«ادىلبەك ءابايدىلدانوۆ – قازاق جىرىنا «قىراندى» بەرگەن, پاك كوڭىلدى, رومانتيك اقىن. ادىلبەك – پوەزياعا ءومىردى كورىپ, وقىپ-توقىپ دەگەندەي, تابيعي جاراتىلىسىمەن, جىرعا دەگەن عاشىقتىق قۇمارلىعىمەن ارالاسقان اقىن». بۇل – مۇقاعالي ماقاتاەۆتىڭ ءوز زامانداسىنا وسىدان قىرىق جىل بۇرىن بەرگەن باعاسى. اعىنان اقتارىلىپ, قاعاز بەتىنە وشپەستەي قاتتالىپ قالعان ءبىر اۋىز لەبىزى.
«ادىلبەك ءابايدىلدانوۆ – قازاق جىرىنا «قىراندى» بەرگەن, پاك كوڭىلدى, رومانتيك اقىن. ادىلبەك – پوەزياعا ءومىردى كورىپ, وقىپ-توقىپ دەگەندەي, تابيعي جاراتىلىسىمەن, جىرعا دەگەن عاشىقتىق قۇمارلىعىمەن ارالاسقان اقىن». بۇل – مۇقاعالي ماقاتاەۆتىڭ ءوز زامانداسىنا وسىدان قىرىق جىل بۇرىن بەرگەن باعاسى. اعىنان اقتارىلىپ, قاعاز بەتىنە وشپەستەي قاتتالىپ قالعان ءبىر اۋىز لەبىزى.
جالپى, اقىن ادىلبەك ءابايدىلدانوۆتىڭ ەسىمى وتكەن عاسىردىڭ الپىسىنشى-سەكسەنىنشى جىلدارىنداعى قازاق پوەزياسىنىڭ تاريحىنان ازدى-كوپتى حابارى بار قاۋىمعا بىرقىدىرۋ تانىس. ادەبيەت الەمىنىڭ تابالدىرىعىنان اتتاعان بەتىندە ءسابيت مۇقانوۆ, ەسماعامبەت ىسمايىلوۆ, جۇماعالي ساين, قاليجان بەكحوجين, قاسىم قايسەنوۆ سەكىلدى الدىڭعى تولقىن اعالارىنان جىلى ءسوز ەستىپ, شىعارماشىلىق ايدىنىنا قۇشتار ۇمتىلىسپەن قۇلاش ۇرعان تالانتتى قالامگەر «اق قايىڭ» (1961), «سالتانات» (1964), «قىران» (1966), «الىس كوكجيەك» (1968), «مارجان» (1971), «سەنەمىن ساعان» (1977), «قۇس جولى» (1978), «ارمىسىڭ, ماحاببات» (1981), «جۇرەگىمنىڭ شۇعىلاسى» (1982) اتتى جىر كىتاپتارىن كەيىنگىلەرگە امانات ەتىپ قالدىرىپ كەتتى.
ال ۇستىمىزدەگى جىلى قىزى بوتاگوز بەن كۇيەۋ بالاسى جۇنىسبەكتىڭ مۇرىندىق بولۋىمەن, «فوليانت» باسپاسىنان اقىننىڭ ولەڭدەرى مەن پوەمالارى توپتاستىرىلعان كولەمدى شىعارمالار جيناعى (قۇراستىرىپ, كىرىسپە ءسوزىن جازعان – اقىن, مەملەكەتتىك سىيلىقتىڭ لاۋرەاتى نەسىپبەك ايت ۇلى) جارىق كوردى. ادىلبەكتىڭ وسى كىتاپقا كىرگەن پوەزيالىق مۇراسىنداعى ازاماتتىق جانە ادامگەرشىلىك مۇراتتاردىڭ سوزبەن سومدالۋ, كوركەمدىكپەن كەستەلەنۋ ەرەكشەلىكتەرىن بۇگىنگى كۇننىڭ بيىگىنەن از دا بولسا بايىپتاۋدىڭ مۇمكىندىگى تۋىپ وتىر.
اقىننىڭ 1982 جىلى, كوزى تىرىسىندە جارىق كورگەن «جۇرەگىمنىڭ شۇعىلاسى» اتتى سوڭعى ولەڭدەر جيناعىنا ماعىنالى العى ءسوز جازعان پروفەسسور تۇرسىنبەك كاكىشەۆ: «الاتاۋدىڭ اسەم قويناۋىنداعى ساياجايدا ءسابيت مۇقانوۆتىڭ كەزەكتى «دەم الىپ» جاتقان شاعى بولاتىن. كۇنى بۇرىن تەلەفونمەن كەلىسىپ الىپ بارعان ەم, ادىلبەك ساڭقىلداپ ولەڭ وقىپ وتىر. سابەڭ قولىمەن تىنىشتىقتى بۇزباي جايعاسا بەر دەپ ىمدادى. اڭىزعا نەگىزدەلگەن «قىران» اتتى پوەماسىن وقۋدى تامامداعاندا, سابەڭنىڭ جاس بالاداي قۋانعانىن كوزىممەن كوردىم», دەگەن دەرەك كەلتىرىپتى.
ادىلبەكتىڭ تاڭداۋلى تۋىندىلارىنىڭ ءبىرى – «قىران» پوەماسى تۋرالى جاڭاعى جۇزدەسۋدىڭ ۇستىندە ءسابيت مۇقانوۆتىڭ دۋالى اۋزىنان «ءىلياستىڭ شالىمى بار مۇندا» دەگەن ءسوز شىقسا, باسقا ءبىر تۇستا بەلگىلى ادەبيەتتانۋشى بالامەر ساحاريەۆ «ءىلياس پوەمالارىن وقىعانداي اسەر ەتەدى» دەپ تۇجىرىم جاساعان بولاتىن. زامانداس ءىنىسى, اقىن ساكەن يماناسوۆتىڭ بەرتىندەگى پايىمى دا وسى توڭىرەكتە توعىسادى: «بۇل ءوزى كەشەگى ءىلياس جانسۇگىروۆ سارىنىنداعى ءبىر دەم, ءبىر تىنىسپەن توگىلىپ تۇسكەن, باس-اياعى جۇپ-جۇمىر بولىپ تۇتاسا شىققان ءبۇتىن دۇنيە». اقىننىڭ ءوزى دە «شاپقاندا – ءىلياستىڭ ءىنىسىمىن», «بايگەسىن ءىلياستىڭ بەرىڭدەر دەپ, جار سالىپ دۇنيەدەن وتىنەم مەن» نەمەسە «بۇگىندە بايگەگە ەندى ءبىز تۇسەمىز, «ءىلياس, ءىلياس!» دەپ ۇران سالىپ» دەيتىن دەكلاراتسيالىق جىر جولدارى ارقىلى شاكىرتتىك ءىلتيپاتىن ايقىن اڭعارتادى.
شىنىندا دا, دالانى جىرلاۋ ءداستۇرىن جاڭاشا جاڭعىرتۋدا ءىلياس جانسۇگىروۆتىڭ «بۇگىنگى دالا» ولەڭى مەن «دالا» پوەماسىندا ۇسىنعان يدەيالىق جانە كوركەمدىك قاعيداتتار الدەنەشە بۋىن قازاق اقىندارىنا باستاۋ-بۇلاق ءارى ولشەم-ونەگە بولىپ كەلدى. ونىڭ شىعارماشىلىعىنىڭ ارقاسىندا «دالا» ءسوزى شىن مانىندە ۇلتتىق سيمۆولعا اينالىپ, ءار الۋان اسسوتسياتسيالارعا جەتەلەيتىن جاعدايعا جەتكىزىلدى.
ادىلبەكتىڭ «دالامىزدىڭ سيپاتى» ولەڭىندەگى:
ءوڭ-كورىك, بۇل دالادا جەتەدى نۇر,
شىڭ بولسا باسى قۇزار, ەتەگى – گۇل.
سۇلۋ مەن باتىر عانا جاراساتىن,
اققۋ مەن اقيىقتىڭ مەكەنى بۇل, –
دەگەن شۋماق ونىڭ وسى باعىتتاعى تۋىندىلارىنىڭ رامىزدىك التىن ارقاۋى, رومانتيكالىق جارقىن جەلىسى بولسا, كىندىك قانى تامعان قونىستاعى – «سۇزىسە كەتىپ, باس جارىپ, سەكىرۋشى ەدىڭ بيىكتەن», «سەنىڭ دە باياعى داۋىل مىنەزىڭ وزگەرىپ كەتكەن» دەپ سىرىن بولىسەتىن, لەپسى وزەنىنە ارنالعان شاعىن دا شىمىر ولەڭىندە:
كەزدەسىپ ەندى الىپقا,
بەتىڭ ءبىر قايتقان باتىرسىڭ.
وتىڭدى بەرىپ حالىققا,
دىردەكتەپ اعىپ جاتىرسىڭ, –
دەگەن قۋاتتى جولدار ارقىلى جۇرەكتىڭ قىلىن شەرتىپ, ويدىڭ نۋىن قوزعايدى. قيالىڭدى اۋقىمى كىشكەنتاي كورىنەتىن تاقىرىپتان ەلدىك ۇلكەن ورە مەن ورىسكە ال