الەۋمەتتىك سالاعا باستى نازار

سارسەنبى, 20 اقپان 2013 7:27

ۇستىمىزدەگى جىلدىڭ ءساۋىر ايىندا شەتەل ينۆەستورىنىڭ تيىمدىلىگىن العاشقىلاردىڭ ءبىرى بولىپ دالەلدەگەن «تەڭىزشەۆرويل» كاسىپورنىنىڭ قۇرىلعانىنا جيىرما جىل تولادى. وسى جىلدار ىشىندە كاسىپورىن بيزنەستىڭ الەۋمەتتىك جاۋاپكەرشىلىگىنە ەرەكشە ءمان بەرىپ, قازاقستاننىڭ الەۋمەتتىك-ەكونوميكالىق دامۋىنا ەلەۋلى ۇلەس قوستى.

سارسەنبى, 20 اقپان 2013 7:27

ۇستىمىزدەگى جىلدىڭ ءساۋىر ايىندا شەتەل ينۆەستورىنىڭ تيىمدىلىگىن العاشقىلاردىڭ ءبىرى بولىپ دالەلدەگەن «تەڭىزشەۆرويل» كاسىپورنىنىڭ قۇرىلعانىنا جيىرما جىل تولادى. وسى جىلدار ىشىندە كاسىپورىن بيزنەستىڭ الەۋمەتتىك جاۋاپكەرشىلىگىنە ەرەكشە ءمان بەرىپ, قازاقستاننىڭ الەۋمەتتىك-ەكونوميكالىق دامۋىنا ەلەۋلى ۇلەس قوستى.

«تەڭىزشەۆرويل» بىرلەسكەن كاسىپ­ورنىنىڭ قىزمەتى – تەك ءوندىرىس قانا ەمەس. الەمدەگى ەڭ ءىرى مۇناي كاسىپشىلىگىنىڭ ءبىرىن يگەرۋ اۋەل باستان جەرگىلىكتى ءوڭىردى دامىتۋ باعدارلاماسىمەن بايلانىستىرىلدى, ياعني بيزنەستى جۇرگىزۋدە الەۋ­مەتتىك جاۋاپكەرشىلىك باستى نازارعا قويىلدى.قازاقستان تاۋەلسىزدىگىنىڭ ءتول بالاسىنداي ومىرگە كەلگەن «تەڭىزشەۆرويلدىڭ» بۇگىنگى جەتىستىگىن ءبىز ەگەمەن ەلدىڭ تاريحي تابىسىمەن تىعىز بايلانىستىرامىز. بۇل زاڭدى دا. ويتكەنى, وسىدان جيىرما جىل بۇرىن, 6 ساۋىردە قازاقستاننىڭ تۇڭعىش پرەزيدەنتى نۇرسۇلتان نازارباەۆ پەن «شەۆرون» كورپوراتسياسىنىڭ باسقارما ءتور­اعاسى كەننەت دەرر «تەڭىزشەۆرويل» بىرلەسكەن كاسىپورنىن قۇرۋ تۋرالى 40 جىلدىق كەلىسىمگە قول قويدى. تەڭىز كەن ورنىن يگەرۋ جونىندەگى زور اۋقىمدى جوباعا باستاۋ سالعان بۇل تاريحي قۇجاتقا قول قويعاننان كەيىن نۇرسۇلتان نازارباەۆ: «بۇگىنگى كۇن – قازاقستان ەكونوميكاسى ءۇشىن دە, «شەۆرون» ءۇشىن دە تاريحي كۇن. رەس­پۋبليكا ءىس جۇزىندە ءىرى كاپيتال سالىمدارىن تارتىپ وتىر, ءسويتىپ سول ارقىلى الەمدىك بيزنەسكە ءوزارا پايدالى نەگىزدە ونىمەن جۇمىس ىستەۋگە نيەتى بار ەكەنىن كورسەتىپ وتىر», دەپ مالىمدەدى. قازاقستان ءۇشىن عانا ەمەس, «شەۆرون» كورپوراتسياسى ءۇشىن دە بۇل مامىلە 1970-ءشى جىلداردىڭ باسىنان بەرگى ەڭ ءىرى حالىقارالىق مامىلە ەدى. وسىناۋ باعالى قۇجاتقا – قازاقستان-امەريكا مۇناي كەلىسىم-شارتىنا قول قويىلۋىنىڭ بۇكىل دۇنيە ءجۇزى ءۇشىن ەكونوميكالىق قانا ەمەس, ساياسي ماڭىزى بولدى. تەڭىز كەلىسىم-شارتى حالىقارالىق قوعامداستىق تاراپىنان قازاقستانعا دەگەن سەنىم دەڭگەيىن كوتەرىپ, ايتارلىقتاي دارەجەدە ونىڭ قولايلى ءيميدجىن جاساۋعا سەپتىگىن تيگىزدى.وسىلايشا قازاقستاننىڭ وراسان زور مۇناي الىبىنىڭ جانە جالپى ەل ەكونوميكاسى دامۋى­نىڭ جاڭا كەزەڭى باستالدى.عاسىر عالاماتىنا اينالعان بۇل جو­بانىڭ تاۋەلسىزدىك تۇعىرىنا ەندى مىنگەن جاس مەم­لەكەتتىڭ ەكونوميكالىق تۇرعىدا نىعايۋىنا قوسقان ۇلەسى ايتارلىقتاي. تسيفر تىلىنە جۇگىنسەك, وسىناۋ جيىرما جىلدا «تەڭىزشەۆرويل» جشس رەسپۋبليكا ەكونوميكاسىنا شامامەن 74,2 ملرد. اقش دوللارى كولەمىندە قارجى سالدى. كاسىپورىنداعى قازاقستاندىق كادرلاردىڭ ەڭبەكاقىسى, جەرگىلىكتى كومپانيالاردىڭ تاۋارلارى مەن قىزمەتتەرىنە تولەمدەر, تەمىر جول مەن مۇناي قۇبىرلارىنىڭ جانە مەملەكەتتىك كاسىپورىنداردىڭ قىزمەتتەرىنە تولەمدەر, سونداي-اق مەملەكەت بيۋدجەتىنە تولەنەتىن سالىق­تار مەن رويالتيلەر – مىنە, وسىنداي تىكەلەي تولەمدەردىڭ ءبارى كومپانيانىڭ قازاقستان ەكونوميكاسىنا قوسىپ وتىرعان ۇلەسى بولىپ تابىلادى. ونىڭ 14,2 ملرد. اقش دوللارى 2012 جىلدىڭ ۇلەسىنە تيەدى.تابىس سىرى سان قىرلى. ۇجىم ءمۇ­شەلەرى مەن سەرىكتەستەردىڭ ءوزارا تۇسىنىستىگى مەن ەرتەڭگە دەگەن سەنىمى, ونىڭ ۇستىنە قازاقستان ۇكىمەتى تاراپىنان جاسالىپ وتىرعان قولداۋ كاسىپورىننىڭ نەبىر اسۋ­لاردى باعىندىرۋىنا مۇمكىندىك بەر­دى. وسىنداي بىرلەسكەن كۇش-جىگەردىڭ ارقاسىندا تارتىلعان ينۆەستيتسيا ءتيىمدى يگەرىلدى. بۇل تشو-عا باتىل تۇردە بۇكىل وندىرىستىك ينفراقۇرىلىمدى قايتا قۇرۋعا, وندىرىستىك بازانى كەڭەيتۋگە, الەمدىك ەڭ جاڭا تۇرپاتتى تەحنولوگيالاردى پايدالانا وتىرىپ, جاڭا نىساندار قۇرىلىسىن سالۋ جانە جاڭا جابدىقتاردى مونتاجداۋ ەسەبىنەن وندىرىستىك قۋاتتاردى ەلەۋلى تۇردە ارتتىرۋعا ىقپال ەتتى. سايىپ كەلگەندە, قازاقستانعا تارتىلعان تۇڭعىش شەتەلدىك ينۆەستيتسيا ءوزىنىڭ تيىمدىلىگىمەن وزگە دە ينۆەستورلارعا جول اشتى.سەنىمدەردىڭ دۇرىستىعى «پارىز» سىيلىق­تارىمەن بەكي ءتۇستى. 2008 جىلى «ەڭ ۇزدىك الەۋ­مەتتىك جوبا» ءۇشىن, 2009 جىلى «ەڭ ۇزدىك ۇجىمدىق كەلىسىم-شارت» ءۇشىن, «پارىز» سىيلىعىن الساق, 2011 جىلى «بيزنەستىڭ الەۋمەتتىك جاۋاپكەرشىلىگى جونىندەگى رەسپۋبليكالىق «پارىز» سىيلىعىنىڭ گران-پري جۇلدەسىنە يە بولدىق. ءبىز بۇل ماراپاتتاردى قىزمەتىمىزدىڭ ءادىل باعاسى عانا ەمەس, سونىمەن بىرگە, بولاشاعىمىزعا كورسەتىلگەن زور سەنىم دەپ قابىلدادىق.قازاقستان رەسپۋبليكاسىنىڭ پرەزي­دەنتى نۇرسۇلتان ءابىش ۇلى نازارباەۆ شەتەل ينۆەس­تورىن تارتا وتىرىپ, بيزنەستىڭ الەۋمەتتىك جاۋاپكەرشىلىگىنە ەرەكشە نازار اۋداردى. وسى رەتتە, ءبىزدىڭ كاسىپورىن دا وتكەن 20 جىلدا بيزنەستىڭ الەۋمەتتىك جاۋاپكەرشىلىگىن كۇن تارتىبىنەن ءبىر ءسات تە ءتۇسىرىپ كورگەن ەمەس. كاسىپورىننىڭ وندىرىستىك جانە ەكونوميكالىق قىزمەتى قازاقستان رەسپۋبليكاسىمەن تىعىز سەرىك­تەستىكتە جۇزەگە اسىرىلىپ كەلەدى.بيزنەستىڭ الەۋمەتتىك جاۋاپ­كەرشىلىگى كا­سىپورىن قىزمەتىنىڭ ءار الۋان قىرىنان, اتاپ ايتقاندا تۇرعىنداردىڭ تۇرمىس جاعدايلارىن جاقسارتۋعا باعىتتالعان جەرگىلىكتى اكىمدىكتەرمەن بىرلەسكەن الەۋ­مەتتىك جوبالاردان, ەڭبەك رىنوگىن دامىتۋ, ياعني ەڭبەككە قابىلەتتى جەرگىلىكتى تۇر­عىنداردى جۇمىسقا تارتۋدان, قازاقستاندىق بيزنەس ءۇشىن مۇمكىندىكتەردى ارتتىرۋدان جانە جاڭا جۇمىس ورىندارىن اشۋعا ىقپال ەتۋدەن, ءوز قىزمەتكەرلەرىمىز بەن تاياۋ ەلدى مەكەندەر تۇرعىندارىنىڭ قاۋىپ­سىزدىگىن قامتاماسىز ەتۋدەن جانە ولار­دىڭ دەنساۋلىعىن قورعاۋدان, كومپانيا قىز­مەتكەرلەرىنىڭ جەرگىلىكتى تۇرعىندارعا كومەك كورسەتۋگە با­عىتتالعان باستامالارىن قولداۋدان كورىنەدى.وتكەن 20 جىلدا «تەڭىزشەۆرويل» اتىراۋ وب­لىسى مەن جىلىوي اۋدانى اكىم­دىكتەرىمەن ءبىر­لەسە وتىرىپ, قالا جانە اۋدان ءومىرىن جاق­سار­تۋعا با­عىتتالعان نەبىر باستامالاردى جۇزەگە اسىردى. تەك اتىراۋ وبلىسىنىڭ الەۋمەتتىك باعدارلامالارىنا 800 ملن. دوللاردان استام ينۆەستيتسيا ءبولىندى.بارشاعا ءمالىم, كاسىپورىن ءوزىنىڭ الەۋ­مەتتىك باعدارلامالارىن ىسكە اسىرۋدى 1993 جىلى «اتىراۋ بونۋس قورى» دەپ اتالاتىن بەس جىلعا ارنالعان باعدارلاما ەندىرۋدەن باستادى. ول بويىنشا اتىراۋ مەن تەڭىز كەن ورنىنا ىرگەلەس جاتقان اۋدانداردا الەۋمەتتىك, مادەني جانە تۇرمىستىق سا­لا نىساندارىن دامىتۋعا 50 ملن. اقش دوللارى مولشەرىندە قارجى قۇيۋ كوزدەلگەن بولاتىن. ونى جۇزەگە اسىرۋ شەڭبەرىندە وبلىستا الەۋمەتتىك ينفراقۇرىلىمنىڭ ءىرى نىساندارى: اتىراۋ قالاسىندا جىلىتۋ قازاندىعى, نان زاۋىتى مەن كلينيكا, سونداي-اق قۇلسارى قالاسىندا سۋ تاسقىنىنان زارداپ شەككەن ادامدارعا ارنالعان 20 تۇرعىن ءۇي جانە كلينيكا سالىندى. بۇدان باسقا, بۇل باعدارلاماعا دەنساۋلىق ساقتاۋ سالاسىنداعى ءارتۇرلى جوبالار ەندى, اتاپ ايتقاندا, تۋبەركۋلەز اۋرۋىن ەمدەۋدىڭ جاڭا ادىستەمەسى ەنگىزىلدى. شىن مانىندە بۇل ايماقتىڭ الەۋمەتتىك پروبلەمالارىن شەشۋ جولىندا جاسالعان زور قادام بولدى.1999 جىلى اياقتالعان «اتىراۋ بو­نۋس قورى» باعدارلاماسىنىڭ ورنىنا «يگىلىك» دەپ اتالاتىن الەۋمەتتىك جوبالار باعدارلاماسى كەلدى. سول جىلى ونى ىسكە اسىرۋ اياسىندا اتىراۋ قا­لاسىنداعى جايىق وزەنىنەن وتەتىن باس كوپىردى قايتا جاڭارتۋ جوباسى ىسكە اسىرىلدى, وعان 2 ملن. اقش دوللارى جۇمسالدى. سونداي-اق, اتىراۋ قالاسىنداعى عيماراتتاردى جاڭارتۋ جوباسىنا 2 ملن. اقش دوللارى ءبولىندى. 2000 جىلدىڭ ءوزىن­دە «يگىلىك» باعدارلاماسى شەڭبەرىندە اتى­راۋ ۋنيۆەرسيتەتىنىڭ جاڭا عيماراتىن سالۋعا, قالاداعى عيماراتتاردى جاڭارتۋعا جانە جايىق وزەنىنىڭ جاعاسىن بەكىتۋگە 5 ملن. اقش دوللارى جۇمسالدى.2007 جىلى تشو كاسىپورىننىڭ وندىرىستىك ايماعىنان 30 شاقىرىم جەردە ورنالاسقان, بۇرىنعى 3500 ادام تۇراتىن سارىقامىس مۇنايشىلار كەن­تىنىڭ تۇرعىندارىن باسقا جەرگە كوشىرۋ باعدارلاماسىن اياقتادى. سارىقامىس ەلدى مەكەنىنىڭ تۇرعىندارىن كوشىرۋ – اتىراۋ وبلىستىق اكىمدىگى جۇزەگە اسىرعان جانە «تەڭىزشەۆرويل» تولىقتاي قارجىلاندىرعان ماڭىزدى الەۋمەتتىك جوبالاردىڭ ءبىرى بولدى. 750 وتباسى وسى جوبا بويىنشا اتىراۋ قالاسىنداعى شاعىن اۋدان مەن جاڭا قاراتون ەلدى مەكەنىندە سالىنعان جاڭا ۇيلەرگە قونىس اۋداردى. كوتتەدج تيپتەس ءبىر جانە ەكى قاباتتى تۇرعىن ۇيلەردەن تۇراتىن بۇل كەشەندەر تۇتاس ءبىر شاعىن اۋدان تۇرىندە جوسپارلاندى, ورتالىعىنان مەكتەپ عيماراتى سالىندى, سونداي-اق وندا ينجەنەرلىك قۇرىلىستار جانە ينفراقۇرىلىم نىساندارى: كولىك جانە جاياۋ جولاۋشىلار باعىتتارىنىڭ ىشكى جەلىسى, درەناج جۇيەسى, سۋ قۇبىرى, ەلەكترمەن جانە گازبەن قامتۋ قاراستىرىلدى. تۇرعىن ۇيلەر تابيعي گازبەن جۇمىس ىستەيتىن جەكە جىلىتۋ جۇيەلەرىمەن قامتاماسىز ەتىلىپ, شارۋاشىلىق قۇرىلىستارى جانە گاراج سالىندى. مەكتەپتى جىلىتۋ ءۇشىن گازدى قازاندىق ورناتىلدى.1993 جىلدان 2012 جىلعا دەيىنگى كەزەڭدە تشو «اتىراۋ بونۋس قورى» جانە «يگىلىك» باعدارلامالارى شەڭ­بەرىندە اتىراۋ قالاسى مەن وبلىستا جۇزەگە اسىرىلعان دەنساۋلىق ساقتاۋ, ءبى­لىم بەرۋ, الەۋمەتتىك ينفراقۇرىلىم سالا­سىنداعى ءارتۇرلى الەۋمەتتىك جوبالاردى قارجىلاندىرۋعا 200 ملن. اقش دوللارى جۇمسالدى. باعدارلاما شەڭبەرىندەگى اتىراۋ قالاسىنداعى ەلەكتر جەلىلەرى نىساندارىن قايتا جاراقتاندىرۋ, شاعىن اۋدانداردى تابيعي گازعا قوسۋ, سونداي-اق سۋ تازارتۋ جۇيەلەرىنىڭ قۋاتتارىن كەڭەيتۋ, قۇلسارى قالاسىنداعى 620 وقۋشىعا ارنالعان جاڭا كاسىپتىك-تەحنيكالىق ۋچيليششە عيماراتى, وسى قالاداعى اۋىز سۋعا قاتىستى ءىرى جوبا كوپ كوڭىلىنەن شىقتى.قاشاندا ءوز جۇمىسىن جەرگىلىكتى حالىقتىڭ يگىلىگىنە باعىشتاعان كاسىپورىن 2009 جىلدان باستاپ, الەۋمەتتىك سە­رىكتەستىككە نەگىزدەلگەن الەۋمەتتىك ين­ۆەستيتسيالاردىڭ فيلانتروپيالىق مو­دەلىنەن باس تارتتى. بۇگىندە تشو ماڭىزدى دەگەن الەۋمەتتىك ماسەلەدە تاجىريبەسى بار ۇكىمەتتىك ەمەس ۇيىمدارمەن بايلانىس ورناتتى. جىلدىق بيۋدجەتى 1 ملن. اقش دوللارىن قۇرايتىن الەۋمەتتىك ينۆەستيتسيالار باعدارلاماسى دەن­ساۋلىق ساقتاۋ, ءبىلىم بەرۋگە نەگىز­دەلگەن ءتيىمدى جوبالاردى جۇزەگە اسىرۋعا مۇمكىندىك بەرەدى. جىل سايىن كاسىپورىننىڭ ءتۇرلى بولىمدەرىنىڭ بىلىكتى ماماندارىنان قۇرىلعان ارنايى كوميسسيا ۇكىمەتتىك ەمەس ۇيىمداردان كەلىپ تۇسكەن الەۋمەتتىك جوبالاردىڭ جەرگىلىكتى حالىققا بەرەر پايداسىنا قاراي ىرىكتەپ, ينۆەستيتسيا ءبولىپ كەلەدى. ىرىكتەلەگەن ينۆەستيتسيالىق جوبالار ءوڭىردىڭ وزەكتى الەۋمەتتىك ماسەلەلەرىن شەشۋگە ايتارلىقتاي ىقپال ەتۋدە. ماسەلەن, ورتالىق ازيانىڭ ەۋرازيا قورىمەن (واەق) سەرىكتەستىگىمىزدىڭ باستى مىندەتى – جىلىوي اۋدانىنداعى وزەكتى الەۋمەتتىك ماسەلەلەردى شەشۋگە ىقپال ەتىپ, وعان جۇرتشىلىقتىڭ قاتىسۋىن كەڭەيتۋ. تشو-نىڭ واەق-مەن سەرىكتەستىگى ءوزىنىڭ باستى مىندەتتەرىنە قوسا دەربەس, ەرەكشە ەكى باعىتتا جۇمىس ءجۇر­گىزۋ ارقىلى وڭ ناتيجەلەرگە جەتۋدە. ءبىز ولاردىڭ ماڭىزدىلىعىن جەر­گىلىكتى تۇرعىندار وكىلدەرىنە ساۋالناما جۇرگىزۋ جانە پىكىرلەر سۇراۋ ارقىلى انىقتاعان بولاتىنبىز. ەكىنشى كەزەكتەگى ماسەلەلەر تىكەلەي مەديتسينالىق قىزمەت پەن مەديتسينالىق ناسيحاتتىڭ, سونداي-اق ءبىلىم بەرۋ جۇيەسىنىڭ ساپاسىن جاقسارتۋعا قاتىستى. وسى مىندەتتەردىڭ العاشقىسى مەديتسينا قىزمەتكەرلەرىن زاماناۋي جاڭا ادىستەمەلەرگە ۇيرەتۋ جانە تۇرعىنداردى سالاماتتى ءومىر سالتىن ناسيحاتتاۋ ءىسى­نە تارتۋ ارقىلى جىلىوي اۋدانى تۇر­عىندارىنىڭ اراسىندا سالاماتتى ءومىر سالتىن ناسيحاتتاۋدىڭ تيىمدىلىگىن ارتتىردى. وسى باعدارلاما شەڭبەرىندە جىلىوي اۋدانىنىڭ 17 دارىگەرى ەمدەلۋشىلەرمەن جۇمىس جاساۋ بويىنشا وقۋدان ءوتىپ, وعان قوسا, سالاماتتى ءومىر سالتىن ناسيحاتتايتىن دارىستەر وقۋدى ۇيرەندى, ال 6 دارىگەر وسىنداي ترەنينگتەر وتكىزۋدى ۇيرەندى. وقۋدان وتكەن دارىگەرلەر 2308 ادامعا دارىستەر وتكىزىپ, وسى ماسەلەگە تۇرعىنداردىڭ نازارىن اۋدارتۋ ماقساتىندا ارتەريالىق گيپەرتەنزيا مەكتەبىن اشتى. ەكىنشى جە­كە مىندەت مۇعالىمدەردى ينتەراكتيۆتى وقىتۋدىڭ جاڭا ادىستەمەسىنە ۇيرەتۋ جانە وقىتۋدىڭ ءتيىمدى كورنەكى جانە تەحنيكالىق قۇرالدارىن ەنگىزۋ ارقىلى اۋدانداعى مەكتەپتەردە ينفورماتيكا پانىنەن ءدارىس بەرۋدىڭ دەڭگەيىن جاقسارتۋعا قاتىستى. باعدارلامادا جىلىوي اۋدانىنداعى مەكتەپتەردە جاڭا ادىستەمەلەردى ەنگىزۋ ءۇشىن مەكتەپ مۇعالىمدەرىنىڭ قاۋىمداستىعىن قۇرۋ جونىندەگى باستامانى قولداۋ قاراس­تىرىلعان. 2011 جىلدىڭ قازان ايىندا تشو مەن ەۋرازيا ورتالىق ازيا قورىنىڭ بىرلەسكەن باعدارلاماسى «KAZENERGY» اسسوتسياتسياسىنىڭ ارنايى سىيلىعىمەن ماراپاتتالدى. ءدال وسى جوبا دوحادا وتكەن دۇنيەجۇزىلىك مۇناي كونگرەسىندە ارنايى سىيلىققا يە بولدى.ال, جۇرەك-قان تامىرلارى اۋرۋلارىنىڭ الدىن الۋ جونىندەگى بىرلەسكەن باع­دارلاما بويىنشا, تشو قازاقستان وتباسى دارىگەرلەرى قاۋىمداستىعىمەن ءبىر­لەسە وتىرىپ, جەرگىلىكتى مەديتسينا قىز­مەتكەرلەرى مەن تۇرعىندارعا جۇرەك-قان تامىرلارى دەرتىنىڭ الدىن الۋعا ارنالعان باعدارلامانى جۇزەگە اسىرۋدا.جوبانىڭ ماقساتى – اتىراۋ وبلى­سىندا گيپەرتونياعا شالدىققان ەمدە­لۋشىلەرگە العاش­قى مەديتسينالىق كومەك كورسەتۋ قىزمەتىنىڭ ساپاسىن ارتتىرۋ بولىپ تابىلادى. جوبانى اتىراۋ وبلىسىنىڭ دەنساۋلىق ساقتاۋ باسقارماسى مەن مەديتسينالىق سانيتارلىق كومەك كورسەتۋ ۇيىمدارى قولدادى. جوبانى جۇزەگە اسىرۋ بارى­سىندا اتىراۋ وبلى­سى مەديتسينا قىز­مەتكەرلەرىمەن جانە تۇرعىندارمەن جۇمىس جاسالدى. جوبانى جۇزەگە اسىرۋدىڭ ءبىرىنشى ساتىسىندا مە­ديتسينالىق قىزمەتكەرلەر ءۇشىن وقىتۋ كۋرستارى ۇيىمداستىرىلدى.ەمحانالاردىڭ, وتباسىلىق جانە دارىگەرلىك امبۋلاتوريالاردىڭ, جەدەل جاردەم كورسەتۋ ورىندارى, وبلىستىق جانە اۋداندىق, اۋرۋحانالاردىڭ 169 دارىگەرى گيپەرتونيا بويىنشا 3 كۇندىك كلي­نيكالىق وقۋ مودۋلدەرىندە وقىتىلدى. تەستىلەۋ ناتيجەسىندە داعدىلار دەڭگەيىنىڭ 40,39 پايىزعا جاقسارعانى انىقتالدى. سونىمەن قاتار, قالانىڭ 69 دارىگەرى مەن فەلدشەرىنە كومپيۋتەر ارقىلى قاشىقتىقتان گيپەرتونيا بويىنشا وقۋ كۋرسى وتكىزىلدى, داعدىلار كورسەتكىشى 50-دەن اسا پا­يىز­عا ارتتى. گيپەرتونيادان ەمدەلۋشىلەردىڭ 2316 امبۋلاتوريالىق كارتاسىنا تالداۋ جاسالدى.جالپى 2010 جانە 2012 جىلداردىڭ ارا­لىعىندا 306 مەديتسينالىق قىزمەتكەر وقىتىلدى, جانە تشو دەمەۋشىلىگىمەن 290 قان قىسىمىن ولشەۋ قۇرىلعىسى ساتىپ الىندى. جوبانىڭ ەكىنشى ساتىسىندا اتىراۋ تۇرعىندارىمەن جۇمىس اتقارىلدى. قاۋىمداستىق اتىراۋ قالاسى مەن يساتاي اۋدانىندا قان قىسىمى بويىنشا ەكى مەكتەپ ۇيىمداستىردى. بۇل مەكتەپتەر ەمدەلۋشىلەردىڭ حاباردارلىعىن كوتەرۋ مەن گيپەرتونيامەن كۇ­رەسۋ جانە سالاماتتى ءومىر سالتىن ۇستانۋدى ۇيرەتۋ ماقساتىندا قۇ­رىلعان. مەكتەپتەردە كۋرس اياعىندا ەمدەلۋشىلەرگە تونومەترلەر مەن سەرتيفيكاتتار تاراتىلدى. سايىپ كەلگەندە, بۇل جوبا ءوزىنىڭ تيىمدىلىگىن دالەلدەدى, سونىمەن قاتار, اتىراۋ وبلىسىنداعى دەنساۋلىق ساقتاۋ ساپاسىن جاقسارتۋدا, اتاپ ايتساق, قان قىسىمى اۋرۋلارىنا كومەك كورسەتۋ سالاسىنا وڭ ناتيجە اكەلدى.«تەڭىزشەۆرويل» الدا دا اتىراۋ وب­لىسىنىڭ دەنساۋلىق ساقتاۋ سالاسىن جاقسارتۋعا ۇلەسىن قوساتىن جوبالاردى ءارى قاراي قولداۋدى جوس­پارلايدى.مەملەكەتتىك ءتىل – قازاق ءتىلىنىڭ قول­دانىلۋ اياسىن كەڭەيتۋ دە ءبىزدىڭ نازارىمىزدان تىس قا­لىپ كورگەن جوق. كاسىپورىن قۇرىلعان كۇن­نەن باستاپ-اق, ءبىز انا ءتىلىمىزدىڭ وزگە تىلدەرمەن قاتار قولدانىلۋىنا ەرەكشە ءمان بەرىپ, ونى قۇجات اينالىمىنا بەرىك ەنگىزدىك. الەۋمەتتىك ينۆەستيتسيالىق باعدارلامالار جوبالارىن ىرىكتەۋدە دە ءبىز بۇل ماسەلەنىڭ سىرت قالدىرعانىمىز جوق.وسى رەتتە, وبلىستىڭ ورىس ءتىلدى تۇرعىندارىن ءداستۇرلى ءتىل بايقاۋلارىنا قا­تىستىرۋ ارقىلى قازاق ءتىلىن جازباشا جانە اۋىزشا جەتىك مەڭگەرۋگە كومەكتەسۋدى كوزدەگەن «مەن قازاقشا بىلەمىن» اتتى اكادەميك زەينوللا قابدولوۆ اتىنداعى قورمەن بىرلەسكەن جوبانى قولعا الدىق. جوبا وبلىس كولەمىنەن كوپ ادامدى قامتۋدى كوزدەگەن «مەن قازاقشا سويلەيمىن», «مەن قازاقشا جازا الامىن» جانە «قازاقستان – مەنىڭ وتانىم» دەگەن نەگىزگى ءۇش بولىمنەن تۇرادى. اتالمىش باعدارلامانىڭ ءنا­تيجەسى دوڭگەلەك ۇستەل ءتۇرلى بايقاۋلار وتكىزۋ, تەاترلاندىرىلعان كورىنىستەر, سونداي-اق, باعدارلاما جايلى دەرەكتى بەينەفيلم ارقىلى كورىنىپ كەلەدى. كەلەشەگىمىز كەمەل, بولاشاعىمىز نۇرلى بولسىن دەسەك, ءبىز جاس ۇرپاقتىڭ الەۋەتىن ارتتىرۋعا ەرەكشە ءمان بەرۋىمىز كەرەك. وسى رەتتە, كاسىپورىننىڭ «قازاقستاننىڭ تاۋەلسىز ۇرپاعى» اتتى ۇكىمەتتىك ەمەس ۇيىممەن بىرلەسكەن «الەۋمەتتىك قامقورلىققا ءزارۋ جاستاردىڭ الەۋەتىن كوتەرۋ: تابىسقا اپاراتىن جول» اتتى جوباسى مۇگەدەك بالالارعا, جەتىمدەرگە, الەۋمەتتىك جاعدايلارى ناشار وتباسىلارىنان شىققان جانە پسيحيكالىق اۋىتقۋلارى بار بالالارعا كومەكتەسىپ كەلەدى. جوبا بالالاردى سۋرەت سالۋ ارقىلى ىشكى ويلارىن جەتكىزۋگە ۇيرەتەدى, سپورتتىق ويىندارعا باۋليدى, «پەرەمەنا» گازەتىن شىعاراتىن رەداكتورلىق القاعا تارتۋدى كوزدەيدى. جوبا ناتيجەسىندە تاعدىر تالقىسىنا ۇشىراعان 100 تاربيەلەنۋشى جاڭا داعدىلاردى مەڭگەردى. بولاشاقتا وسى داعدىلار ولاردىڭ قوعاممەن ارالاسۋىنا, ءوز ەلىنىڭ تولىق مۇشەسى جانە ناعىز پاتريوتى بولۋىنا كومەكتەسەدى دەگەن سەنىم بار. بۇلاردان باسقا «اقپاراتتىق تەحنولوگيالار عاسىرىنىڭ ۇرپاعى», «اقپاراتتىق تەحنولوگيالار عاسىرىنىڭ مۇعالىمدەرى» سياقتى جوبالار دا جەرگىلىكتى تۇرعىندار كوڭىلىنەن شىعىپ, ءوز جەمىسىن بەرۋدە.وتكەن جىلدان باستاپ, تشو CDC Develop­ment Solutions كومپانياسىمەن بىرلەسە وتىرىپ, قازاقستانداعى «ىنتىماق» دەپ اتالاتىن العاشقى ەرىكتىلەر باع­دار­لاماسىن جۇزەگە اسىرۋدى قولعا الدى. اتال­عان باعدارلاما كاسىپورىندا بۇرىننان قولدانىلىپ كەلە جاتقان باعدارلامانى تولىقتىرادى, تەڭىزدە ۆاحتالى ادىسپەن جۇمىس ىستەيتىن قىزمەتكەرلەر, مەردىگەر ۇيىمدار وكىلدەرى ءوز ەركىمەن جەرگىلىكتى مەكتەپتەرگە كەلىپ, وقۋشىلاردىڭ اعىلشىن تىلىنە جاتتىعۋىنا مۇمكىندىك بەرەدى.وتكەن 20 جىل – «تەڭىزشەۆرويل» ءۇشىن وركەندى دە, ءورىستى جىلدار بولدى. كاسىپورىن اتىراۋ وبلىسى مەن جىلىوي اۋدانىنىڭ الەۋ­مەتتىك ينفراقۇرىلىمدارىن دامىتۋعا, كوم­مۋنيكاتسيالىق جۇيەلەرىن سا­لۋعا, دەنساۋلىق ساقتاۋ, ءبىلىم بەرۋ, مادەنيەت جانە سپورت سالالارىن جاق­سارتۋعا ميل­ليونداعان دوللار قارجى سالىپ, شەتەل ينۆەستورىن تارتۋدىڭ تيىمدىلىگىن ءىس جۇزىندە دالەلدەدى.قازاقستان بيزنەسىندەگى ءوزىمىزدىڭ الەۋمەتتىك جاۋاپكەرشىلىگىمىزدى سەزىنە وتىرىپ, ءبىز الدا دا ۇلتتىق ەكونوميكانىڭ تۇراقتى ءوسىمىنىڭ قوزعاۋشى كۇشى بولاتىنىمىزعا, ءارى جارقىن ىستەرىمىزبەن ەل داۋلەتىن ەسەلەي تۇسۋگە ءوز ۇلەسىمىزدى قوسا تۇسەتىنىمىزگە سەنەمىز.رزابەك ارتىعاليەۆ, «تەڭىزشەۆرويل» جشس-ءنىڭ ۇكىمەتپەن جانە جۇرتشىلىقپەن بايلانىس ءبولىمىنىڭ باس مەنەدجەرى.اتىراۋ.