«بۇلت» تۋرالى نە بىلەسىز؟

سەيسەنبى, 19 ناۋرىز 2013 1:29

يننوۆاتسيانى يگەرسەك يگى

قازىر اقپاراتتىق تەحنولوگيا­نىڭ دامىعان زامانى. قولى قال­تىلداعان قارتتىڭ ءوزى ۇيالى تەلە­فوننان سمس وقيدى, بالا ين­تەراكتيۆتى تاقتادان ءبىلىم الىپ, ءسابيدىڭ ءوزى ايفون, ايپاتتان ويىن قاراپ, سەنسورلىق ەكراندى شۇقيدى. باسىندا باتىلسىزداۋ بولعانىمەن, قازىر قازەكەم دە قانداي يننوۆاتسيانى بولماسىن يگەرىپ جاتىر. بۇرىن فانتاستيكالىق شىعارمالاردا عانا كەزىگەتىن عاجايىپ دۇنيەلەر بۇگىندە قالىپتى جاعدايعا اينالدى.

سەيسەنبى, 19 ناۋرىز 2013 1:29

يننوۆاتسيانى يگەرسەك يگى

قازىر اقپاراتتىق تەحنولوگيا­نىڭ دامىعان زامانى. قولى قال­تىلداعان قارتتىڭ ءوزى ۇيالى تەلە­فوننان سمس وقيدى, بالا ين­تەراكتيۆتى تاقتادان ءبىلىم الىپ, ءسابيدىڭ ءوزى ايفون, ايپاتتان ويىن قاراپ, سەنسورلىق ەكراندى شۇقيدى. باسىندا باتىلسىزداۋ بولعانىمەن, قازىر قازەكەم دە قانداي يننوۆاتسيانى بولماسىن يگەرىپ جاتىر. بۇرىن فانتاستيكالىق شىعارمالاردا عانا كەزىگەتىن عاجايىپ دۇنيەلەر بۇگىندە قالىپتى جاعدايعا اينالدى. ماسەلەن, الماتىدا وتىرىپ-اق استانادا ءوتىپ جاتقان جينالىسقا قاتىسىپ, بايانداما وقۋ, مىڭداعان جازۋشىنىڭ بالەنباي كىتابىن قولىنداعى كىشكەنتاي عانا ءبىر ءتۇيىر زاتتىڭ ىشىنە سالىپ الۋ دەگەندەرمەن قازىر تاڭداي قاقتىرۋ مۇمكىن ەمەس. اقپاراتتىق تەحنولوگيانىڭ ارقاسىندا الىستاعى اعايىنمەن كۇندە كورىسىپ, ءبىر ۇيدە وتىرعان­داي اڭگىمە ايتۋ بۇرىننان قا­لىپ­تاسقان تىرلىكتەي, ەشكىم تاڭدان­بايدى. ال ەندى ءبىراز جىلداردان سوڭ كاسىپورىنداردىڭ قۇجات اينالىمى قاعاز كۇيىندە بولماۋى مۇمكىن دەسە قايتەرسىز… سەبەبى, قاعاز ورنىنا قازىر ەلەكتروندى قۇجات اينالىمى قولدانىسقا ەنىپ جاتىر.

بۇرىن ءىس-قاعازدارىن ەلەكتروندى جۇيەگە كوشىرۋ كەرەك دەگەندە, كوز الدىمىزعا قۇجاتتى كومپيۋتەرگە تەرۋ نەمەسە ونى ەلەكتروندى پوشتا ارقىلى لەزدە قاجەتتى جەرىنە جىبەرۋ سياقتى شارۋالار كوز الدىمىزعا كەلەتىن. ەندى «بۇلت» دەگەن ۇعىمنان دا حاباردار بولدىق. ارينە, بۇرىن «بۇلت» دەگەندى ەستۋىڭىز بار شىعار؟ جوعا, بۇل اسپانداعى كادىمگى بۇلت ەمەس. اقپارات ساقتاۋدىڭ, الماسۋدىڭ جاڭا جۇيەسى «بۇلتتى سەرۆيس» جايىندا ايتىپ وتىرمىن…بۇلتتى سەرۆيس دەگەنىمىز, ينتەرنەت ارقىلى جۇزەگە اساتىن دۇنيە. ءبىز بۇگىندە قانداي دا ءبىر قۇجاتتى جاساۋ ءۇشىن كومپيۋتەرگە ءتۇرلى باعدارلامالار ورناتىپ, قاجەتتى قۇجاتتاردى ساقتاۋ ءۇشىن قاتتى ديسك جادىسىن قولدانىپ, سونداي-اق, قۇجاتتاردى كەز كەلگەن جەردە پايدالانۋ ءۇشىن فلەشكا, CD نەمەسە DVD قۇرىلعىلارىن پايدالانىپ ءجۇرمىز. ال ءبىر كۇنى كومپيۋتەر سىنىپ, نە بولماسا فلەشكامىز جوعالىپ قالسا, ءبىراز ماڭىزدى قۇجاتتان ايىرىلىپ قالىپ جاتاتىنىمىز دا راس. ال بۇلتتى سەرۆيس دەگەنىڭىز, قاراپايىم تىلمەن ايتساق, ەشقاشان جوعالمايتىن جانە جادىسى شەكسىز, قالتاڭا سالىپ, قولىڭا ۇستاپ جۇرمەيتىن بۇكىل كەرەك اقپاراتىڭدى ءبىر جەرگە ساقتاپ جانە ونى قاسىڭداعى ادامدارمەن بولىسۋگە مۇمكىندىك بەرەتىن ينتەرنەتتەگى قىزمەت ءتۇرى ەكەن.بۇلتتى سەرۆيستى قۇجات اينالىمىنا پايدالانۋ بۇگىندە الەمنىڭ ءبىراز ەلدەرىندە قولدانىسقا ەنىپ ۇلگەردى. سونىڭ قاتارىندا ءبىزدىڭ ەل دە بار. ماسەلەن, ەلىمىزدە قازىرگى تاڭنىڭ وزىندە ءۇش-ءتورت بۇلتتى سەرۆيس پورتالى جاسالىپ, ىسكە قوسىلدى. سولاردىڭ ءبىرى وتكەن جىلدىڭ سوڭىندا ىسكە قوسىلعان «Documents.kz» سەرۆيسى. بۇلتتى سەرۆيس ارقىلى ەلەكتروندى قۇجات اينالىمىن قۇرۋعا مۇمكىندىك بەرەتىن «Documents.kz» ەلىمىزدەگى يننوۆاتسيالىق جەتىستىكتەردىڭ ءبىرى. ونى ءوزىمىزدىڭ جاستار ءبىر جىلدان استام ۋاقىت ىشىندە تىنىمسىز ەڭبەكتىڭ ارقاسىندا جاساپ شىعاردى دەيدى «Documents.kz» پورتالىنىڭ اتقارۋشى ديرەكتورى سەرگەي ۆولكوۆ. ال قازىر بۇل جۇيە ءوز قىزمەتىن كاسىپكەرلەرگە تەگىن ۇسىنىپ وتىر. سەبەبى, ەلدەگى بۇلتتى سەرۆيستىڭ قولدانىسىن كەڭەيتۋدىڭ بىردەن-ءبىر جولى الدىمەن سول جۇيەنى تۇتىنۋشىلار قاتارىن كوبەيتۋ, «ءدامىن تاتقىزىپ» ماڭىزدىلىعىن ءتۇسىندىرۋ دەيدى «Documents.kz»-ءتىڭ اۆتورلارى.ءيا, قازىر زاماناۋي ءۇردىس پەن وركەنيەت كوشىنىڭ كولىگى جۇردەك. ال الەمنىڭ باسەكەگە قابىلەتتى 30 ەلىنىڭ قاتارىنا قوسىلۋدى ماقسات ەتكەن قازاقستان بۇل يننوۆاتسيالىق دامۋدان قالىس قالماق ەمەس. بۇگىنگى تاڭدا ەلىمىزدە قوعامنىڭ بارلىق سالاسىندا اقپاراتتاندىرۋ ءۇردىسى قىزۋ جۇرۋدە. وعان ءبىر مىسال «ەلەكتروندى ۇكىمەت» جۇيەسىنىڭ قۇرىلۋى بولاتىن. ال وسى «ەلەكتروندى ۇكىمەتتى» قولداپ, جانداندىرا ءتۇسۋدىڭ باستى باعىتى بۇلتتى سەرۆيستى جانداندىرۋ.ەلىمىزدە 2004 جىلعى 10 قاراشادا پرەزيدەنت جارلىعىمەن ەلەكتروندى ۇكىمەتتى ەندىرۋ تۋرالى مەملەكەتتىك باعدارلاما بەكىتىلىپ, ە-ۇكىمەتتى قالىپتاستىرۋ جانە دامىتۋ ءۇشىن 4 كەزەڭ تاڭداپ الىندى. ءسويتىپ, باعدارلامانى ىسكە اسىرۋ كەزەڭ-كەزەڭمەن جۇزەگە اسىرىلا باستادى. باعدارلاما 2005 جىلى ىسكە قوسىلىپ, ەكى جىل ىشىندە «ەلەكتروندى ۇكىمەتتىڭ» ينفراقۇرىلىمى قالىپتاستى. ال 2007 جىلى بۇكىل ەل بويىنشا بىرىڭعاي تىزىلىمگە بىرىكتىرىلگەن جەكە جانە زاڭدى تۇلعالاردىڭ مەملەكەتتىك دەرەكتەر قورى تۇراقتى پايدالانۋعا بەرىلىپ, مەملەكەتتىك ورگانداردىڭ 20 ينتەراكتيۆتىك قىزمەتتەرى ىسكە اسىرىلدى. ءدال وسى جىلى ەلەكتروندى ۇكىمەتتى دامىتۋ ماقساتىندا 2008-2010 جىلدارعا ارنالعان مەملەكەتتىك باعدارلاما قابىلداندى. باعدارلاما تولى­عى­مەن ورىندالماعانىمەن, سىبايلاس جەمقورلىقتىڭ جولىن كەسۋگە ازداپ بولسا دا مۇمكىندىك بەردى. وڭىرلەردە دە ەلەكتروندى قۇجات اينالىمىنىڭ بىرىڭعاي جۇيەسى ەندىرىلدى.ەلەكتروندى قۇجات اينالىمى بۇلتتى تەحنولوگيانىڭ كومەگىنە جۇگىنەدى. ەندەشە, «Documents.kz» سىندى جاڭا يننوۆاتسيانىڭ جاسالۋى ەلىمىزدە وسى باعىتتى دامىتۋدىڭ ماڭىزدى قادامى.سونىمەن, «Documents.kz» بۇلتتى سەرۆيس پورتالىنىڭ قان­داي كەرەمەتتىگى بار؟ بىرىنشىدەن, «Documents.kz» ارقىلى ەلىمىز­دىڭ ىسكەر ازاماتتارى ينتەرنەت رەسۋرستاردان ليتسەنزيالىق باع­دارلامالاردى الماي-اق ءتۇرلى قىز­مەتتەرگە قول جەتكىزە الادى. ەكىنشىدەن, كاسىپورىننىڭ ءىش­كى بيزنەس-پروتسەستەرىن قۇجات­تان­دىرۋدى اۆتوماتتاندىرۋ. ۇشىنشىدەن, كاسىپورىننىڭ قۇرى­لىمدىق بولىمشەلەرىنىڭ اراسىندا ايقىن ءوزارا قارىم-قاتىناس ورناتۋ. تورتىنشىدەن, قۇجاتتاردى ءىز­دەستىرۋگە جانە رەداكتسيالاۋعا جۇم­سالاتىن ۋاقىتتى, ەڭبەك كۇ­شىن ايتارلىقتاي ازايتۋ. بەسىن­شىدەن, قاعازدى ۇنەمدەۋ, قۇجات­تاردى ساقتاۋعا جانە وڭدەۋگە ارنالعان شىعىستاردى ازايتۋ, پوشتالىق شىعىنداردى قىس­قارتۋ, تاعى باسقالار.بۇل نەگىزىنەن كاسىپورىنداردا بىرلەسكەن جۇمىستى ۇيىمداس­تى­رۋعا ارنالعان جۇيە. وسىلايشا, ۇيىم جۇمىسىنىڭ ونىمدىلىگىن ارتتىرۋ ماسەلەسى شەشىلەدى. قىزمەتكەرلەردىڭ بىرلەسكەن جۇمىسىنىڭ بارلىق تۇرلەرىن, ياعني اقپاراتتى ساقتاۋ جانە ىزدەۋ, تايم-مەنەدجمەنت, تاپسىرمالاردى ەسەپكە الۋ جانە باقىلاۋ, قۇجات اينالىمى مەن بيزنەس-پروتسەستەر, جوبالاردى باسقارۋ جانە ستراتەگيالىق جوس­پارلاۋدى قامتيدى. مۇنداي مۇمكىندىكتەردىڭ بارلىعى ىڭعايلى ءارى ءبىر عانا ءونىم ىشىندە قولجەتىمدى بولىپ تابىلادى.«Documents.kz» – ءجۇز پايىز قازاقستاندىق ءونىم. ونىڭ قىز­مەتى «قازاقتەلەكوم» اق-تىڭ داتا-ورتالىقتارىنىڭ نەگى­زىندە جۇزەگە اسادى. سونداي-اق, ۇكىمەتتىڭ مەملەكەتتىك جانە مەملەكەتتىك ەمەس ۇيىمداردا قۇ­جاتتاما جاساۋدىڭ جانە قۇجات­تامانى باسقارۋدىڭ ۇلگىلىك قاعيدالارىن بەكىتۋ تۋرالى­ قاۋلىسىنىڭ (№1570. 2011 جىلعى 21 جەلتوقسان) تالاپتارىنا سايكەستەلگەن.ەلىمىزدە جاسالعان بۇلتتى سەرۆيستەردىڭ ىشىنەن «Documents.kz»-ءتى بولە-جارا ايتىپ وتىرعانىمىزدىڭ ءبىر سەبەبى بۇل سەرۆيس بۇگىندە شاعىن جانە ورتا كاسىپ يەلەرى ءۇشىن ۇلكەن جەڭىلدىك جاساپ وتىر. ياعني تۇتىنام دەۋشىلەرگە تەگىن قىزمەت كورسەتۋگە دايىن. سەرۆيستىڭ اتقارۋشى ديرەكتورى سەرگەي ۆولكوۆتىڭ ايتۋىنشا, ءتىپتى, قالاي قولدانۋ كەرەكتىگىن ۇيرەتۋ, وقىتۋ دا تەگىن. تەگىن دەسە تىكسىنە قاراۋ سانامىزعا ءسىڭىپ قالعان ءبىز, ارينە, وعان سەنىمسىزدىكپەن سەسكەنىپ تە قاراعانىمىز راس. بۇل رەتتە س.ۆولكوۆ ءدال وسى سالادا بۇدان ءارى جۇمىس ىستەۋ ءۇشىن الدىمەن تەگىن ۇيرەتىپ, تەگىن ءتۇسىندىرۋ جۇمىستارىن قولعا الماسا, بۇل بۇلتتى سەرۆيس كەڭىستىگىنە كەڭ قانات جايۋ مۇمكىن ەمەستىگىن ءتۇسىندىردى. ياعني بۇل كومپانيانىڭ بۇدان ءارى دامۋى ءۇشىن بولاشاقتا ونىڭ مول تۇتىنۋشىسى دا بولۋى ءتيىس.ەڭ باستىسى, بۇل يننوۆاتسيالىق يدەيادان تۋىنداعان عاجايىپ سەرۆيس ەلىمىزدە بار. ال ونى قولدانۋ كاسىپكەرلەردىڭ تاڭداۋىندا.

دينارا بىتىكوۆا,«ەگەمەن قازاقستان».