وڭتۇستىك كورەيا جەرىندە اقش, سولتۇستىك كورەيا جانە وڭتۇستىك كورەيا اراسىندا تاريحتا العاشقى ۇشتىك سامميت ءوتتى. بۇل – قىتاي تاراپى قالامايتىن باسقوسۋ. ءويتكەنى كورەي تۇبەگىندەگى ساياسي احۋال كوبىنە قىتايدىڭ ساياسي مۇددەسىنە ءتيىمدى بولىپ تابىلادى. بىراق ويدا-جوقتا جەكسەنبى كۇنى كيم چەن ىن مەن دونالد ترامپ, مۋن چجە ين ءبىر ساعاتتان ارتىق كەلىسسوز وتكىزدى. كەزدەسۋدەن كەيىن ترامپ پەن مۋن چجە ين ءتىلشىلەرگە سۇحبات بەرىپ, ترامپ الداعى بولاتىن سامميتتەرگە بايلانىستى جاڭا قۇرامداعى ءىسكەر توپ قۇرىلىپ, كورەي ماسەلەسىمەن اينالىساتىندىعى اتاپ ءوتتى. ترامپتىڭ ايتۋىنشا بۇل كەزدەسۋ شىن مانىندە تاريحي كەزدەسۋ بولدى. ول «كەرەمەت قارىم-قاتىناس ورناتتىق, مەن پرەزيدەنت بولۋعا كەلەر الدىندا ەكى جىل بۇرىن جاعداي وتە ناشار ەدى. وڭتۇستىك كورەيا مەن سولتۇستىك كورەيا, الەم قاۋىپتى جاعدايدا تۇرعان بولاتىن» دەپ اتاپ ءوتتى.
1950-1953 جىلدارى كورەي سوعىسى بولدى. وسى سوعىستى توقتاتۋ ءۇشىن 1953 جىلى اقش پەن سولتۇستىك كورەيا, قىتاي ۋاقىتشا سوعىستى توقتاتۋ كەلىسىمىنە قول قويعان بولاتىن. وڭتۇستىك كورەيا تاراپى بۇل كەلىسىمگە قول قويۋدان ءۇزىلدى-كەسىلدى باس تارتىپ, كەيىن ەكى ەلدىڭ اراسى تۋىستىقتان جاۋلاستىققا ۇلاسىپ كەتتى. سول سوعىستان كەيىن اقش پەن سولتۇستىك كورەيانىڭ اراسى سۋىپ كەتتى. اقش سولتۇستىكتى مويىندامادى. قوس كورەيانىڭ اراسى دا ۋشىعىپ كەتتى. مىنە, سول ۋاقىتشا سوعىستى توقتاتقان كەلىسىمگە قول قويىلعان جەرگە اقش-تىڭ پرەزيدەنتى 66 جىلدان كەيىن قايتىپ اياق باسىپ وتىر. بۇل – اتاقتى پان مۋن چجوم ءۇيى ورنالاسقان جەر. وندا ۋاقىتشا سوعىستى توقتاتۋ تۋرالى كەلىسىمگە قول قويۋ ءراسىمى وتكەن. دونالد ترامپ رەسمي تۇردە سولتۇستىك كورەيا توپىراعىن باسقان ەڭ العاشقى پرەزيدەنت. ول تۋرالى كيم چەن ىن تىلشىلەرگە بەرگەن قىسقاشا سۇحباتىندا «دونالد ترامپ مىرزا سولتۇستىك كورەيانىڭ جەرىن العاش رەت پرەزيدەنت رەتىندە باسىپ وتىرعان ادام» دەپ ايتتى. ال ترامپ بولسا ونى وزىنە بۇيىرعان مارتەبە رەتىندە قابىلدادى.
اقش پرەزيدەنتى كيم چەن ىنمەن ەكى ەلدىڭ اراسىن ءبولىپ تۇرعان اسكەري سىزىقتىڭ ءدال ۇستىندە تۇرىپ كەزدەسىپ, قول الىسىپ, كيم چەن ىننىڭ ۇسىنىسىمەن سولتۇستىك كورەيا شەكاراسىنا قاراي ون قادام ءوتتى. بىلتىر تۋرا سول جەردە مۋن چجە ينمەن كەزدەسكەن بولاتىن. بيىل سول ءۇردىستى قايتالادى. بىراق مۋن چجە ينگە قاراعاندا اقش پرەزيدەنتى سولتۇستىك كورەيا جەرىنە 10 قادام ارتىق باسىپ ىشكەرى كىردى. مۋن چجە ين بولسا, سىزىقتى اتتاپ ءوتىپ, ءبىر قادام عانا اسقان بولاتىن. كيم چەن ىن پان مۋن چجومدا بولعان تاريحي كەزدەسۋدىڭ ماڭىزدىلىعىنا توقتالىپ, «وتكەن تاريحتاعى جامان وقيعالاردى تازالاۋ» دەپ اتاپ ءوتتى. سونىمەن قاتار «ترامپ مىرزا مەن مەنىڭ ارامىزداعى وتە جاقسى, تاماشا بايلانىس بولماسا, وسىنداي كەزدەسۋدى ءبىر كۇننىڭ ىشىندە كەنەتتەن وتكىزە الماس ەدىك دەپ ويلايمىن. بۇل ءبىزدىڭ تاماشا قارىم-قاتىناسىمىز – باسقالار ويلاماعان, كۇتپەگەن جاقسى ىستەردى توقتاۋسىز جاساپ, الدىدان كولدەنەڭ شىققان كەدەرگىلەردى جەڭەتىن ەرەكشە ءبىر كۇش بولماق» دەدى.
كيم چەن ىندى دونالد ترامپ رەسمي تۇردە اق ۇيگە شاقىردى. كيم چەن ىن اق ۇيگە كەلۋگە شاقىرتۋ العان سولتۇستىك كورەيانىڭ العاشقى كوسەمى. دونالد ترامپ ءوزى سولتۇستىك كورەيا توپىراعان باسقان العاشقى اقش پرەزيدەنتى بولعانىنداي كيم چەن ىن دا اق ۇيگە العاش رەت كەلگەن سولتۇستىك كورەيا كوسەمى بولۋىن قالايتىندىعىن جەتكىزدى. الايدا كيم چەن ىن بۇل ۇسىنىس جايىندا ءۇنسىز قالىپ, ەشبىر ويىن ءبىلدىرمەدى. الداعى ۋاقىتتا دونالد ترامپتىڭ پحەنيانعا ساپارى بولۋى عاجاپ ەمەس. ءويتكەنى قازىرگى تاڭدا وسى تۋرالى ايتىلىپ جاتىر.
داستان اقاش,
ارنايى «Egemen Qazaqstan» ءۇشىن
وڭتۇستىك كورەيا,
سەۋل