ەشكى ءوسىرۋ

ەشكى ءوسىرۋ

سارسەنبى, 8 مامىر 2013 1:37

حالقىمىز ەشكى وسىرۋمەن ەرتەدەن شۇعىلدانىپ كەلە جاتىر دەسەك تە, وسى ءىستىڭ قىرى مەن سىرىن جاقسى مەڭگەرگەن ادامدار قا­تا­رى قازىر سيرەي تۇسكەنى سەزىلەدى. مال باعۋعا ىن­تا تانىتىپ وتىر­عان جاستار از. دەگەنمەن قوعامعا قا­جەت­تى ءاربىر ءىس ءوز ۋاقىتى كەلگەندە قايتادان دامىماي تۇر­مايدى. ويتكەنى, كەزىندە دۇرىس ءمان بەرىلمەۋ سالدارىنان قو­جىراعان تىرشىلىك كوزى قوعامداعى وعان دەگەن سۇرانىستىڭ بىرتە-بىرتە ارتۋى ەسەبىنەن ەندى جاڭا قىرىنان قايتادان جان­دانا باستايدى. بۇل – نارىق زاڭى. وزدىگىنەن رەتتەلۋگە ءتيىستى نارىقتىق قاتىناستار رىنوكتاعى باسى ارتىق زات­تاردىڭ باعاسىن قۇلدىراتسا, جوعالىپ بارا جاتقان زات­تار­دىڭ قۇنىن ارتتىرۋ ارقىلى قايتا تولىعىپ وتىرادى.

 

سارسەنبى, 8 مامىر 2013 1:37

حالقىمىز ەشكى وسىرۋمەن ەرتەدەن شۇعىلدانىپ كەلە جاتىر دەسەك تە, وسى ءىستىڭ قىرى مەن سىرىن جاقسى مەڭگەرگەن ادامدار قا­تا­رى قازىر سيرەي تۇسكەنى سەزىلەدى. مال باعۋعا ىن­تا تانىتىپ وتىر­عان جاستار از. دەگەنمەن قوعامعا قا­جەت­تى ءاربىر ءىس ءوز ۋاقىتى كەلگەندە قايتادان دامىماي تۇر­مايدى. ويتكەنى, كەزىندە دۇرىس ءمان بەرىلمەۋ سالدارىنان قو­جىراعان تىرشىلىك كوزى قوعامداعى وعان دەگەن سۇرانىستىڭ بىرتە-بىرتە ارتۋى ەسەبىنەن ەندى جاڭا قىرىنان قايتادان جان­دانا باستايدى. بۇل – نارىق زاڭى. وزدىگىنەن رەتتەلۋگە ءتيىستى نارىقتىق قاتىناستار رىنوكتاعى باسى ارتىق زات­تاردىڭ باعاسىن قۇلدىراتسا, جوعالىپ بارا جاتقان زات­تار­دىڭ قۇنىن ارتتىرۋ ارقىلى قايتا تولىعىپ وتىرادى.

ەشكى ءوسىرۋ ىسىنە دە وسىنداي كوزقاراسپەن قاراۋعا ءتيىسپىز. ءويت­كەنى, قازىرگى كۇنى ەشكى ءوسىرۋدىڭ دە جاڭا مانگە يە بولا باس­تا­عاندىعى سەزىلەدى. سەبەبى, ەشكى وسىرۋدەن سان ءتۇرلى پايدا قاراتۋعا بو­لاتىندىعىن, بۇل ءىستىڭ جىل وتكەن سايىن ءتيىمدى بولا تۇسكەندىگىن كوزى قاراقتى ادامدار قازىردىڭ وزىندە جاقسى اڭعارا باستادى.

ەشكى كۇتىمدى كوپ قاجەت ەتە بەرمەيتىن, وزگە ت ۇلىك تۇرلەرىنە قاراعاندا تەزىرەك كوبەيەتىن, تابيعي جاعدايعا ءتوزىمدى مال. ازىقتى دا كوپ تالعاي بەرمەيدى.

ەشكىنىڭ باستى قاسيەتتەرىنىڭ ءبىرى ونىڭ سۇتىندە. جاس بالالار ءۇشىن ول كەيبىر جاعدايدا انا ءسۇتىن دە ايىرباستاي الادى. سەبەبى, ەشكى ءسۇتى جەڭىل قورىتىلادى. قورەكتىك قاسيەتى دە جاقسى. ادام دەنساۋلىعى ءۇشىن وتە پايدالى دەپ ەسەپ­تە­لەدى. ونىڭ قۇرامىندا كالتسي, فوسفور سەكىلدى ادام اعزاسىنا قاجەتتى مينەرالدى زاتتار مولىنان كەزدەسەدى. بۇل زاتتار بالا سۇيەگىنىڭ بەكۋىنە جاقسى اسەر ەتەدى. ەشكى ءسۇتىن سۋىق ءتيىپ اۋىرعاندا دا قولدانادى. سونداي-اق ول باۋىردىڭ قا­بىنۋىنان, اسقازان جاراسىنان, دەمىكپە اۋىرۋىنان ساقتايدى. ەشكى ءسۇتىنىڭ قۇرامىندا ۆ, ۆ2, س جانە ا ۆيتاميندەرى وتە مول.

ەشكى 14-15 جىلعا دەيىن ءومىر سۇرەدى. ءار كۇن سايىن ودان 4-7 ليتر ءسۇت ساۋعا بولادى. ءبىر ەشكىدەن جىلىنا كەمىندە 300, ايتپەسە 800 گرامعا دەيىن ءتۇبىت الىنادى. ادەتتە, ءتۇبىتتىڭ مولىنان بولۋى ەشكىنىڭ كۇتىمى مەن ازىقتاندىرىلۋىنا كوپ بايلانىستى بولىپ كەلەدى. «ءتۇبىتتى تۇتە الماعان ءجۇن ەتەدى» دەپ اتام قازاق ايتقانىنداي, ەگەر ءسىز ەشكى باعۋ جايىمەن دۇرىس تانىس بولماساڭىز, بۇل ىستەن كوپ پايدا كورە المايتىندىعىڭىزدى الدىن-الا ايتا كەتەيىك. بىراق, بۇدان تاعى قورقۋعا بولمايدى. ويتكەنى, ەشكى ءوسىرۋ سونداي ءبىر قيىن شارۋا ەمەس. ەڭ باستىسى, ىسكە دەگەن ىنتاڭىز بولۋى كەرەك.

ەشكىنى كۇتۋ. ەشكى كوپ باپ تالعامايتىن جانۋار ەكەندىگىن جوعارىدا ايتتىق. ونى كۇتىمگە الۋعا كەز كەلگەن ورىن-جاي, ياعني قورا جاراي بەرەدى. تەك ول قۇرعاق تا جارىق بولۋى كەرەك. ەشكىنىڭ ءبىر ءالسىز جەرى, وعان جەل ءتيۋى مۇمكىن. سوندىقتان قورانىڭ ءىشى جەلكەم بولماعاندىعىن ەسكەرگەن ءجون. ەگەر قورانىڭ ىشكى تەمپەراتۋراسى جازدا 5 گرادۋستان ىستىق, قىستا 10 گرادۋستان سۋىق بولماسا, وسى جاعدايدىڭ ءوزى وعان جاراپ جاتىر.

ەسكەرتە كەتەتىن ءبىر ماسەلە, ەگەر قورا تىم ىلعالدى بولسا, ول ەشكى سۇتىنە اسەر ەتەدى. ءسۇتتىڭ مايلىلىعى تومەندەيدى.

ەشكى – مازاسىزداۋ مال. سوندىقتان قورادا ونى ازىق­تاندىرۋ ءۇشىن ارناۋلى ءشوپ سالعىشتىڭ بولۋىن جانە ونىڭ ەرنەۋى ەدەننەن 60-70 سانتيمەتردەي بيىك بولۋىن ەسكەرگەن ءجون. ايتپەسە, ءشوپتى اياعىمەن تاپتاپ بوسقا ءراسۋا ەتۋى مۇمكىن. سونداي-اق, سۋاراتىن ىدىستىڭ دا قابىرعاعا بەكىتۋلى بولۋىن ەسكەرىڭىز. ەگەر مۇمكىندىگىڭىز بولىپ جاتسا, سۋدى كۇنىنە ەكى رەت اۋىستىرىپ وتىرىڭىز. ويتكەنى, ەشكى تازا جانە ءوزى دە تازالىقتى سۇيەتىن مال. سونداي-اق, ەشكىنى قورادا سالقىن ەدەنگە جاتقىزباي استىنا سابان نەمەسە قۇرعاق جاپىراقتار, ول بولماسا اعاش ۇگىندىلەرىن توسەگەنىڭىز ءجون.  وسىنىڭ بارلىعى ەشكى كۇتىمىنە, ەڭ باستىسى, ونىڭ جاقسى دا ساپالى ءونىم بەرىپ, ءسىزدىڭ تابىسىڭىزدىڭ ارتۋىنا وڭدى ىقپال ەتەدى.

ەشكىنى قالاي ازىقتاندىرۋ كەرەك؟ ەشكىنى قولدا ۇستاعان كەزدە ونىڭ ەڭ نەگىزگى ازىعى شابىندىقتىڭ شالعىندى ءشوبى بولۋى ءتيىس. سالماعى 45 كەلى تارتاتىن ەشكى كۇنىنە 2 كەلىگە دەيىن ءشوپ جەيدى. قىستى كۇندەرى قۇراماجەممەن نەمەسە كەبەكپەن قوسىمشا ازىقتاندىرىپ وتىرعان دۇرىس. ولاردى ادەتتە, قات­قىل ازىق تۇرلەرىنە قوسىپ, ىلعالداندىرىپ بەرەدى.

ەشكى ءبىر ۋاقىت تۇز جالاپ, بور جەگەندى ۇناتادى. ازىق­­­تاندىرۋدىڭ قىستى كۇنگى ءمول­شەرلى راتسيونى – 2 كەلى ءشوپ, 2 كەلىدەي ءتۇرلى قوسىندىلار مەن قالدىقتار, 0,2 كەلى كونتسەنتراتتار.

ەشكىنى قىستاعى قول كۇتىمىنەن جازعى ەركىن جايىلىمعا بىرتە-بىرتە شىعارۋ كەرەك. ەشكىنىڭ جاز­عى كۇنگى ازىعى – دالانىڭ, وي مەن قىردىڭ جاسىل شالعىندى ءشوبى. ونى جايىلىمعا ادەتتە, دالانىڭ تاڭعى شىعى كەپكەن ۋاقىتتا شىعارادى. جاز كەزىندە كۇنىنە ەكى رەت سۋارىپ وتىرعان ءجون.

نەگىزىندە ەشكىنى دۇرىس ازىق­تاندىرا ءبىلۋدىڭ ماڭىزى زور. بۇل ونىڭ تەز جەتىلۋىنە جانە ونىمدىلىگىنە تىكەلەي اسەر ەتەدى. اسىرەسە, لاق كەزىندە دۇرىس ازىقتاندىرىلماعان ەشكى شىنجۋ ءوسىپ, تۇرقى دۇرىس جەتىلمەيدى دە, وسىدان بارىپ دۇرىس ءونىم بەرە المايتىن بولادى.

ەشكىنى ءوز ءتولى ەسەبىنەن كوبەيتۋ. ەشكى تەز ءوسىپ جەتىلەتىن ءوسىمتال ت ۇلىك. كوبىنەسە, ەگىزدەپ لاقتايدى. شاعىلىستان كەيىنگى قۇرساقتانۋ كەزەڭى 150 كۇندى قامتيدى. تۋعان لاقتاردىڭ ءوزى 6-7 ايىندا جىنىستىق تۇرعىدان جاقسى جەتىلەدى. دەگەنمەن ەشكى نەگىزىنەن 1,5 جىلعا دەيىن وسەتىندىكتەن ولاردى 16-18 ايعا دەيىن شاعىلىسقا قوسپاعان ءجون. ويتكەنى, ەرتە لاقتاپ, دۇرىس جەتىلە الماي قالادى.

ءونىمدى وتكىزۋ تاسىلدەرى. ەشكىدەن الىنعان ونىمدەردى ء(سۇت, ءتۇبىت, قىلشىق) شاعىن بيزنەس ۇيىمدارىمەن كەلىسىمشارت جاساسۋ ارقىلى نەمەسە جارناما بەرۋ ارقىلى ساتۋعا بولادى.

ەشكى وسىرۋگە جۇمسالاتىن شىعىن:

لاق ساتىپ الۋ – 10 باس ح 6 000 تەڭگە = 60 000 تەڭگە.

ءشوپ ساتىپ الۋعا –  5 000 تەڭگە.

كەبەك پەن قۇراما جەم ساتىپ الۋعا – 2 000 تەڭگە.

بارلىق شىعىن: 67 000 تەڭگە.

كىرەتىن كىرىس پەن پايدا:

ءبىر ەشكىنىڭ مولشەرلى باعاسى – 12 000 تەڭگە. 4 ەشكى ساتساڭىز 48 000 تەڭگە كىرىس الاسىز. قالعان ەشكىنى ءوسىرۋ ءۇشىن قالدىراسىز.

جارتى جىلدىڭ ىشىندە ءبىر ەشكىدەن كەم دەگەندە 150 گرامم ءتۇبىت الۋعا بولادى. سوندا 10 ەشكىدەن  1 500 گرامم ءتۇبىت الاسىز.  1 گرامم ءتۇبىت 300 تەڭگە تۇرادى. سوندا ءسىز 10 ەشكىنىڭ تۇبىتىنەن 450 000 تەڭگە كىرىس قاراتا الاسىز.

1 ليتر ەشكى ءسۇتى شامامەن 250 تەڭگە تۇرادى. دەمەك كۇنىنە 1 ەشكىدەن 4 ليتر ءسۇت الساڭىز, ول 1000 تەڭگە تۇرادى. سوندا 1 ەشكىنىڭ سۇتىنەن عانا ايىنا 30 000 تەڭگە, ال جارتى جىلدا 180 000 تەڭگە كىرىس الۋىڭىزعا بولادى. ەگەر 10 ەشكى ساۋىپ ساتساڭىز, سوندا قانشاما پايداعا كەنەلەسىز. دەمەك, كوزىن تاپقان ادامعا ەشكى ءوسىرىپ, ونىڭ ونىمدەرىن ساۋدالاۋ – وتە ءتيىمدى بيزنەس كوزى.

پايدالى كەڭەستەردى مىنا سايتتاردان الۋىڭىزعا بولادى:

http://brokerf.ru/sh-kozav.htm

http://www.piznes.ru/business-ideas/idea186.htm

http://www.biznesnasele.ru/biznes-plany/biznes-plan-po-razvedeniyu-plemennyh-koz.html

http://prohoz.ru/category/razvedenie-koz/

دايىنداعان

سۇڭعات ءالىپباي,

«ەگەمەن قازاقستان».