قازاق ادەبيەتىندە قابىرعالى اقىنداردىڭ قاتارىنداعى نارماحان بەگاليەۆ پوەزياسىنىڭ ءجونى بولەك. ويتكەنى, ونىڭ ولەڭدەگى ءورىسى دە, جىر-ارعىماعىنىڭ جەلىسى دە اقىندىق ارىنىنىڭ الاپات كۇشىن ءاربىر شۋماق, ءاربىر ءسوز ورىمىنەن اڭعارتىپ تۇرادى. سىرشىل اقىننىڭ پوەزياسى سول ءنارلى, قۇنارلى قالپىنان اينىماي جىرسۇيەر قاۋىمدى وزىنە قۇنىقتىرا تۇسەدى. نارماحان بەگالى ۇلى تابيعاتىنان تۇنىق, تەرەڭ, تەگەۋرىندى اقىن. ونىڭ ولەڭدەگى ەكپىنى سامۇرىق قۇستىڭ قاناتىن سەرمەگەندەگى سۋسىلىنداي ءار جول, ءار شۋماعىنان تولقىن-تولقىن لەپ بولىپ ەسىپ وتەدى. ول نەنى ايتسا دا, نەنى جازسا دا, نەنى سۋرەتتەپ, نەنى ورنەكتەسە دە جالعاندىققا, جاساندىلىققا, جىلتىراق اۋەسقويلىققا جولامايدى. ونىڭ ءسوز ورمەگىنەن دە, وي ورنەگىنەن دە وزىندىك ناقىش, ەشكىمگە ۇقسامايتىن ۇستانىم, ەركىن تىنىس تانيسىز.
قازاق ادەبيەتىندە قابىرعالى اقىنداردىڭ قاتارىنداعى نارماحان بەگاليەۆ پوەزياسىنىڭ ءجونى بولەك. ويتكەنى, ونىڭ ولەڭدەگى ءورىسى دە, جىر-ارعىماعىنىڭ جەلىسى دە اقىندىق ارىنىنىڭ الاپات كۇشىن ءاربىر شۋماق, ءاربىر ءسوز ورىمىنەن اڭعارتىپ تۇرادى. سىرشىل اقىننىڭ پوەزياسى سول ءنارلى, قۇنارلى قالپىنان اينىماي جىرسۇيەر قاۋىمدى وزىنە قۇنىقتىرا تۇسەدى. نارماحان بەگالى ۇلى تابيعاتىنان تۇنىق, تەرەڭ, تەگەۋرىندى اقىن. ونىڭ ولەڭدەگى ەكپىنى سامۇرىق قۇستىڭ قاناتىن سەرمەگەندەگى سۋسىلىنداي ءار جول, ءار شۋماعىنان تولقىن-تولقىن لەپ بولىپ ەسىپ وتەدى. ول نەنى ايتسا دا, نەنى جازسا دا, نەنى سۋرەتتەپ, نەنى ورنەكتەسە دە جالعاندىققا, جاساندىلىققا, جىلتىراق اۋەسقويلىققا جولامايدى. ونىڭ ءسوز ورمەگىنەن دە, وي ورنەگىنەن دە وزىندىك ناقىش, ەشكىمگە ۇقسامايتىن ۇستانىم, ەركىن تىنىس تانيسىز.
اقىن اعامىز بيىل 70 جاستىڭ جوتاسىنا كوتەرىلىپ وتىر. نارماحان بەگاليەۆ وسى بيىككە ومىردەگى باستى بايلىعى – اقىندىق تۇعىرىمەن دە ابىرويى اسقاق قالپىندا كەلىپ وتىر. وعان باستى دالەل, قازاقستاندى بىلاي قويعاندا بەگاليەۆتى رەسەي قالامگەرلەرى مەن وقىرماندارى دا قاتتى قادىرلەيتىنىنە كوز جەتكىزدىك. اقىننىڭ مەرەيتويىنىڭ تۇساۋكەسەرى تۋعان توپىراعىنان دا تىسقارى اتالىپ, رەسەي استاناسى ماسكەۋدىڭ تورىندە دۇبىرلەپ ءوتتى. وسىدان التى جىل بۇرىن كونستانتين سيمونوۆ اتىنداعى حالىقارالىق ادەبي سىيلىققا يە بولعان نار-اعانى ورىس قالامگەرلەرى اتتاي قالاپ شاقىرىپ, مەرەيتويىنىڭ مەرەكەلىك سالتاناتىن وزدەرىنىڭ شىعارماشىل ورتاسىندا بىرلەسە وتكىزۋگە ءوتىنىش ءبىلدىرىپتى. بۇل قۇرمەتتى ول كىسى جايدان-جاي يەلەنىپ وتىرعان جوق. نار-اعا اقىندىق تالانتىن عانا ەمەس, اۋدارماشىلىق «ازارتىن» دا تانىتا بىلگەن قالامگەر. ول ءۇندى اقىنى رابيندرانات تاگوردى, ازەربايجان اقىنى مىرزا ءشافيدى, بازار ازەروعلىنى, بەلارۋس پەترۋس بروۆكونى, چەشەن لەچا ابدۋللاەۆتى, ورىس اقىندارى ۆاديم شەفنەر, اناتولي چەپۋروۆ, ولەگ تساكۋنوۆتى قازاق تىلىندە سويلەتكەن سۋرەتكەر. نارماحان بەگاليەۆ اسىرەسە ورىستىڭ كلاسسيك ءسوز زەرگەرى, ورىس ادەبيەتىنىڭ ماقتانىشى لەۆ تولستويدىڭ ءوزىن تاڭعاجايىپ جىرلارىمەن تاڭعالدىرىپ, تامساندىرعان تاماشا ليريك اقىن افاناسي فەتتىڭ ليريكالىق ولەڭدەرىنىڭ وزەگىنە قازاق ءتىلىنىڭ ءسولىن سورعالاتا قۇيىپ, تۇپنۇسقانىڭ ءوزىن تۇرلەندىرىپ جىبەرگەن اۋدارماشى.
نارماحان بەگاليەۆتىڭ ماسكەۋدەگى مەرەيتويىنىڭ مايەگى دە ورىستىڭ وسى ومىراۋلى اقىنىن قازاق تىلىندە تامىلجىتا سويلەتە بىلۋىندە بولدى. رەسەي جازۋشىلارىنىڭ قازاقستاندىق اقىندى ءوز ورتالارىندا كورگىسى كەلۋىنىڭ سەبەبىن افاناسي فەتتىڭ شىعارمالارىنا دەگەن سۇيىسپەنشىلىكپەن قاتار ونىڭ ولەڭدەرىن شىنايى دا شىمىر, شىرايلى دا قۇنارلى تىلمەن قازاقشالاي بىلگەن نار-اعاعا بىلدىرگەن قۇرمەتتەرىنەن دەپ تۇسىندىك.
ماسكەۋدەگى قازاقستان ەلشىلىگىنىڭ ءماجىلىس زالىنا اقىن-جازۋشى, جۋرناليستەرمەن قاتار ادەبيەت سۇيەر وقىرمان, ەلشىلىك قىزمەتكەرلەرى لىق تولدى. نارماحان بەگاليەۆتى كەزدەسۋ باستالماس بۇرىن ارنايى قابىلداپ, جىلى شىرايمەن قارسى العان قازاقستاننىڭ رەسەيدەگى رەسمي جانە وكىلەتتى ەلشىسىنىڭ ءبىرىنشى ورىنباسارى نۇرلان سەيتىموۆ ەلشى عالىم ورازباقوۆتىڭ اتىنان ىستىق ىقىلاسىن ءبىلدىرىپ, كەزدەسۋدىڭ سالتاناتتى ءسات ءىن دە ءوزى اشىپ بەرىپ, بۇل يگىلىكتى شارانىڭ حالىقتار اراسىنداعى دوستىققا ۇلكەن دانەكەر, ەكى ەل ادەبيەتىن جاقىنداستىرا تۇسەتىن التىن كوپىر ەكەنىن جەتكىزدى.
ماسكەۋدە تۇراتىن قازاق اقىنى, قازاقستان جانە كەشەگى كسرو جازۋشىلار وداقتارىنىڭ مۇشەسى امانعالي سۇلتانوۆ نارماحان بەگاليەۆتىڭ قازاقستاننىڭ رەسەيدەگى قاراشاڭىراعى – ەلشىلىكتە ءوتىپ جاتقان سالتاناتتى كەشىنە ەرەكشە شاتتىق سەزىممەن كەلگەنىن ايتا كەلە بىلاي دەدى.
– مەن بەگاليەۆتىڭ وزىمەن جاقىن تانىس بولماسام دا ونى ولەڭدەرى ارقىلى ەرەكشە جاقسى كورىپ كەتتىم. بۇل – سۇڭعىلا اقىن, سەزىمى سۇلۋ اقىن. ونىڭ ولەڭدەرىندە تۇڭعيىق تەرەڭدىك, سيقىرلى ءۇن, ءتىلدىڭ كەستەلى ورنەگى, ءسوزدىڭ سان قۇبىلعان بوياۋى بار. ونى وقي وتىرىپ جانىڭا جايلى اعىس قۇيىلعانداي اسەر الاسىڭ. مەن, اسىرەسە, ونىڭ افاناسي فەتتىڭ ليريزمىنە شىمىرلاي بويلاپ, ونىڭ ويىنىڭ استارى مەن سەزىمىنىڭ ءسولىن سونشالىق شەبەرلىكپەن, دالدىكپەن, مۇمكىن ودان دا اسقان ارىنمەن اعىلتا جىرلاعانىنا جانىم راحاتتاندى. مۇنى ءتىپتى اۋدارما ەمەس, اقىننىڭ ءوز الەمى دەپ قابىلداۋ دا قيسىنعا سياتىنداي. نارماحان فەت بولىپ ەمەس, فەت قازاق بولىپ توگىلىپ تۇرعانداي.
سودان سوڭ ءسوز العان ءبىلىمدى, ويى ەركىن, ءسوزى وتكىر, ورىستاردىڭ ورتاسىندا قورعاسىنداي سالماعى بار باۋىرىمىز, الەم ادەبيەتىنىڭ مايىن ءىشىپ, جىلىگىن شاعا بىلەتىن ادەبيەتتانۋشى ومار ايشاحتىڭ العىرلىعى ءتانتى ەتتى. قازاقستاننان كەلگەن قالامگەر باۋىرى ءۇشىن ماساتتانىپ, ونىڭ بۇگىنگى مارتەبەلى شاعىنا مەرەيى اسىپ:
– ءحىح عاسىردىڭ سوڭى مەن حح عاسىردىڭ باسىنداعى ورىس ادەبيەتىنىڭ كورنەكتى وكىلدەرىنىڭ قاتارىنداعى ياكوۆ پولونسكي, اندرەي بەلىي, الەكساندر بلوك, ۆالەري بريۋسوۆ سەكىلدى اقىندارمەن تەڭ دارەجەدەگى افاناسي فەتتىڭ شىعارمالارى وقۋلىقتارعا ەنبەگەنىمەن پوەزياسى ورىس ادەبيەتىنىڭ التىن قورىندا قالعان قالامگەر. ال ونى قازاق وقىرماندارىنا تانىتىپ, ونىڭ تالانتىن ءوز تالانتىڭىزبەن تۇتاستىرا بىلگەن سىزدەي اقىنعا ورىس ادەبيەتىنىڭ وكىلدەرى وزگەشە قۇرمەت تانىتاتىنى انىق. جالپى اۋدارما ءىسى وتە نازىك, وتە كۇردەلى ءھام اسا جاۋاپتى جۇمىس. الەم ادەبيەتىنىڭ وزىندە شىعارمانى ءتۇپ نۇسقاسىمەن تەڭ دارەجەدە اۋدارا بىلگەن تالانتتار ساناۋلى. سول عالامات تالانتتاردىڭ قاتارىندا قازاقتىڭ ابايى بارىنا ماقتانا الامىز. ول گەتەنى لەرمونتوۆ ارقىلى قازاقشا توگىلدىرە سويلەتە ءبىلدى. پۋشكيندى تەڭدەسسىز ءتارجىمالادى. بۇل – ادەبيەتتەگى الىپتاردىڭ ءسوز قۇدىرەتىن ماڭگىلىك تۇعىرعا شىعارىپ كەتكەن ەرلىگى دەسە بولادى. مىنە, ءسىز دە سونداي ەرلىك جاساپ وتىرسىز.
كەزدەسۋگە كەلگەن ماسكەۋلىك ورىس اقىندارى دا وسىدان التى جىل بۇرىن كىتاپشا بولىپ شىققان بەگاليەۆتىڭ اۋدارماسىنداعى ا. فەتتىڭ ليريكالارىمەن تانىس ەكەن. سولاردىڭ ءبىرى ميحايل يساكوۆيچ سەنەلنيكوۆ اعىنان جارىلا اڭگىمە ايتتى.
– ارينە مەن قازاق ءتىلىن ءبىلمەيتىندىكتەن اۋدارمانىڭ قازاقشا نۇسقاسىن وقي المايمىن. بىراق ونىڭ ماعىنالىق ءمانى مەن تىلدىك قۇنارىنىڭ قانداي ەكەنىن قازاق ءتىلدى ءارىپتەستەرىمنەن سۇراپ بىلگەنمىن. ولاردىڭ تۇسىندىرۋىنشە, افاناسي فەت نارماحان بەگاليەۆتىڭ اۋدارماسىندا وتە ءساتتى شىققان دەگەن تۇجىرىمىن ەستىپ, قۋانعانىم شىندىق. نەگىزى مەنىڭ تۇسىنىگىمدە فەت اۋدارۋعا كەلمەيتىن, وزگە تۇرپاتقا كونبەيتىن اقىن. ونىڭ پوەزياسىن سول ءمولدىر قالپىندا قايتالاۋ مۇمكىن ەمەس سياقتى سەزىلەدى. دەگەنمەن, مىقتى اۋدارما مىقتى اقىننىڭ عانا قولىنان كەلەدى. دەمەك, ءبىزدىڭ قۇرمەتتى قوناعىمىزدىڭ ءدال وسىنداي دەڭگەيى بيىك اقىن ەكەندىگىنە ءشۇبام جوق. نارەكە 70 جاسىندا فەتتىڭ جاستىق كەزەڭىندەگى, جاسامىس شاعىنداعى شىعارمالارىن شىنايى قالپىندا شىرايلاندىرىپ بەرە السا, ول سونىڭ سەزىمىمەن, سونىڭ جۇرەگىمەن بىرگە تىنىستاي بىلگەنى.
شىعارماشىلىق كەشتىڭ شىرايىن كەلتىرگەن پىكىرلەر لەگىن ماسكەۋلىك اقىندار بىرىنەن سوڭ ءبىرى جالعاپ اكەتتى. ءسوز كەزەگىن العان ورىستىڭ بەلگىلى اقىنى ستانيسلاۆ كونستانتينوۆيچ شيلوۆ قازاقتىڭ جازيرا مىنەزىن ونىڭ ساحارا كەڭ دالاسىنا تەڭەدى.
– ءبىز كۇنى كەشەگە دەيىن ءبىر شاڭىراقتىڭ استىندا شاتتىعىمىز دا, مۇڭىمىز دا بىرگە ورىلگەن جاندارمىز. ورتاق بولمىسىمىز, ورتاق قارۋىمىز بار. ول – رۋحاني جان-دۇنيەمىز بەن قولىمىزداعى قالامىمىز. ءبىزدى بۇگىن تانىستىرىپ وتىرعان دا, تابىستىرىپ وتىرعان دا وسى قاسيەتتى دۇنيەلەر. مەن بۇگىنگى كۇن تاقىرىپتارىنا ولەڭ جازامىن. سو ڭعى شىققان كىتابىم «يسكرا بوجي» دەپ اتالادى. ءدال وسى تاقىرىپتاعى ولەڭىم دە بار. سول ولەڭىمدە «اقىن ءوز بويىنداعى قۇداي بەرگەن جالىنىن جان-جاعىنا شاپاعات نۇرى ەتىپ شاشىراتا بىلسە, ونىڭ جىلۋىنان وزگەلەر قۋات الادى» دەگەن وي ايتتىم. شىعارمانى ءبىر تىلدەن ەكىنشى تىلگە اۋدارۋ دا سول جالىن سەكىلدى ادامداردى ءبىر-بىرىنە جاقىنداستىرادى, جىلىتادى, بىرىكتىرەدى. بۇگىن ءبىز, مىنە, ءبىر ءۇيدىڭ ادامدارىنداي ءتۇسىنىسىپ, سىرلاسىپ وتىرمىز. ادامداردىڭ ءبىر-بىرىنە جاقىندىعىنان عانيبەت نارسە جوق مىنا تىرشىلىكتە.
فەتتى قازاق تىلىندە سويلەتە بىلگەن نارماحان اقىن دا ءوز بويىنداعى جالىنى ارقىلى ەكى حالىقتىڭ بىرلىگىن نىعايتا تۇسۋدە. بۇل جاقىندىق ەكى ەل ادەبيەتىنىڭ كوكجيەگىن كەڭەيتەتىن كەڭىستىككە باستايدى دەپ سەنەمىن.
گلان ارمەناكوۆيچ وگونيان, اقىن, اۋدارماشى:
– اقىندىق – تاڭىردەن كەلەتىن تالانت. بىراق كەز كەلگەن اقىن اۋدارماشى بولا بەرمەيدى. اۋدارما وزگەنىڭ شىعارماسىن باسقا تىلگە كوشىرۋ عانا دەپ تۇسىنبەۋ كەرەك. اۋدارما ءتىلدىك وزگەشەلىك قانا ەمەس, ول اقىن جانىنىڭ تۇڭعيىعىنداعى تىلسىمدى, جۇرەگىندەگى سەزىمدى, ساناسىنداعى ويدى ءدال سول سيپات-قالپىندا ءتۇيسىنىپ, ءسىڭىرىپ, بوياۋىن باسەڭدەتپەي, تۇزدىعىن تومەندەتپەي, كوڭىلدەگى كولدى تەربەتەتىندەي شىنايى شىققاندا عانا ءوز ماقساتىن ورىنداعانى.
نارماحان بەگاليەۆتىڭ اقىندىق ارىنى مەن اۋدارماشىلىق قارىمى تەڭ ءتۇسىپ تۇرعان تالانت ەكەنىنە ءتانتى بولىپ وتىرمىن. ورىس پوەزياسىنىڭ پىراعى بولىپ سانالاتىن فەت سەكىلدى ۇشقىر اقىندى ۇتقىر اۋدارا بىلگەن, ءوزىنىڭ جىرلارى دا جاقۇت مارجانداي جالتىلداعان قازاق اقىنىمەن جاقىنىراق تانىسۋعا مۇمكىندىك تۋعىزعان بۇل كەزدەسۋ بىزگە ەرەكشە اسەر سىيلادى.
يۆان يۆانوۆيچ سابيلو, ماسكەۋلىك اقىن:
– بۇل كەزدەسۋدى شىعارماشىلىق كەش دەپ قانا قابىلداماۋ كەرەك. بۇل قازاق جانە ورىس ادەبيەتىندەگى ەلەۋلى وقيعا. ويتكەنى, ورىس پوەزياسىنداعى كۇردەلى قۇبىلىس, سيقىرلى ساراڭ سوزبەن-اق ساناڭدا سان مىڭ شۇعىلا ويناتاتىن اعىسى ارىندى, جۇرەگى جالىندى اقىننىڭ ايتارىن اڭداۋسىز اڭعارىپ, جالعاۋسىز جانداندىرۋ ءسوز ونەرىنىڭ حاس شەبەرىنىڭ عانا قالىبىنا سياتىن قاسيەت.
كەزدەسۋدەگى كەسەك ويلاردى كەمەل جىرلارىمەن تۇيىندەپ نارماحان اعا سىبىزعىداي سىزىلىپ ولەڭ وقىپ, فەتتىڭ اۋدارماسىن, ءوز ولەڭدەرىن, وزگە قازاق اقىندارىنىڭ جىرلارىن جاتقا جۇپتاپ جۇيتكىدى. سىرباي ماۋلەنوۆ, عافۋ قايىربەكوۆ, جۇمەكەن ناجىمەدەنوۆ, تۇمانباي مولداعاليەۆ, قۇداش مۇقاشەۆ ولەڭدەرى نار-اعانىڭ كومەيىنەن اقتارىلعان ۇنمەن اڭتارىلا تىڭداعان اۋديتوريانى ادەمى اۋەزگە بولەپ تۇردى.
ىستىق ىقىلاسپەن وتكەن كەزدەسۋدى رەسەيدىڭ تەلەارنالارى مەن ءوزىمىزدىڭ «قازاقستان» ۇلتتىق ارناسىنىڭ ءماسكەۋدەگى تىلشىلەرى دە ءتۇسىرىپ, ن.بەگاليەۆتەن سۇحبات الىپ, ماسكەۋلىك اقىن-جازۋشىلاردان پىكىر سۇراپ جاتتى.
كەزدەسۋ بارىسىندا ماسكەۋ ءتورىندە تۋعان كۇنىن تويلاعان اقىن اعامىز وسى كەشكە التىن ۋاقىتتارىن قيىپ كەلگەن ورىس قالامداستارىنا, كەزدەسۋدى ۇيىمداستىرۋعا ۇيىتقى بولعان رەسەيلىك ارىپتەستەرىنە جانە وعان ەرەكشە اتسالىسقان جەرلەسىمىز, قازاقستان جازۋشىلار وداعىنىڭ ءماسكەۋدەگى ادەبي وكىلى, اقىن تۇرسىناي ورازباەۆاعا, قازاقستاننىڭ رەسەيدەگى ەلشىلىگى باسشىلارى مەن قىزمەتكەرلەرىنە, ەلشىلىك جانىنداعى «قازاق ءتىلى» قوعامىنىڭ توراعاسى ءابۋيسلام تۇرسىنباەۆ, ومار ايشاح, وپابەك تاڭاتاروۆ سەكىلدى بويىندا قازاقتىڭ قانى بۇلقىنعان, ەلدەن جىراقتا جۇرسە دە ۇلتتىق رۋحى بيىك باۋىرلارىمىزعا, وسىنداعى بۇكىل قازاق دياسپوراسىنا شىنايى العىس سەزىمىن ءبىلدىردى.
اقىننىڭ ماسكەۋدەگى ماعىنالى كەشى سانكت-پەتەربۋرگ قالاسىنداعى ساياحات-تۋرعا جالعاسىپ, تاريحي قالانىڭ عاجايىپ ورىندارىن تاماشالاۋعا ءتورت كۇن ۋاقىت ءبولىندى. ەلگە قايتار ساپارىمىزدا ماسكەۋگە ورالعانبىز. ەلشىلىكتە كۇتىپ العان ەلشىنىڭ ورىنباسارى نۇرلان مىرزا ءبىزدى تاعى ءبىر جاعىمدى جاڭالىقپەن قۋانتتى.
– نارماحان اعا, ءسىزدىڭ كەشتەن كەيىن وعان قاتىسقان ماسكەۋلىك اقىن-جازۋشىلار – ستانيسلاۆ شيلوۆ پەن يۆان سابيلو كەلىپ: «كەشەگى تاماشا كەزدەسۋ بىزگە جاقسى ءبىر وي سالىپ كەتتى. قازاق اقىن- جازۋشىلارىنىڭ سوڭعى 100 جىلدا ورىس تىلىنە اۋدارىلعان شىعارمالارىن كىتاپ ەتىپ شىعارايىق» دەگەن ۇسىنىس ايتا كەلىپتى. بۇل ۇسىنىسقا شىندىعىندا قۋانىپ وتىرمىز. ارينە, ونى شەشۋ قارجىعا كەلىپ تىرەلەدى. دەگەنمەن, ءبىز بۇل ماسەلەنى وڭتايلى ورايلاستىرۋدىڭ جولىن قاراستىرامىز. جالپى, قالامگەر قاۋىمعا قاشاندا قولداۋ بىلدىرۋگە دايىنبىز. بۇل ماسەلەدە ءوزىمىزدىڭ تۇزگەن جوسپارلارىمىز دا جەتەرلىك. مۇنداي شارالار بىزگە دە رۋحاني كۇش بەرەدى , – دەدى ن. سەيتىموۆ.
ءبىز ن. بەگاليەۆتىڭ رەسەي تورىندەگى تويى تاماشا باستامالارعا قازىق قاعىپ كەتكەنىنە قۋاندىق. قايتار كۇنى «قازاق ءتىلى» قوعامىندا قوشتاسۋ ءراسىمى جاسالدى. جىر كەرۋەنىمەن باستالعان ساپار دوستىق دۋمانىمەن جۇرەككە جىلى اعىس قۇيىپ, ماسكەۋلىك جاڭا تانىستار ءبىزدى قايتار جولعا ۇزاتىپ سالىپ تۇردى. ءبىز ماسكەۋدى, ماسكەۋ ءبىزدى قيماي قول بۇلعاپ بارا جاتتىق.
اسحان مايلىباەۆا,
شىمكەنت–ماسكەۋ–سانكت پەتەربۋرگ–ماسكەۋ–شىمكەنت.