ۇكىمەتتە رەسپۋبليكالىق بيۋدجەتتىڭ ورىندالۋ قورىتىندىسى شىعارىلدى

اعىمداعى جىلعى 8 ايداعى ەكونوميكا جاعدايى تۋرالى بايانداعان ر. دالەنوۆ تامىزدا ەل ەكونوميكاسى ورنىقتى سەرپىندى ساقتاعانىن اتاپ ءوتتى. 8 ايدا جالپى ىشكى ءونىمنىڭ ءوسۋى 4,3%-عا دەيىن جەدەلدەدى. وسىنىڭ نەگىزىندە بارلىق حالىقارالىق رەيتينگتىك اگەنتتىكتەر قازاقستاننىڭ كرەديتتىك رەيتينگىن ينۆەستيتسيالىق تارتىمدىلىق دەڭگەيىندە راستادى.

«ەكونوميكانىڭ ءوسۋنىڭ باستى فاكتورلارى ينۆەستيتسيالىق بەلسەندىلىك پەن ناقتى سەتكور ءوندىرىسىنىڭ ۇلعايۋى بولدى», — دەدى ر. دالەنوۆ. ينۆەستيتسيالاردىڭ ءوسىمى 10,7% قۇرادى. ەڭ جوعارى ينۆەستيتسيالىق ءوسىم اۋىل شارۋاشىلىعىندا, قۇرىلىستا, ساۋدادا جانە ونەركاسىپتە بايقالدى.

ينفلياتسيا ءۇش اي قاتارىنان 0,2% تومەن دەڭگەيدە ساقتالىپ وتىر. جىلدىق ينفلياتسيا نىسانالى ءدالىز شەگىندە ساقتالىپ, 5,5% قۇرادى.

ونەركاسىپ ءوندىرىسى اعىمداعى جىلعى 8 ايدا 3,2%-عا دەيىن جىلدامدادى. ءوسۋ قارقىندارى بويىنشا وڭدەۋ ونەركاسىبى كەن ءوندىرۋ ونەركاسىبىنەن وزىق. وڭدەۋ ونەركاسىبىندە ماشينا جاساۋدا, جەڭىل ونەركاسىپتە, سۋسىندار وندىرۋدە, فارماتسەۆتيكادا ەكى ءماندى ۇلعايۋ بايقالدى. كەن ءوندىرۋ ونەركاسىبىندە نەگىزىنەن مەتالل كەنىن جانە مۇناي ءوندىرۋدى ۇلعايتۋ ەسەبىنەن ءوسۋ قارقىنى 3,1% دەيىن ۇدەدى. 

قۇرىلىس سەكتورى تۇراقتى قارقىنمەن دامىپ كەلەدى. ورىندالعان جۇمىستاردىڭ كولەمى 11,8%-عا ءوستى. ونەركاسىپ وبەكتىلەرىنىڭ قۇرىلىسى, اۆتوموبيل جولدارىن, گاز قۇبىرلارىن سالۋ بويىنشا جۇمىس ۇلعايدى. سونداي-اق ءىرى زاۋىتتاردا قۇرىلىس-مونتاجداۋ جۇمىستارى ۇلعايدى.

اۋىل شارۋاشىلىعىندا ءوندىرىس كولەمى 3,6%-عا ۇلعايدى, ونىڭ ىشىندە وسىمدىك شارۋاشىلىعى – 3,9%, مال شارۋاشىلىعى 3,5%-عا ۇلعايدى. اعىمداعى جىلعى 31  تامىزداعى جاعداي بويىنشا ءداندى داقىلدار سەبۋ الاڭدارىنىڭ 29,8% جينالدى. ونىمدىلىك گەكتارىنا 11,5 تسەنتنەردى قۇرادى.

ەكونوميكانىڭ ناقتى سەكتورىنداعى ىسكەرلىك بەلسەندىلىك قىزمەت كورسەتۋ سالاسىنىڭ وسۋىمەن سۇيەمەلدەندى. ەسەپتى كەزەڭدە ءوسىم 4,3% قۇرادى. ونىڭ نەگىزگى سەگمەنتتەرىندە ديناميكانىڭ ۇدەۋى بايقالادى, ساۋدادا ەڭ ۇلكەن ءوسۋ بايقالادى — ونىڭ كولەمى 8 ايدا كوتەرمە ساۋدانىڭ ەسەبىنەن 7,6%-عا ءوستى. كولىك قىزمەتتەرى 5,5%-عا ءوستى. وسۋگە نەگىزى سالىمدى اۋە جانە اۆتوموبيل كولىگىنىڭ جۇك اينالىمى قوستى.

اعىمداعى جىلعى قاڭتار-شىلدەدە سىرتقى ساۋدا اينالىمى 1,7%-عا $53,8 ملرد-قا دەيىن ۇلعايدى. ەكسپورت كولەمى $32,9 ملرد قۇرادى. يمپورت $20,9 ملرد قۇرادى.

ۇلتتىق بانك توراعاسى ە. دوساەۆ 8 ايدىڭ ناتيجەسى بويىنشا قارجى نارىعىنداعى جاعداي تۇراقتى كۇيدە ساقتالعانىن ايتتى. ينفلياتسيا تارگەتتەلەتىن 4-6% ءدالىز شەگىندە قالىپتاسۋدا.

تامىزدا ايلىق ينفلياتسيا 0,2%-دى قۇرادى. جىلدىق ينفلياتسيا 5,5%-عا دەيىن ءوستى.

«ازىق-ت ۇلىك تاۋارلارىنىڭ باعاسى جىلدىق كورسەتكىش بويىنشا 9%-عا ءوستى جانە ينفلياتسياعا ەڭ كوپ ۇلەس قوسۋدى جالعاستىرۋدا. جىلدىق ازىق-ت ۇلىك ينفلياتسياسىنىڭ شامامەن 60%-ى ازىق-ت ۇلىكتىڭ كەيبىر تۇرلەرىنە, ياعني – ەتتىڭ 12,8%-عا, نان-توقاش ونىمدەرىنىڭ جانە جارمالاردىڭ 12,6%-عا قىمباتتاۋىنا بايلانىستى, ولاردىڭ ينفلياتسياعا ۇلەسى 1 پايىزدىق تارماقتى قۇرادى. تاۋارلاردىڭ بۇل ساناتى الەمدىك باعالار مەن ەكسپورت كولەمىنىڭ ءوسۋ اياسىندا قىمباتتادى», — دەدى ە. دوساەۆ.

ازىق-ت ۇلىككە جاتپايتىن تاۋارلار باعاسى ءبىر جىلدا 5,7%-عا ءوستى. اقىلى قىزمەتتەر باعاسىنىڭ جىلدىق سەرپىنى تاريحي تۇرعىدان ەڭ تومەن دەڭگەيدە قالۋدا – 0,8%.

نەگىزگى پروينفلياتسيالىق فاكتور بيۋدجەتتەن جۇمسالاتىن الەۋمەتتىك شىعىستاردىڭ ءوسۋى اياسىنداعى ەلەۋلى فيسكالدىق شارالارعا جاۋاپ رەتىندە تۇتىنۋشىلىق سۇرانىستىڭ ۇلعايۋى بولىپ تابىلادى.

ء«بىز 2019 جىلى فيسكالدىق ىنتالاندىرۋدان بولاتىن ينفلياتسياعا قوسىمشا ۇلەستى 0,5 پايىزدىق تارماق مولشەرىندە باعالايمىز. اعىمداعى جىلدىڭ سوڭىنا ينفلياتسيانى 5,7-5,8% دەڭگەيىندە كۇتەمىز. وسىنداي جاعدايلاردا كەشە 9 قىركۇيەكتە ۇلتتىق بانك بازالىق مولشەرلەمەنى 9,25%-عا دەيىن كوتەرۋ تۋرالى شەشىم قابىلدادى جانە پايىزدىق ءدالىز +/-1 پايىزدىق تارماق دەڭگەيىندە ساقتالدى», — دەدى ە. دوساەۆ.

ءوز كەزەگىندە پرەمەر-ءمينيستردىڭ ءبىرىنشى ورىنباسارى - قارجى ءمينيسترى ءا. سمايىلوۆ رەسپۋبليكالىق بيۋدجەتىڭ ورىندالۋى تۋرالى ايتىپ بەردى.  مەملەكەتتىك بيۋدجەتتىڭ تۇسىمدەرى ەسەپتى كەزەڭدە 102,8%-عا ورىندالدى. وسىلايشا, بيۋدجەتكە 8 ترلن 407 ملرد تەڭگە قاراجات ءتۇستى. مەملەكەتتىك بيۋدجەتتىڭ شىعىستارى ەسەپتى كەزەڭدە 8 ترلن 910 ملرد تەڭگەگە اتقارىلدى, ياعني 98,3%. ولاردىڭ جارتىسىنان استامى نەمەسە 4 ترلن 856 ملرد تەڭگەسى الەۋمەتتىك سالاعا جىبەرىلدى. بيۋدجەت تاپشىلىعى 503 ملرد تەڭگە نەمەسە جالپى ىشكى ونىمگە شاققاندا 0,7% دەڭگەيىندە قالىپتاستى.

«كىرىستەر بويىنشا (ترانسفەرتتەردى ەسەپكە الماعاندا) ەسەپتى كەزەڭنىڭ جوسپارى بيۋدجەتتەردىڭ بارلىق دەڭگەيلەرىندە ارتىعىمەن ورىندالدى. مەملەكەتتىك بيۋدجەت كىرىستەرى وتكەن جىلدىڭ وسىعان ۇقساس كەزەڭىمەن سالىستىرعاندا 114,6%-عا ءوستى», — دەدى ءا. سمايىلوۆ.

رەسپۋبليكالىق بيۋدجەتكە 4 ترلن 363 ملرد تەڭگە كىرىستەر ءتۇستى. 2018 جىلدىڭ 8 ايمەن سالىستىرعاندا كىرىستەر 118,1%-عا ءوستى نەمەسە 669 ملرد تەڭگەگە كوپ. ولار نەگىزىنەن سالىقتار ەسەبىنەن قالىپتاستى. سالىقتاردىڭ وسۋىنە سالىقتىق-كەدەندىك اكىمشىلەندىرۋدىڭ جاقسارۋى جانە ەكونوميكانىڭ ءوسۋى سەبەپ بولدى.

جەرگىلىكتى بيۋدجەتتەردىڭ ءوز كىرىستەرى 1 ترلن 659 ملرد تەڭگەگە اتقارىلدى. 

مەملەكەتتىك بيۋدجەتتىڭ شىعىستارى 98,3%-عا, رەسپۋبليكالىق بيۋدجەتتە – 98,9% جانە جەرگىلىكتى بيۋدجەتتەردە – 98%-عا اتقارىلدى. رەسپۋبليكالىق بيۋدجەتتىڭ شىعىستارى 7 ترلن 725 ملرد تەڭگەنى قۇرادى. 

بۇگىنگى كۇنگە جەكەشەلەندىرۋدىڭ كەشەندى جوسپارى 91%-عا ورىندالدى. ەسەپتى كەزەڭدە 62 وبەكتى ساۋدا-ساتتىققا شىعارىلدى. 31 وبەكتى 33 ملرد تەڭگەگە ساتىلدى. 31 وبەكتى ساۋدا-ساتتىقتا.

ء«بىز قارجىلىق جىل سوڭىنا دەيىن تىم از ۋاقىت قالعانىن ەسكەرۋىمىز كەرەك. سوندىقتان دا, ورتالىق جانە جەرگىلىكتى اتقارۋشى ورگاندار جۇمىستاردىڭ بەلگىلەنگەن ۋاقىتتا ورىندالۋىنا باقىلاۋ جاساۋى ءتيىس», — دەپ تۇيىندەدى ءا. سمايىلوۆ.