24 مىڭنان اسا ادام ەۆاكۋاتسيالانعان ورتالىقتاردا سابيلەردىڭ جان دۇنيەسىندەگى سوققىنى ەمدەگەن گەشتالت-تەراپەۆت پسيحولوگتار قازىر سول جەردە ەمدىك شارالاردى جالعاستىرۋدا. بۇگىنگى تاڭدا تۇرعىنداردىڭ باستان كەشكەن ەموتسيالارىن زەرتتەۋ, بولعان وقيعانى ءتۇسىندىرۋ پسيحولوگتاردىڭ نەگىزگى تەراپياسى بولىپ وتىر.
سونداي-اق ەرىكتىلەر حالىق اراسىندا «باكتەريولوگيالىق قارۋ-جاراقتان, رادياتسيادان جانە اپاتتان كوپتەگەن ادام قايتىس بولدى» دەگەن اقپاراتتىڭ جالعان ەكەنىن ءتۇسىندىرىپ ءجۇر. الەۋمەتتىك جەلىلەردە جۇرتتى دۇرلىكتىرگەن «ارىستىقتار دالادا بوسىپ ءجۇر. ولارعا ازىق-ت ۇلىك جەتپەي جاتىر» دەگەن اقپارات شىندىققا جاناسپايدى.
سەبەبى اپاتتان زارداپ شەككەن ارىستىقتارعا قازاقستاننىڭ تۇكپىر-تۇكپىرىنەن كومەك كەلۋدە. «ارىس, ءبىز بىرگەمىز!» اكتسياسى بۇكىل رەسپۋبليكا بويىنشا ۇيىمداستىرىلدى.
جەرگىلىكتى بيلىك وكىلدەرى سول كومەكتى رەت-رەتىمەن قالا تۇرعىندارىنا ۇلەستىرۋدە. ال باسپاناسىز قالعان تۇرعىنداردى ۋاقىتشا قونىستارعا ورنالاستىرۋ بويىنشا جۇيەلى جۇمىس جولعا قويىلعان. ارىس قالاسىنداعى ەرەجەپباي مولداباەۆ اتىنداعى ورتا مەكتەپتە تۇرعىندار ۋاقىتشا قونىستاناتىن 800 ورىن دايىندالدى. مۇندا جارىلىس سالدارىنان ۇيلەرى تولىق بۇزىلعان جانە جارامسىز كۇيگە تۇسكەن تۇرعىندار ورنالاسۋدا. بۇل ورتالىقتا قونىستانۋشىلار 3 مەزگىل تاماقپەن جانە جاتىن ورىندارمەن قامتىلدى. بالالارعا ارنالعان ويىن الاڭشالارى دا قاراستىرىلعان. ال جارىلىستان زاقىم كەلگەن ۇيلەر تولىق ءجوندەلگەن سوڭ تۇرعىندار ءوز شاڭىراقتارىنا ورالماق.
ارىس قالاسىنداعى جارىلىستان زارداپ شەككەن تۇرعىندارعا جان-جاقتان كەلىپ جاتقان گۋمانيتارلىق كومەك كۇن ساناپ ۇلعايۋدا. بۇگىنگى كۇنگە دەيىن قويماعا 270 توننا قاجەتتى ازىق-ت ۇلىك ونىمدەرى, كيىم-كەشەك, گيگيەنالىق زاتتار جينالسا, سونىڭ 198 تونناسى تۇرعىندارعا بەرىلدى. گۋمانيتارلىق كومەكتىڭ 70 تونناسى كەشە تاراتىلدى. قوسىمشا ارىسقا قاراي 10 جۇك كولىگى كەلە جاتقانىن ايتا كەتەيىك.
كۇنى كەشە قاراعاندى, جامبىل, قىزىلوردا, اقتوبە, بقو, سقو, پاۆلودار, قوستاناي, الماتى وبلىستارى مەن الماتى جانە شىمكەنت قالالارىنان ارىسقا جىبەرىلگەن 150 توننا زاتتىڭ 80 توننادان استامى تۇرعىندارعا تاراتىلدى. نۇر-سۇلتان قالاسى مەن وزگە دە ايماقتاردان ازىق-ت ۇلىك تيەلگەن جۇك كولىكتەرى ارىستى بەتكە الدى.
ارىستاعى توتەنشە جاعدايعا بايلانىستى «تۇركىستان» كورپوراتيۆتىك الەۋمەتتىك دامۋ قورىنا تۇسكەن قارجى كولەمى 1 ملرد تەڭگەدەن استى. قور ءالى دە شوتتا جيناقتالىپ, ارنايى كوميسسيا ارقىلى تۇرعىندارعا بەرىلەتىن بولادى.
قالاداعى بارلىق ۇيگە سۋىق سۋ كەلدى. الايدا كەشە ورتالىق جەلىدە شىققان اقاۋدان 1500-دەي ابونەنت ۋاقىتشا سۋسىز قالعان ەدى. جوندەۋ جۇمىستارى بارىسىندا سۋ جەتكىزۋ جەلىسىن ۇزگەن سنارياد تابىلدى. اقاۋدى جوندەۋ جۇمىستارى اياقتالعان سوڭ تۇرعىندارعا سۋ تۇراقتى بەرىلە باستادى.
30 ماۋسىم كۇنى ارىس قالاسىنىڭ 140 وقۋشىسى اقمولا وبلىسىنداعى بۋرابايعا وقۋشىلار لاگەرىنە دەمالىسقا كەتسە, 200 وقۋشى نۇر-سۇلتان قالاسىنا جول ءجۇردى. ولاردىڭ قاۋىپسىزدىگىنە تالىمگەرلەر جاۋاپ بەرەتىن بولادى.
ارىستىق بالالاردى دەمالىسقا جىبەرۋدەگى باستى ماقسات – توتەنشە جاعداي فاكتورلارى سالدارىنان مەكتەپ وقۋشىلارىنا پسيحولوگيالىق كومەك كورسەتۋ. وسى ورايدا جيىنى 340 وقۋشىنى اتا-انالارى شىمكەنت قالاسىنداعى تەمىر جول ۆوكزالىنان شىعارىپ سالىپ, ءسات-ساپار تىلەدى.
ايتا كەتەيىك, ارىس قالاسىنداعى 40 مەكتەپتە 19 916 بالا ءبىلىم الادى, مەكتەپكە دەيىنگى ۇيىمداردا 5071 بالا تاربيەلەنىپ جاتىر. جالپى, بۇگىنگى كۇنگە دەيىن ارىستىق 570 بالا جازعى ساياحاتقا جىبەرىلدى.