1941 جىلى 24 ماۋسىم كۇنى ماسكەۋدە باسىلىپ شىققان «كومسومولسكايا پراۆدانىڭ» العاشقى بەتىندە كسرو حالىق كوميسسارلار كەڭەسى توراعاسىنىڭ ءبىرىنشى ورىنباسارى ۆياچەسلاۆ مولوتوۆتىڭ مالىمدەمەسى ورنالاسقان. وندا سوعىستىڭ باستالعانى, جاۋ ۇشاقتارىنىڭ كيەۆ, سەۆاستوپول, كاۋناس قالالارىن بومبالاعانى, ودان قانداي اۋىر زارداپ كەلگەنى ايتىلعان. بارلىق تۇرعىنداردى كەڭەس وداعىن قورعاۋعا, فاشيستەرمەن كۇرەسۋگە شاقىرادى. زاۋىتتاردا ەڭبەك ەتەتىن جۇمىسشىلار سۇحبات بەرىپ, مايدان دالاسىنا اتتانۋعا اركەز دايىن ەكەندىكتەرىن بىلدىرگەن. تاريحي شەجىرە ىسپەتتەس سارعايعان باسىلىمنىڭ ەكىنشى بەتى حالىقارالىق جاڭالىقتارعا ارنالىپ, قانداي مەملەكەتتەردىڭ جاۋلاپ الىنعانى حابارلانعان, دەيدى تاريح عىلىمدارىنىڭ دوكتورى.
وعان بۇل گازەتتى ءبىر دوسى سىيلاپتى. سودان بەرى كوزىنىڭ قاراشىعىنداي ساقتاپ كەلەدى. ول ءۇشىن قۇندى تاعى ءبىر دۇنيە – مايدان دالاسىنان جازىلعان ءبىر جاپىراق حات. وتە ىستىق كورەتىنى, ءۇشبۇرىشتى حات 1943 جىلدىڭ ناۋرىز ايىندا ءوزى تۋىپ-وسكەن پەتروپاۆلداعى ءبىر بويجەتكەنگە جولدانعان. الەكساندر ەسىمدى ءتۇبىت مۇرتتى بوزبالا سوعىس احۋالىن سيپاتتاي كەلىپ, تاڭعى شىقتاي ءمولدىر سەزىمىن, ىڭكار ساعىنىشىن ولەڭ شۋماقتارى ارقىلى كەستەلەگەن. سوعان قاراعاندا ەكى عاشىق ءبىر-ءبىرىن كوپتەن بەرى بىلەتىن, جۇرەك سىرلارىن ايتپاي-اق ۇعاتىن ءتارىزدى. ەسىل ەردىڭ سوعىستان قايتپاي قالعانى انىق. ويتكەنى سۇيىكتىسى ءبىر جاپىراق حاتتى ولە-ولگەنشە بويتۇمارداي ساقتاپ كەلگەن. اقتىق دەمى تاۋسىلار الدىندا بۇعان اماناتتاپ كەتىپتى.
– مەنىڭ اكەم دە سوعىس ارداگەرى ەدى. چەحوسلوۆاكياداعى, قيىر شىعىستاعى قاندى جورىقتارعا قاتىسقان. وسى سەبەپتى مايدانگەرلەردىڭ ىشكى جان دۇنيەسىن ءبىر كىسىدەي بىلەمىن. مارقۇمنىڭ حاتتى جۇمىرلاي قىسىپ, كەۋدەسىنە قىسىپ جاتقان, كەۋدەسىن اششى وكسىك بيلەگەن بەينەسى كوز الدىمنان كەتپەيدى. نەتكەن تازالىق, ادالدىق دەسەڭشى, – دەيدى ءجۇزىن ءاجىم تورلاعان عالىم اۋىر كۇرسىنىپ. سولتۇستىك قازاقستان وبلىسى