سەنبى, 1 ماۋسىم 2013 2:06
وسىمدىكتىڭ ءومىر ءسۇرۋى ءۇشىن ەڭ الدىمەن وعان قورەكتىك زاتتاردىڭ قاجەت بولاتىندىعى تۇسىنىكتى. ونى ولار توپىراقتان الادى. ءشوپ وسكەن سايىن توپىراق قۇرامىنداعى قورەكتىك زاتتار دا ازايا تۇسەدى. سوندىقتان ونى تولتىرىپ وتىرۋ ءۇشىن توپىراققا كەزەڭ-كەزەڭىمەن ورگانيكالىق تىڭايتقىشتار سىڭىرىلەدى. مۇنان كەيىن مينەرالدى تىڭايتقىشتار بەرىلەدى. ورگانيكالىق تىڭايتقىشتاردى مال قالدىقتارىنان, وسىمدىك تەكتەس قالدىقتاردان جانە باسقا دا زاتتاردان ازىرلەۋگە بولادى.
سەنبى, 1 ماۋسىم 2013 2:06
وسىمدىكتىڭ ءومىر ءسۇرۋى ءۇشىن ەڭ الدىمەن وعان قورەكتىك زاتتاردىڭ قاجەت بولاتىندىعى تۇسىنىكتى. ونى ولار توپىراقتان الادى. ءشوپ وسكەن سايىن توپىراق قۇرامىنداعى قورەكتىك زاتتار دا ازايا تۇسەدى. سوندىقتان ونى تولتىرىپ وتىرۋ ءۇشىن توپىراققا كەزەڭ-كەزەڭىمەن ورگانيكالىق تىڭايتقىشتار سىڭىرىلەدى. مۇنان كەيىن مينەرالدى تىڭايتقىشتار بەرىلەدى. ورگانيكالىق تىڭايتقىشتاردى مال قالدىقتارىنان, وسىمدىك تەكتەس قالدىقتاردان جانە باسقا دا زاتتاردان ازىرلەۋگە بولادى.
قازىرگى كۇنى وسىمدىك شارۋاشىلىعىمەن شۇعىلداناتىن ماماندار مەن باعبانداردىڭ كوپشىلىگى كوبىنەسە ورگانيكالىق تىڭايتقىشتارعا ءمان بەرىپ, مينەرالدى تىڭايتقىشتاردى قولدانۋدان باس تارتىپ ءجۇر. مۇنداعى نەگىزگى ماقسات اقشا ۇنەمدەۋ ەمەس, نەعۇرلىم ەكولوگيالىق تۇرعىدان تازا ءونىم وندىرۋگە كەلىپ سايادى. سوندىقتان ءبىز تومەندە ديقاندار مەن باعباندار ءۇشىن نەعۇرلىم قولجەتىمدى جانە ارزانعا تۇسەتىن ورگانيكالىق تىڭايتقىش تۇرلەرى تۋرالى عانا اڭگىمە قوزعاماقپىز.سابان مەن ءشوپ. بۇلاردى تاۋىپ الۋ ونشاما قيىندىققا تۇسپەگەنىمەن, كوپتەگەن ادامدار ولاردىڭ توپىراق تىڭايتۋ قاسيەتتەرىنە كوپ ءمان بەرە بەرمەيدى. نەگىزىندە سابان مەن ءشوپ كوپتەگەن پايدالى قاسيەتتەرگە يە. سولاردىڭ ءبىرى, ولاردىڭ ءوز بويلارىنا سۋدى سىڭىرۋمەن ۇستاپ تۇرۋ قاسيەتى. ماسەلەن, سابان ءوز بويىنا وزىنەن 3 ەسە كولەمدى سۋدى سىڭىرە الادى. سابان قالدىقتارى ميكروورگانيزمدەرمەن بىرگە وڭدەلگەن كەزدە, وسىمدىككە ءتۇرلى اۋرۋلارعا قارسى بەرىكتىك بەرەتىن ەكوتول زاتتاردى ءوندىرىپ شىعارادى.ساباننان تىڭايتقىش بىلايشا ازىرلەنەدى. ءتۇپسىز اعاش جاشىككە ءبىر قاپ ساباندى اۋدارادى دا, وعان 8 ليتردەي مالدىڭ كىشى دارەتىن قۇيادى. باسقا قوسپانى ازىرلەۋ ءۇشىن 1 كيلوگرامم مال ءناجىسىن 10 ليتردەي سۋعا ارالاستىرىپ, جاشىكتەگى سابانعا قۇيادى. بۇل جۇمىستاردى كوبىنەسە قىركۇيەك ايىندا ءجۇرگىزەدى. ءسويتىپ, جوعارىداعىداي قوسپالارمەن ارالاستىرىلعان سابان قىس بويى جاتادى. 1 جىل وتكەن سوڭ, سابان تولىق شىرىندىگە اينالادى. ونىڭ ءتۇسى كۇڭگىرت-قوڭىر بولىپ كەلەدى دە, اراسىنان شىرىندىگە اينالعان سابان قالدىقتارى كورىنىپ تۇرادى. مىنە, وسى تىڭايتقىشتى كوكتەمدە وسىمدىكتەر وتىرعىزعان كەزدە توپىراق تىڭايتقىشى رەتىندە قولدانادى.اعاش ۇگىندىلەرى. كوپتەگەن باعباندار اعاش ۇگىندىلەرىنىڭ توپىراق تىڭايتۋ قاسيەتىنە كوپ ءمان بەرە بەرمەيدى. بىلگەن جاعدايدىڭ وزىندە, ونى دۇرىس پايدالانبايدى. ءتىپتى, كەيبىر باعباندار وسىمدىكتىڭ تامىرىنا اعاشتىڭ جاس ۇگىندىلەرىن سەبەدى دە, كۇزدە ودان مول ءونىم كۇتىپ جاتادى. بۇل دۇرىس ەمەس. اعاشتىڭ جاس ۇگىندىلەرىنىڭ وسىمدىكتى سارعايتقاننان باسقا, كوپ پايداسى بولا بەرمەيدى. ويتكەنى, اعاش ۇگىندىلەرى ءشىرۋ بارىسىندا ءوز بويىنا توپىراقتاعى ازوتتى مەيلىنشە مول سىڭىرەدى. ءسويتىپ, وسىمدىك ءۇشىن قاجەتتى قورەكتى جەپ قويادى. وسىمدىكتىڭ سارعايۋى وسىدان پايدا بولادى. دەمەك, توپىراققا تىڭايتقىش. ءۇشىن جارتىلاي شىرىگەن اعاش ۇگىندىلەرىن پايدالانۋ قاجەت. وسى ءۇشىن ولاردى ءبىر جەرگە ءۇيىپ جينايدى دا, ولارعا ازوت تىڭايتقىشتارىنىڭ قوسپالارىن سەبەدى. وعان قۇستاردىڭ ءناجىسىن ارالاستىرۋعا بولادى. ەسكەرەتىن ءبىر ماسەلە, اعاش ۇگىندىلەرىنە كومپوست قوسپايدى. ويتكەنى, ول ۇگىندىنى ءشىرىتۋ ءۇشىن تىم كوپ ۋاقىت قاجەت.اعاش ۇگىندىلەرىنەن ازىرلەنگەن تىڭايتقىشتى تاڭقۋراي, قاراقات, قارلىعان جەمىستەرىن ءوسىرۋ ءۇشىن پايدالانۋعا بولادى. ول ءۇشىن ۇگىندى تىڭايتقىشتارىن جەمىس اعاشتارىنىڭ تۇبىنە 5 سانتيمەتر قالىڭدىقپەن جايىپ, ارالاستىرۋ قاجەت. مۇنداي جاعدايدا جەمىس اعاشتارىنىڭ تامىرى ارامشوپتەردەن جاقسى قورعالادى.اعاش جاپىراقتارى. كوپتەگەن باعباندار كۇزدە اعاش جاپىراقتارى قۋراپ, توپىراققا تۇسكەن كەزدە ولاردى جيناپ الىپ قاجەتى جوق دەپ ەسەپتەيدى. بۇل دۇرىس شەشىم. بىراق, جەمىس اعاشتارىنىڭ تۇبىنە قۇلاعان قۋراعان جاپىراققا ادەتتە زيانكەس جاندىكتەر ءۇيىر كەلەدى. سوندىقتان, ەڭ دۇرىسى ولاردى مەزگىلىندە جيناپ الىپ, ساقتاپ قويۋ. قىس بويى ساقتالىپ شىرىندىگە اينالعان جاپىراقتاردى تىڭايتقىش ەسەبىندە كوكتەمدە قايتا ورنىنا توككەن ءجون بولىپ ەسەپتەلەدى.ول ءۇشىن كۇزدە جينالىپ الىنعان جاپىراقتاردى ءبىر جەرگە ۇيەدى دە, ولاردىڭ ۇستىنە قۇس ناجىستەرىمەن ارالاستىرىلعان سۋلى قوسپانى قۇيادى. مۇنداي كەزدە كۇزگى جاڭبىرلار جاپىراقتاردى بۇلدىرەدى دەپ قورقۋعا بولمايدى. ويتكەنى, ءبىر جاپىراقتىڭ ءوزى ءوز بويىنان 5 ەسە مول سۋ سىڭىرە الادى. ەگەر اعاش جاپىراقتارىنان تىڭايتقىشتى كوكتەم كەزىنەن باستاپ ازىرلەيتىن بولساڭىز, ول كۇزگە دەيىن تولىق شىرىندىگە اينالادى.تىڭايتقىشتى وتكىزۋ جولدارى. تىڭايتقىشتى وتكىزۋدىڭ بىرنەشە ءادىس-تاسىلدەرى بار. سونىڭ ءبىرى, ءوزىڭىز تانيتىن ديقاندار مەن باعباندارعا كۇنى بۇرىن حابارلاسىپ, الدىن-الا كەلىسىم جاساپ قويۋ. سونداي-اق, ءسىز ءوزىڭىزدىڭ تىڭايتقىش ازىرلەپ ساتاتىنىڭىز تۋرالى جەرگىلىكتى بۇقارالىق اقپارات قۇرالدارىنا جارناما بەرە الاسىز, نەمەسە حابارلاندىرۋ جازىپ, ولاردى جۇرت كوبىرەك جينالاتىن كورنەكى ورىندارعا ءىلىپ قويۋعا بولادى. ەگەر ءسىز بۇل ىسپەن جۇيەلى تۇردە شۇعىلداناتىن بولساڭىز, بىرتە-بىرتە ءسىزدىڭ تۇراقتى تۇتىنۋشىلارىڭىز دا پايدا بولۋى ءتيىس. ياعني ءسىز بۇل كاسىپكە بەيىمدەلگەن سايىن, سىزگە تىڭايتقىشتى وتكىزۋ ءىسى دە جەڭىلدەي بەرەتىن بولادى. قازىرگى ۋاقىتتا ءبىزدىڭ ەلىمىزدە ورگانيكالىق تىڭايتقىش ىزدەۋشىلەر قاتارى جىلدان-جىلعا ارتىپ كەلەدى. تىڭايتقىش ازىرلەپ ساتۋ وسى جاعدايدىڭ بارىسىندا جىل وتكەن سايىن نەعۇرلىم ءتيىمدى بيزنەس تۇرىنە اينالىپ كەلە جاتقاندىعىن ەسىڭىزگە سالامىز.تىڭايتقىش ازىرلەۋ شىعىندارى. بۇل ءىس بالەندەي شىعىندى قاجەت ەتپەيدى. ويتكەنى, ونى ازىرلەۋگە كۇرەك, تىرما سەكىلدى باۋ-باقشا قۇرال-جابدىقتارى بولسا جەتىپ جاتىر. ال قاجەتتى ءونىمدى ءسىز قاداعالاپ ءجۇرىپ, شاشىلىپ جاتقان جەرىنەن سۋ تەگىن جيناپ الا الاسىز.تىڭايتقىش ساتۋ كىرىستەرى. تىڭايتقىش ساتۋ كىرىستەرىن بەلگىلى ءبىر كورسەتكىشتەر ارقىلى ەسەپتەپ شىعۋدىڭ ءوزى قيىن. ويتكەنى, بۇل بيزنەس ءتۇرى ءبىزدىڭ ەلىمىزدە ءالى دۇرىس قالىپتاسپاعاندىقتان, ونى ساتۋ مۇمكىندىگىنە بايلانىستى ءارتۇرلى باعا بويىنشا ەسەپتەۋگە بولادى. ءسىز بۇل ءونىمدى ءوز مۇمكىندىگىڭىزگە, ءوزىڭىز ورنالاسقان وڭىردەگى قالىپتاسقان جاعدايعا بايلانىستى تىم ارزانعا نەمەسە تىم قىمباتقا دا ساتا الاسىز. قالاي الىپ قاراعاندا دا, تىڭايتقىش ازىرلەپ ساتۋ ءوزىن-ءوزى ەسەلەپ اقتايتىندىعىنا شەك كەلتىرمەڭىز. ويتكەنى, ونى ازىرلەۋ بارىسىندا ءسىزدىڭ ەڭبەگىڭىزدەن باسقا شىعىن شىعا قويمايدى جانە ونى ازىرلەۋدىڭ ءوزى قيىن شارۋا ەمەس. ءسىز بۇل ىسكە ءبىراز كوڭىل ءبولىپ, ازداپ قيمىل-قوزعالىس جاساساڭىز, سونىڭ ءوزى جەتىپ جاتىر.
پايدالى كەڭەستەردى مىنا سايتتاردان الۋعا بولادى.http://eco-soil.ru/htmls/navoz.htmhttp://ru.wikipedia.org/wiki/D0%9D%D0%B0%D0%B2%D0%BE%D0%B7http://ogorod-info.ru/content/view/6033http://www.countrysideliving.net/articles/Organic-Fertilizers.html
ازىرلەگەن سۇڭعات ءالىپباي,«ەگەمەن قازاقستان».