ەلباسى نۇرسۇلتان نازارباەۆ 23 قاڭتاردا وتكەن جاستار جىلىنىڭ اشىلۋ سالتاناتىندا: «جاس وتباسىلارعا ارنالعان باسپانا ماسەلەسى ءىرى قالالاردا وتكىر ەكەنىن ەسكەرە وتىرىپ, ۇكىمەتكە الدىمەن استانادا, الماتى جانە شىمكەنتتە جۇمىس ىستەيتىن جاستار ءۇشىن جىلىنا 1 مىڭ پاتەردەن كەم ەمەس قۇرىلىستى قامتاماسىز ەتۋ قاجەت. بۇل پاتەرلەر جالدامالى باسپانا ساناتىنا جاتقىزىلۋى ءتيىس» دەگەن بولاتىن. جاستاردى جالدامالى پاتەرمەن قامتۋ ماسەلەسى مەملەكەت باسشىسى قاسىم-جومارت توقاەۆتىڭ حالىققا جولداۋىندا دا باسا ايتىلدى. تاپسىرمانى ورىنداۋ ماقساتىندا مەملەكەت بيۋدجەتىنەن 21 ملرد تەڭگە قارجى ءبولىنىپ, جىل اياعىنا دەيىن نۇر-سۇلتان جانە الماتى قالالارىندا جەكە-جەكە 1050 پاتەر, شىمكەنت قالاسىندا 900 پاتەر جالعا بەرىلمەك. بۇل تۋرالى ورتالىق كوممۋنيكاتسيالار قىزمەتىندە وتكەن ءباسپاسوز ءماسليحاتىندا ايتىلدى.
ستاتيستيكا بويىنشا ەلىمىزدە 14-29 جاس ارالىعىنداعى جاستاردىڭ سانى 4 ملن-عا جۋىقتايدى. ونىڭ 245 مىڭى ەلوردادا تۇرسا, 700 مىڭى الماتى قالاسىندا, ال 260 مىڭى شىمكەنت شاھارىندا قونىستانعان. جاڭا باعدارلاما بويىنشا 5 جىل مەرزىمگە جالعا بەرىلەتىن باسپاناعا اي سايىن 10-12 مىڭ تەڭگە تولەيسىز. ول ءۇشىن تۇراقتى جۇمىس ورنىڭىز جانە 40 ايلىق ەسەپتىك كورسەتكىشتەن (شامامەن 110 مىڭ تەڭگە) كەم ەمەس ەڭبەكاقىڭىز بولۋى شارت. سونىڭ ىشىندە جالپى ءبىلىم بەرەتىن مەكتەپتەردىڭ, تەحنيكالىق جانە كاسىپتىك, ورتا بىلىمنەن كەيىنگى, جوعارى جانە جوعارى وقۋ ورنىنان كەيىنگى ءبىلىم بەرۋ ۇيىمدارىنىڭ ءبىلىم بەرەتىن وقۋ باعدارلامالارىن مەڭگەرگەن جانە ەڭبەك قىزمەتىن جۇزەگە اسىراتىن 29 جاسقا تولماعان ازاماتتار ۇمىتكەر بولا الادى. اسىرەسە جاس وتباسىلار, نارىقتا نەعۇرلىم سۇرانىسقا يە 100 ماماندىقتىڭ ءبىرىن مەڭگەرگەندەر, جاس كاسىپكەرلەر جانە بيۋدجەتتىك ۇيىمداردىڭ قىزمەتكەرلەرى باسىم ساناتتاردىڭ قاتارىنا جاتقىزىلىپ وتىر.
ءباسپاسوز ءماسليحاتىندا ءسوز العان اقپارات جانە قوعامدىق دامۋ مينيسترلىگى جاستار جانە وتباسى ىستەرى كوميتەتىنىڭ توراعاسى ماديار قوجاحمەت بۇل باعدارلاما ارقىلى جاستار پاتەرگە باستاپقى جارنا جيناي الاتىنىن جەتكىزدى. مىسالى, جالدامالى پاتەرگە 10-12 مىڭ تەڭگە عانا تولەپ, شوتىنا اي سايىن كەمىندە 20 مىڭنان سالىپ وتىرعان جاس 5 جىلدا 1 جارىم ملن-داي باستاپقى جارنا جيناقتايدى دەپ تۇسىندىرگەن ماديار قوجاحمەت ۇمىتكەرلەردىڭ ەكىنشى دەڭگەيلى بانكتەردەن اشقان شوتىنىڭ بولۋى جالدامالى پاتەرگە قول جەتكىزۋگە جەڭىلدىكتەر تۋعىزاتىنىن ايتتى.
سپيكەرلەردىڭ ايتۋىنشا, قازىرگى ۋاقىتتا ءۇش قالاعا اقشا ءبولىنىپ, اتقارۋشى ورگاندار ءۇي ساتىپ الۋ جۇمىسىمەن اينالىسىپ جاتىر. قۇجاتتاردى قابىلداۋ وسى جىلدىڭ قاراشا ايىنان باستالادى. ول ءۇشىن ەشقايدا بارىپ كەزەكتە تۇرۋدىڭ قاجەتى جوق, قۇجاتتى اكىمدىكتەردىڭ سايتىنا ەلەكتروندى تۇردە تاپسىرۋعا بولادى. «باعدارلاماعا سايكەس جىلدىڭ اياعىنا دەيىن ەلوردادا 1050 پاتەر الۋ قاراستىرىلعان. قازىرگى ۋاقىتتا وسى پاتەرلەردىڭ ءتيىستى قۇجاتتارى دايىندالىپ جاتىر. جوسپار بويىنشا قاراشا ايىنان باستاپ قۇجاتتار ەلەكتروندى تۇردە قابىلدانادى. تولىعىراق ۋاقىتى جاقىنداعاندا Smart Astana پلاتفورماسىندا حابارلايمىز», دەدى نۇر-سۇلتان قالاسى اكىمدىگى قوعامدىق دامۋ ءبولىمىنىڭ باسشىسى تالعات راحمانبەردى.
قۇجاتتار تىزىمىندە مىنالار بار: ارنايى ۇلگى بويىنشا جازىلعان ءوتىنىش; ءوتىنىش بەرۋشىنىڭ جەكە باسىن كۋالاندىراتىن قۇجات; ءبىلىمى تۋرالى قۇجات; نەكە قيۋ تۋرالى كۋالىك (بار بولسا); بالالاردىڭ تۋ تۋرالى كۋالىگى (بار بولسا); ءوتىنىش بەرۋشىگە جانە وتباسىنىڭ بارلىق مۇشەلەرىندە جىلجىمايتىن م ۇلىكتىڭ جوقتىعىن راستايتىن انىقتاما; جۇمىس ورنىنان انىقتاما; ءوتىنىش بەرۋشىنىڭ اي سايىنعى تابىسىن كەمىندە 40 ايلىق ەسەپتىك كورسەتكىش مولشەرىندە راستايتىن سوڭعى التى اي ىشىندەگى تابىسى تۋرالى انىقتاما; قازاقستان رەسپۋبليكاسى ەڭبەك كودەكسىنىڭ 35-بابىنا سايكەس ەڭبەك ءوتىلىن راستايتىن قۇجاتتار; بانكتىك شوتتىڭ بولۋى جانە ءنومىرى تۋرالى انىقتاما جانە بانكتىك شوت بويىنشا اقشانىڭ قالدىعى مەن قوزعالىسى تۋرالى ءۇزىندى; ءوتىنىش بەرۋشىنىڭ ءتۇرلى قىزمەت سالالارىنداعى جەكە جەتىستىكتەرىن راستايتىن قۇجاتتار (بار بولسا).
بۇل قۇجاتتاردىڭ كوپشىلىگى جالدامالى پاتەردى الۋدا جەڭىلدىكتەر ءۇشىن سۇرالادى. ياعني اربىرىنە بالل ەسەپتەلىنىپ, جوعارى بالل جيناعان جاستار الدىڭعى كەزەكتە باسپاناعا يە بولادى. ال ۇمىتكەرلەر بىردەي بالل جيناعان جاعدايدا ءوتىنىشتى بۇرىن تاپسىرعاندار باسىمدىققا يە بولادى. ەگەر ءسىز «ەڭبەك» مەملەكەتتىك باعدارلاماسىنا كىرەتىن 100 سۇرانىسقا يە كاسىپتىڭ ءبىرىن مەڭگەرگەن بولساڭىز – 10 بالل, وتباسىلى بولسا – 5 بالل (نەكەدە تىركەلگەن ءاربىر جىلى ءۇشىن 2 بالل), 1 بالا بولسا – 1 بالل, ەكىنشى بالادان باستاپ – 2 بالل قوسىلادى. جەكە كاسىپكەرلىكپەن اينالىسقانىڭىزعا كەمىندە 1 جىل بولسا – 5 بالل, ءاربىر جىل ءۇشىن 1 بالل ەسەپتەلىنەدى. ءوز سالاسىندا جەكە جەتىستىكتەرى بولعان كىسىلەرگە 2 بالل ەسەپتەلسە, بيۋدجەتتىك ۇيىمدارداعى ەڭبەك قىزمەتى ءۇشىن 5 بالل (ەڭبەك ءوتىلىنىڭ ءاربىر جىلىنا 1 بالل) قوسىلادى. ال ەكىنشى دەڭگەيلى بانكتەردىڭ جيناق شوتتارىنداعى (دەپوزيتتەرىندەگى) جيناقتاردىڭ ءاربىر جىلى ءۇشىن 2 بالل ەسەپتەلىنەدى.
كوميتەت توراعاسى ماديار قوجاحمەتتىڭ ايتۋىنشا, ازىرگە باعدارلاما 2021 جىلعا دەيىن جوسپارلانىپ وتىر. جالعا بەرىلەتىن تۇرعىن ۇيگە قول جەتكىزگەن ءاربىر ۇمىتكەرمەن كەلىسىمشارت جاسالادى. قاندايدا ءبىر تالاپ بۇزىلسا, پاتەر قايتارىلىپ الىنادى.