ۇلتتىق ناقىشپەن اسەمدەلگەن شاعىن مۋزەيدەگى اسپاپتاردىڭ كوپتىگىنە قاراپ تاڭدانىسىمىزدى جاسىرا المادىق. مۇندا ۋىلدەۋىك, تاستاۋىق, ۇسكىرىك, شىڭىراۋ, قۇسسايراۋىق سياقتى سازسىرنايدىڭ, جەز, سىبىزعى, قۋراي سىبىزعى, قارا قامىس سىبىزعى ءتارىزدى سىبىزعىنىڭ 200-دەن استام تۇرلەرى توپتاستىرىلىپتى. مۋزەيدىڭ وڭ جاق قابىرعاسىندا تاريحى جۇزجىلدىقتارعا بويلايتىن كونە دومبىرا, قوبىزدار سانىمەن تىزىلسە, تەرەزە جاقتاۋلارىنا جاپسارلاس ىلىنگەن داۋىلپاز شەبەرلەر ەكسپەديتسياسىنان جيناقتالعان قۇندى جادىگەرلەر. بايان ولگەيدىڭ ساقساي, قالاقشا وڭىرىنەن اكەلىنگەن تاريحى عاسىرلارعا بويلايتىن دومبىرالارمەن قاتار اتادان بالاسىنا ميراس بولىپ قالعان كالەك قۇماقاي ۇلى, ەڭبەك ابدوللا ۇلى, ەدىل قۇسايىنوۆتىڭ سىبىزعىسى دا وسىننان ورىن العان.
كولەمىنە قاراي ءارتۇرلى بولىپ كەلەتىن مۋزىكا اسپاپتارىنىڭ يەسى - ەلىمىزگە بەلگىلى شەبەرلەر, «Qazaq instruments» كاسىپورنىنىڭ نەگىزىن قالاۋشىلار باقتيار امانباەۆ پەن ازامات, اسەت, بەكزات شاحماعانبەتوۆتار. اعايىندى ءۇش باۋىر وندىرىستىك جۇمىستاردى جۇزەگە اسىرسا, باقتيار دايىن ونىمدەردى ناسيحاتتاۋدىڭ شەبەرى.
«بالالار مۋزىكا مەكتەبىنەن ءتالىم الىپ, جەزقازعانداعى كوللەدجدى بىتىرگەننەن كەيىن ءبىلىمىمىزدى الماتىداعى قۇرمانعازى اتىنداعى كونسەرۆاتورياسىندا جالعاستىردىق. كاسىبي مۋزىكا سالاسىن مەڭگەرگەنىمىزبەن دە ۇلتتىق باعىتتاعى اسپاپتاردى جاساۋ ىسىنە ىنتازارىمىز اۋىپ تۇرعاندىقتان بولار, سازسىرناي جاساۋ كاسىبىنە كىرىسىپ كەتتىك», - دەيدى ازامات بەيسەنالى ۇلى. اسپاپ جاساۋ ءىسىن وزدىگىنەن مەڭگەرىپ, جاسالۋ, پايدا بولۋ تاريحىن تەرەڭنەن زەرتتەي كەلە وسى ونەردى دامىتا وتىرىپ, تابىس تابۋدىڭ كوزىنە اينالدىرىپ, ۇلتتىق اسپاپ جاساۋ كاسىبىن بۇگىندە ولار كاسىپورىن دەڭگەيىنە جەتكىزىپ وتىر.
ء«وز اتام ۇستا بولعان ەكەن» دەگەن پىكىرىمەن بولىسە كەلە ازامات بەيسەنالى ۇلى «تومەنگى سىنىپتاردا وقىپ جۇرگەندە ەل اۋزىنان اتام باقيا شاحماعانبەت ۇلىنىڭ ويىنشىقتار, تۇرمىستىق بۇيىمدار جاساعانى تۋرالى ەستيتىن ەدىم. اتامنان دارىعان بولۋى كەرەك بىزدەر دە وسى اتا كاسىپتى جالعاستىرىپ, ۇلتتىق اسپاپتار جاساۋدىڭ جولىنا تۇستىك» دەيدى. بۇگىندە سىبىزعى, سازسىرناي جاساۋ سالاسىنىڭ «مونوپوليستەرى» اتالىپ كەتكەن شەبەرلەر «ىزدەنگەن جەتەر مۇراتقا» دەيدى. العاشقى ىزدەنىستەرىندە ءجون سۇراپ, باعىت-باعدار, كەڭەس بەرگەن مامانداردىڭ بارلىعىنا دا العىستان باسقا ايتارىمىز جوق دەيتىن ءوز ءىسىنىڭ كاسىپقويلارى كاسىپ باستاعان تۇستا دەم بەرگەن اق جۇرەكتى, كەڭ پەيىلدى ازاماتتاردىڭ بارلىعىن دا ۇستاز تۇتامىز دەيدى. ازامات باقيانىڭ ايتۋىنشا, كاسىپتىڭ العاشقى جىلدارىندا-اق ۇلت اسپاپتارىنا دەگەن سۇرانىس ارتقان. قىتاي, مونعوليادان, سونداي-اق وزگە شەتەلدەردەن كەلگەندەر تۇتىنۋشى رەتىندە عانا ەمەس, اسپاپتى ۇيرەنىپ كەتۋگە دە قۇلشىنىس تانىتقان. «بۇگىندە قۇرمانعازى اتىنداعى ۇلت-اسپاپتار ءانسامبلى, «حاسساق», «تۇران» توبى, تىپتەن شەتەل انسامبلدەرىندە قازاقتىڭ سازسىرنايلارى مەن سىبىزعىسىن كورگەندە كەۋدەمىزدى ماقتانىش كەرنەيدى. وسى كاسىپتىڭ بار اۋىرتپالىعىن كوتەرە ءجۇرىپ, بۇگىنگى بيىگىمىزگە جەتتىك»,- دەيدى ءوز ءىسىنىڭ كاسىپقويلارى. ال بىرنەشە جىلدار قاتارىنان وتكىزىلگەن «سارىن» بايقاۋى كاسىپقويلاردى ىنتالاندىرىپ قانا قويماي, ۇلتتىق اسپاپتاردى جۇرتشىلىق اراسىندا كەڭىنەن ناسيحاتتاۋعا باعىتتالعان ماڭىزدى قادام ىسپەتتى. بايقاۋ بارىسىندا جەڭىمپازدارعا كاسىپورىندا جاسالعان اسپاپتار سىيعا ۇلەستىرىلىپ, سالاعا قىزىعۋشىلىق بىلدىرگەندەرگە ارنايى شەبەرلىك ساعاتتارى دا وتكىزىلىپ تۇرعان.
اسپاپ جاساۋ ءوندىرىسىنىڭ ماشاقاتى از ەمەس. بۇگىندە وتىزدان استام اسپاپتىڭ ءتىلىن ەركىن مەڭگەرگەن كاسىپقويلار اسپاپ جاساۋ ىسىندە جەرگىلىكتى شيكىزات تۇرلەرىن كادەگە اسىرىپ كەلەدى. سازسىرناي جاساۋعا ارناپ جەزقازعاننىڭ سازى پايدالانىلسا, بۇرىنعى اتا-بابالارىمىز قولدانعان سۇيەك, جان-جانۋارلار تەرىسى, اعاشتاردىڭ دا ءتۇر-تۇرلەرى شيكىزات قورى رەتىندە قولدانىلادى. دەسەك تە اسپاپ جاساۋدى زاماناۋي ۇلگىدە جۇزەگە اسىرۋ ءۇشىن ەڭبەك پەن ىزدەنىس كەرەك. وندىرىستىك جۇمىستاردى جەڭىلدەتۋ ءۇشىن جاڭا قۇرال-جابدىقتار الۋدى جوسپارلاپ وتىرعان كاسىپورىن يەلەرى الداعى ۋاقىتتا بۇل شارۋادا مەملەكەتتىك باعدارلامالارعا قاتىسساق دەگەن نيەتتە.
الماتى