءالى كۇنگە ۇزىنسونار كەزەك, سالالىق دارىگەرلەر جەتىسپەيدى. باسقارما مالىمەتىنشە, وڭىردەگى قالالار مەن اۋداندارعا 20 اكۋشەر-گينەكولوگ, 20 جالپى پراكتيكا دارىگەرى, 15 انەستەزيولوگ دارىگەر, 15 تەراپەۆت, 13 نەۆروپاتولوگ قاجەت.

وبلىس سك «فارماتسيا» جەلىسىنە ءدارى-دارمەك جەتكىزۋ بويىنشا 470 ميلليون تەڭگە قارىز. ەڭ تومەنگى تاريف پەن قارجىلاي قولداۋدىڭ جوقتىعى ەمحانا, اۋرۋحانالاردىڭ كوممۋنالدىق تولەمدەرىنە دە اسەرىن تيگىزگەن. بۇل سالانىڭ دا قارىزى قوردالانىپ قالعان. ەڭ تومەنگى جالاقى الاتىن مەديتسينا قىزمەتكەرلەرىنە 642 ميلليون تەڭگە تولەنبەگەن. سوندىقتان, دەنساۋلىق ساقتاۋ باسقارماسى ءمامس باسشىلىعى ماسەلەگە ناقتى نازار اۋدارادى دەگەن ۇمىتتە.

ء مامس قورى ديرەكتورىنىڭ ورىنباسارى ءاليا ءتولجانوۆانىڭ ايتۋىنشا, قازىر قور ءتاريفتى قايتا قاراۋ جونىندە جۇمىس ىستەۋدە. كەلەسى جىلدان باستاپ, تاريفتەردى بارلىق مەديتسينالىق ۇيىمدار ءۇشىن تەڭەستىرۋ ساياساتى قولعا الىنادى.

ال, «مىندەتتى الەۋمەتتىك مەديتسينالىق ساقتاندىرۋ قورى» اق باسقارما توراعاسى ايباتىر جۇماعۇلوۆتىڭ مالىمدەۋىنشە, وبلىستىڭ مەديتسينالىق ۇيىمدارىن قارجىلاندىرۋ وتكەن جىلمەن سالىستىرعاندا بيىل 13,8 پايىزعا وسكەن. ەڭبەكاقىسى تومەن سالا قىزمەتكەرلەرىنە جالاقىسى ءۇشىن 1,5 ملرد تەڭگە قاراستىرىلدى. 1 ماۋسىمنان باستاپ قوسىمشا تاعى 3 ملرد تەڭگە بولىنگەن. تۇرعىندارعا مەديتسينالىق كومەك كورسەتۋ ءۇشىن قانشا قارجى كەرەك؟ ەگەر ءمامس جۇيەسىن ەنگىزبەسە, بيۋدجەت قارجىسى دەنساۋلىق سالاسىن قارجىلاندىرۋعا جەتە مە؟ وسى تەكتەس ساۋالدار دا از ەمەس. ءيا, ۇلت دەنساۋلىعىن ساقتاۋ – مەملەكەت جاۋاپكەرشىلىگى. دەنساۋلىق ساقتاۋ سالاسى دا قارجىلاندىرۋ كوزىنسىز العا باسا المايدى. مۇنى ءمامس ايقىنداي ءتۇستى.

 ساراپشىلاردىڭ زەرتتەۋىنشە, ءمامس تولىق ەنگىزىلگەن سوڭ ەمحانا, اۋرۋحانالاردا قىزمەت كورسەتۋ ساپاسى جاقسارىپ, دارىگەرلەردىڭ دە جاۋاپكەرشىلىگى ارتا تۇسپەك. ولاي بولسا, جاڭا جۇيە ەلىمىزدىڭ دەنساۋلىق ساقتاۋ سالاسىن قارجىلاندىرۋ دەڭگەيىن ارتتىرادى دەپ سەنەيىك.

پاۆلودار وبلىسى