ۇلت ارىسى اللا مەن ادام جايلى وي تولعاپ, يمان كەلتىرۋدەگى يبالى ءىستى جىر تىلىمەن العا تارتادى. قۇران كارىمنەن باستاۋ الاتىن ادالدىق, ادامدىق قاعيدالارىنا تەرەڭدەپ بارىپ, تەبىرەنە سويلەگەندە دانىشپان ادام وسىنداي-اق بولار دەيسىڭ. ءتىپتى كەي تولعامدارى بۇگىنگى كۇنمەن ۇشتاسىپ, نايزاعاي ۇشقىنىنداي جارق ەتكەندە كوكىرەك كوزىڭ اشىلىپ, كەيدە قالعىپ كەتەتىن ساناڭ سەرگىپ, رۋحىڭ سەرپىلەدى.
اسىرەسە, «بىلىمدىگە بەس ساۋال» دەگەن بەتاشار سوزىندە: «بىلىمدىلەردەن بەس ءتۇرلى ءسوزدىڭ شەشۋىن سۇرايمىن. انشەيىن جۇمباق ەمەس, ءوز ويىمشا, ادامنىڭ ەكى دۇنيەسىنە بىردەي كەرەك... بۇل سۇراعان سوزدەرىمدى حالىق پايداسى دەپ ويلايمىن; ول ويىمدى دۇرىس كورسەڭىز, جاۋاپقا جەتى تيىن اياماسسىز دەپ ۇمىتتەنەمىن. بەس ساۋال مىناۋ:
اللانىڭ ادامدى جاراتقانداعى ماقسۇدى نە؟ ادامعا تىرشىلىكتىڭ ەڭ كەرەگى نە ءۇشىن؟ ادامعا ولگەن سوڭ مەيلى نە جونمەن بولسىن راحات-بەينەت (ساۋاپ-ازاپ) بار ما؟ ەڭ جاقسى ادام نە قىلعان كىسى؟ زامان وتكەن سايىن ادامداردىڭ ادامشىلىعى تۇزەلىپ بارا ما, بۇزىلىپ بارا جاتىر ما؟
قاي ءتۇرلى جاۋاپ بەرسەڭىز دە, دالەلىڭىز نە؟
شاھكاريم حۇدايبەردى وعلى», دەيدى.
وقىعانى كوپ, توقىعانى مول, اتاق-لاۋازىمى جەتەتىن بۇگىنگى بىزدەرگە – وسى بەس سۇراققا جاۋاپ بەرىپ, ءتۇيىن جاساي الدىق پا...
ولەڭدەردى وقىپ وتىرعاندا ادامدىقتىڭ ارعى جاعىندا يمان تۇراتىنىن العا تارتادى. «ادامدىق بورىشىڭ اتتى ولەڭىندە: «ادامدىق بورىشىڭ – حالقىڭا ەڭبەك قىل... ماقتانعا سالىنبا, مانساپتىڭ تاعى ءۇشىن. ناپسىڭە بيلەتپە, باسىڭنىڭ باعى ءۇشىن» دەسە, ودان كەيىنگى ولەڭىندە «ادامنىڭ ايۋاننان ايلاسى مول, قيت ەتسە, قياناتقا قويادى قول. مەيىرىم, ىنساپ, اق پەيىل, ادال ەڭبەك – بۇل تورتەۋىن كىم قىلسا, شىن ادام سول» دەپتى. شاكارىم ادام بولۋدىڭ ءتورت جولىن ايتسا, بىزگە بۇرىننان ءمالىم اعاسى اباي بەس نارسەنى ءبىلۋدى وسيەت ەتىپ ايتقان ەدى. ەكى ۇلىنىڭ ۇلاعاتى توعىز بولدى. وسى توعىزدى ەستەن شىعارماساق, يمان جولىنان اۋىتقىماسىمىز ايداي انىق.
يمانىن جوعالتپاعان ادام تۋرالى: «قيال ەمەس, تىلەگىم شىن, بۇل يماننان تابىلماس ءمىن, كورەر ەدىڭ تالاي سىرىن, جۇرەگىمدى جارىپ تىلسەم» دەيدى. ال اداسىپ بارىپ يمانعا شىن بەرىلگەندەرگە ايتارى: «اقىلدان ويعا سىر تارتىپ, ءۇمىتتىڭ شامى جانعان كۇن... ەسكى يماندى وتقا ورتەپ, اسىل يمان العان كۇن, اسىل جاردى تاپتىم دەپ, حاقيقاتقا نانعان كۇن», دەپ بۇل شىن جولدان اداسپاۋدىڭ باعىتىن كورسەتەدى. تاعى بىردە يمان ىسىندە ىركىلۋدىڭ كەسەلىن: «ادامنىڭ ەڭ اسىلى – قياناتسىز اق پەيىل. ەڭ زيانكەس جاسىعى – تايعاق مىنەز, ەكى ءتىل» دەپ كورسەتەدى.
وسى ءتورت جول ولەڭگە وي جىبەرسەڭ پەندەنىڭ بولمىسىن ايقىن دايەكتەيدى.
سول سەكىلدى «قىرىقتان سوڭعى يمانىم, وتىز جىلداي جيعانىم. كوپ عالىمنىڭ ءسوزىنىڭ, اقىلعا الدىم سىيعانىن» دەگەن تۇيىنىنەن حاكىم-فيلوسوفتىڭ ۇلىلىعىن اڭعارۋ قيىن بولماسا كەرەك. ول وسى ءتۇيىنىن: «قازاقتان مەندەي ۇل تۋسا, وسىنداي ءتۇزۋ جول قۋسا, حاقيقات ءىزدەپ بەل بۋسا, ول دا ءبىر جاقسى ىرىمدى», دەيدى.
شىنىندا, ءار ادام ۇلى عۇلاما سەكىلدى وزىنە ەسەپ بەرىپ, تاۋبەسىنە كەلسە, ونىڭ ءۇلگىسى كەيىنگىگە ساباق بولارى حاق.
كىتاپتىڭ جارىق كورۋىنە ءمۇمكىندىك جاساعان, قۋعىن-سۇرگىنگە ۇشىراعان قازاقستان زيالىلارىنىڭ مۇراسىن زەرتتەيتىن «ارىس» قورى, ونىڭ پرەزيدەنتى, رۋحاني قۇندىلىقتارىمىزدىڭ جوقشىسى, پروفەسسور عاريفوللا انەس ەكەنىن ايتۋدى پارىز دەپ بىلەمىز.