وزگەرىستەر ەسەن-ساۋ ءومىر ءۇشىن

 جۇيەنى ەنگىزۋگە جۇيەلى ازىرلىك

كەنشىلەر استاناسىندا ە.ءبىرتانوۆ وبلىستا مىندەتتى مەديتسينالىق ساقتان­دىرۋ جۇيەسىن ەنگىزۋگە ازىرلىك بارىسىن تالقىلاعان جيىنعا قاتىسىپ, جاڭا جوبانىڭ ەرەكشەلىكتەرى تۋرالى ايتىپ بەردى.

اتالعان جۇيە ەلىمىزدىڭ باسقا وڭىر­لەرىندە 2020 جىلدىڭ باسىنان باستاپ ىسكە قوسىلاتىن بولسا, قاراعاندى وبلىسىندا مەديتسينالىق ماڭىزدى جوبا وسى جىلدىڭ 1 قىركۇيەگىنەن جۇمىس ىستەيدى.

جوبانى سىنامالى رەجىمدە قارا­عاندى وبلىسىندا ەنگىزۋ تۋرالى شە­شىمنىڭ قابىلدانۋى تەگىن ەمەس. نەگە دەسەڭىز, مۇنداعى مەديتسينالىق مەكە­مەلەردىڭ تۇگەلگە دەرلىگى كەشەندى مە­دي­تسينالىق اقپاراتتىق جۇيەگە كوشى­رىلگەن. ياعني, بۇل ەمدەلۋشىلەردىڭ دياگ­­نوزدارى, تاعايىندالعان ءدارى-دار­مەكتەر مەن راسىمدەر تۋرالى بارلىق دەرەكتەر بىرىڭعاي قوردا ساقتالادى دەگەن ءسوز. مىنە, وسىنداي دايىن دۇنيەنىڭ ناتيجەسىندە وڭىردە ءمامس جۇيەسىن ەنگىزۋ وڭايعا تۇسەتىن ءتۇرى بار.

مينيستر مىندەتتى الەۋمەتتىك مە­دي­تسينالىق ساقتاندىرۋ جۇيەسىنىڭ قىر-سىرى تۋرالى ەگجەي-تەگجەيلى اڭ­گىمەلەدى.

– ءمامس دەگەنىمىز – قوردا جيناق­تالعان قاراجات ەسەبىنەن ساقتان­دى­رىلعان ازاماتتارعا عانا كورسەتىلەتىن مەديتسينالىق قىزمەتتەردىڭ قوسىمشا پاكەتى. بۇل توپتاماعا توموگرافيا, سالالىق مامانداردىڭ كەڭ اۋقىمدى كەڭەس بەرۋى, تەگىن ءدارى-دارمەك ءتىزىمىن ۇلعايتۋ سياقتى قىزمەتتەر كىرەدى. بۇ­گىنگى تاڭدا ءبىز ءاربىر ءۇشىنشى رەتسەپ­تۋرالىق ءدارى-دارمەكتى بيۋدجەتتەن تو­لەيمىز. بىرتە-بىرتە مۇنىڭ بارلىعى تەگىن نەمەسە سۋبسيديالاۋمەن بەرىلەتىن بولادى, – دەدى ول.

جالپى, مەديتسينالىق ساقتاندىرۋ جۇيەسىن تەستىلىك رەجىمدە ەنگىزۋگە رەسپۋبليكالىق بيۋدجەتتەن 2,3 ملرد تەڭگە قاراستىرىلعان. جۇرگىزىلەتىن سىناق جۇيەدەگى بارلىق كەمشىلىكتەردى انىقتاۋعا جانە ونى 1 قاڭتارعا دەيىن جەدەل تۇزەۋگە مۇمكىندىك بەرەدى.

دەنساۋلىق ساقتاۋ مينيسترلىگىنىڭ مالىمەتىنشە, جوبانى باسقارۋعا 2,3 ملرد تەڭگە بولىنگەن. بۇل قارجى 175 مىڭنان استام ادامعا جۇرەك-قان­تا­مىر جۇيەسى, قانت ديابەتى, گلاۋكوما جانە ۆيرۋستىق گەپاتيت اۋرۋلارىن ەرتە انىقتاۋ ءۇشىن الدىن الۋ ماق­ساتىنداعى تەكسەرۋلەر جۇرگىزۋگە جەت­كىلىكتى. سونىمەن قاتار ينسۋلت, ينفاركت, اۋىر جاراقات نەمەسە كۇردەلى وتا جاساعان ادامدارعا مەديتسينالىق وڭالتۋ قىزمەتى دە قولجەتىمدى بولادى.

مىندەتتى مەديتسينالىق ساقتاندىرۋ جۇيەسى ەنگىزىلگەندە, بۇل ازاماتتارعا بۇدان بۇرىن كورسەتىلىپ كەلگەن تەگىن مەديتسينالىق قىزمەتتەردىڭ كۇشىن جويمايدى. مۇنداي قىزمەتتەر قاتارىنا جەدەل جاردەم شاقىرۋ, اۋرۋحاناعا شۇعىل جاتقىزۋ جانە باسقالارى ەنەدى. تەگىن مەديتسينالىق كومەكتىڭ كەپىلدىك بەرىلگەن كولەمى اياسىندا قاراعاندى وبلىسىنىڭ تۇرعىندارىنا جىلىنا 5,6 ملن تەڭگەنىڭ قىزمەتى كورسەتىلەدى دەپ جوسپارلانعان.

ايتا كەتۋ كەرەك, بۇگىندە قاراعاندى وبلىسى بويىنشا جۇمىس ىستەيتىن 549 مىڭ ازامات مىندەتتى مەديتسينالىق ساقتاندىرۋ جۇيەسىنە جارنا سالعان. تولەمدەردىڭ جالپى سوماسى 15,4 ملرد تەڭگەنى قۇرايدى.

جيىن بارىسىندا وبلىس اكىمى ەرلان قوشانوۆ جوبانى ىسكە اسىرۋ ازىرلىگىنىڭ جۇيەلى تۇردە جۇرگىزىلىپ جاتقانىن جەتكىزدى.

ەمحانانىڭ جاقسىسى – جاياۋ باراتىنى

ە.ءبىرتانوۆ قاراعاندى قالاسىنداعى №8 ەمحانانىڭ تىنىس-تىرشىلىگىمەن تانىستى. جۇمىسىن بىلتىر باستاعان ەمحانا 11 مىڭنان استام ادامعا قىزمەت كورسەتەدى.

– ءار اۋىسىم سايىن 200-گە جۋىق ەمدەلۋشىنى قابىلداۋعا مۇمكىندىگىمىز بار. مۇندا 8 ۋچاسكەنىڭ جەتەۋىندە جالپى تاجىريبە دارىگەرلەرى جانە بىرەۋىندە تەراپەۆت جۇمىس ىستەيدى, – دەيدى ەمحا­نانىڭ باس دارىگەرى مارگاريتا زاسۋحينا.

مەديتسينالىق مەكەمەدە ۋدز-دياگ­­­نوستيكاسى, ەمشارا جانە ەگۋ كا­بينەتتەرى, كۇندىزگى ستاتسيونار, ءدارىحانا بار, زەرتحانالىق تالداۋلار الىنادى. تىركەۋ ورنى قاجەتتى كومپيۋتەرلىك تەحنيكامەن جابدىقتالعان, ناۆيگاتسيالىق جۇيە ورناتىلعان. ەندوكرينولوگ, كار­ديولوگ, اللەرگولوگ جانە باسقا دا ماماندار جۇمىس ىستەيدى. بارلىق جاب­دىقتار زاماناۋي تالاپتارعا ساي.

ەمدەلۋشىلەردىڭ ءبىرى يرينا فيليپ­پوۆا ەمحانانىڭ تۇرعىندار ءۇشىن جاياۋ كەلۋگە قولايلى ەكەنىن ايتتى.

– جاقىن ماڭدا ەمحانا اشىلعانىن ەستىگەن بەتتە بىردەن وسىندا كەلىپ تىر­كەلدىم. بۇرىن دارىگەرلەردەن كومەك الۋ ءۇشىن اۆتوبۋسپەن الىسقا بارۋعا ءماجبۇر بولاتىنمىن. قازىر جاعداي باسقاشا, ماعان ءبارى ۇنايدى. ەڭ باستىسى, ەمحانا تۋرا ءۇيىمىزدىڭ جانىندا, جاياۋ بارامىز! تاجىريبەلى جانە بىلىكتى ماماندار كەز كەلگەن ماسەلە بويىنشا كومەك كورسەتەدى. ەمحانانىڭ بارلىق جابدىعى جاپ-جاڭا, – دەيدى ريزاشىلىقپەن قالا تۇرعىنى.

باس دارىگەردىڭ ايتۋىنشا, كەلەشەكتە مەديتسينالىق مەكەمە 30 مىڭعا جۋىق ادامعا قىزمەت كورسەتە الاتىن دەڭگەيگە شىعۋدى جوسپارلاپ وتىر ەكەن.

كادرعا كەرەگى باسپانا

بۇدان كەيىن مينيستر ەلجان ءبىر­تانوۆ, قاراعاندى وبلىسىنىڭ اكىمى ەرلان قوشانوۆ جانە وبلىستىق دەن­ساۋلىق ساقتاۋ باسقارماسىنىڭ باسشىسى ەرجان نۇرلىباەۆ اباي قالاسىنا بارىپ, 13 جاس دارىگەرگە جيھازبەن جانە قاجەتتى تۇرمىستىق تەحنيكالار­مەن جابدىقتالعان ۆەدومستۆولىق پا­تەر­لەردىڭ كىلتىن تابىس ەتتى. بۇل ما­مانداردىڭ بارلىعى قالاداعى ورتالىق اۋرۋحانادا قىزمەت ەتەتىن بولادى. باس­پانالى بولعان جاس مامانداردىڭ اراسىندا ءتورت جالپى تاجىريبە دارىگەرى, ەكى پەدياتر, ەكى انەستەزيولوگ-رەانيماتولوگ, ونكولوگ, تراۆماتولوگ-ورتوپەد, وفتالمولوگ, نەفرولوگ جانە نەونا­تولوگ بار.

مينيستر جاس ماماندارعا قولداۋ كورسەتىپ وتىرعان وبلىس اكىمىنە العى­سىن جەتكىزدى. ءوڭىر باسشىسى ەرلان قوشانوۆ دارىگەرلەردى ۆەدومستۆولىق باسپانامەن قامتاماسىز ەتۋ وڭىردە كادرلىق تاپشىلىقتى اجەپتاۋىر تو­مەن­دەتۋگە مۇمكىندىك بەرگەنىن ايتتى.

– بۇگىنگى تاڭدا اباي قالاسىنا 13 جاس مامان كەلدى. وسى ارقىلى بۇل قالاداعى مەديتسينالىق كادرعا دەگەن تاپشىلىقتى تولىق جابا الامىز. بۇ­گىنگە دەيىن دارىگەرلەردى 100-دەن استام پاتەرمەن قامتاماسىز ەتتىك, – دەدى وبلىس اكىمى.

ەسكە سالساق, بۇعان دەيىن ساران مەن شاحتينسك قالالارىندا جاس دارى­گەرلەرگە ۆەدومستۆولىق پاتەرلەر بە­رىل­گەن بولاتىن. مۇنداي تاجىريبە بيىل­دىڭ وزىندە مەديتسينالىق جوعارى وقۋ ورىندارىنىڭ 458 تۇلەگىن جۇمىسقا تارتۋعا مۇمكىندىك بەردى. سولاردىڭ 81-ءى اۋىلدىق جەرلەردە «ديپلوممەن – اۋىلعا!» باعدارلاماسى بويىنشا جۇ­مىس ىستەيدى. تۇرعىن ۇيگە مۇقتاج بارلىق جاس مامانداردى باسپانامەن قامتاماسىز ەتۋ ءۇشىن دەنساۋلىق ساقتاۋ باسقارماسى الداعى ءۇش جىلدا 281 پاتەر بەرۋدى جوسپارلاپ وتىر. ال جىلدىڭ سوڭىنا دەيىن تاعى 27 دارىگەر باسپاناعا يە بولادى.

كارديووڭالتۋ عۇمىردى ۇزارتادى

ساپارىنىڭ سوڭىنا قاراي ە.ءبىر­تانوۆ قاراعاندىدا مەملەكەت-جەكە مەن­شىك ارىپتەستىك نەگىزىندە سالىنعان كارديولوگيالىق وڭالتۋ ورتالىعىنىڭ اشىلۋ سالتاناتىنا قاتىستى.

بۇل مەديتسينالىق مەكەمە 70 ورىنعا ارنالعان جانە جۇرەگىنىڭ اقاۋى بار ەمدەلۋشىلەردى وڭالتۋ ءۇشىن بارلىق قاجەتتى جاعداي جاسالعان. ورتالىقتىڭ شتاتىندا 55 ادام بار, ونىڭ 16-سى دا­رىگەرلەر.

وبلىستا بىلتىرعى جانە 2019 جىلدىڭ ءبىرىنشى جارتىجىلدىعىنىڭ قو­رىتىندىسى بويىنشا كارديولو­گيا­لىق وڭالتۋعا جىلدىق قاجەتتىلىك 1284 ادامدى قۇراعان. ال ءۇشىنشى كە­زەڭدە بۇدان دا اسىپ, 1512 ادامعا جە­تەدى دەگەن بولجام بار ەكەنىن ايتادى «تۇلپار» كارديووڭالتۋ ورتالىعى» جشس ديرەكتورى بايان ەكىجانوۆا.

– ءبىز ميوكارد ينفاركتى مەن كارديو­حيرۋرگيالىق وتا جاساتقان ادامدارعا كومەك كورسەتەمىز. بىزگە №2 قالالىق اۋرۋحانادان ەمدەلۋشىلەر اۋىساتىن بو­لادى, ولار بىزدە جەتى كۇن ەم الادى, – دەدى ول.

مينيستر وڭالتۋدىڭ كوپتەن بەرى ءتيىستى دەڭگەيدە قارجىلاندىرىلماي كەلگەن سالا ەكەنىنە وكىنىش ءبىلدىردى.

– بۇل – ادامداردى قالپىنا كەل­تىرەتىن قىزمەت ءتۇرى عانا ەمەس, شىن ما­نىندە بۇكىل دەنساۋلىق ساقتاۋ جۇيە­سىنىڭ وتە ماڭىزدى قۇرامداس بولىگى. كارديولوگيالىق باعدارلامانى ىسكە اسىرۋ اياسىندا ءبىز جۇرەك-قانتامىر جۇيەسى اۋرۋلارىنان بولاتىن ءولىم-ءجىتىمدى تومەندەتۋگە قول جەتكىزدىك. مەنىڭ ويىمشا, تولىققاندى وڭالتۋ بۇل كورسەتكىشتى جاقسارتۋى ءتيىس. مە­ديتسينالىق ساقتاندىرۋ اياسىندا وسى كومەكتى ەنگىزۋ وتە جاقسى ناتي­جە بە­رەتىندىگىنە سەنىمدىمىن, – دەدى ە.ءبىر­تانوۆ.

جاڭا ورتالىق قىركۇيەكتىڭ باسىنان باستاپ العاشقى ەمدەلۋشىلەردى قابىلداي باستايدى. مامانداردىڭ ايتۋىنشا, جىلىنا 1800-دەن استام ادامعا وڭالتۋ كومەگىن بەرۋ جوسپارلانعان.

P.S. جۇمىس ساپارىنىڭ سوڭىندا مينيستر باق وكىلدەرىمەن كەزدەسىپ, ءمامس جۇيەسى تۋرالى كەڭىنەن اڭگى­مەلەپ بەردى. مىسالى, ول اتالعان جۇ­­يە­­نىڭ 50-دەن استام مەملەكەتتە قول­­­دا­نىلاتىنىن, سونىڭ ىشىنەن ەلى­مىز­گە ءتيىمدىسى تاڭدالىپ, جوبانىڭ «قا­زاقستاندىق ۇلگىسى» جاسالعانىن ايتتى.

– بۇعان دەيىن ءمامس جۇيەسىن ەن­گىزۋ دۇرىس جۇرگىزىلمەي, داعدارىسقا ۇشىراعانى بەلگىلى. جارنانى بيىل جۇمىس بەرۋشىلەر اۋداراتىن بولادى. كەلەسى جىلدان باستاپ جۇمىس­كەرلەردىڭ جالاقىسىنىڭ 1%-ى اۋدارىلادى. مەم­لەكەت پەن حالىقتان قارجى ءتۇسىپ, مەدي­تسينالىق ساقتاندىرۋ قورى مولاي­عاندا, بارلىق مەديتسينالىق مەكەمە وسى جۇيە ارقىلى حالىقتى تەگىن ەم­دەيتىن بولادى, – دەدى ۆەدومستۆو باسشىسى.

سونداي-اق مينيستر شەتەلدىك ۇلگى­لەردىڭ ەرەكشەلىكتەرى مەن بۇرىن كەتكەن كەمشىلىكتەر ەسكەرىلىپ, ۇزاق جىلدارعا ارنالعان جۇمىس جوسپارى جاسالعانىن حابارلادى.

قاراعاندى وبلىسى