سەنبى, 26 قاڭتار 2013 7:40
ەلدى ۇشپاققا شىعارادى دەگەن مەملەكەتتىك مەكەمەلەردىڭ تورىندە وتىرىپ, جىمىسقى ارەكەتتەرىن جالعاستىرىپ جاتقان شەنەۋنىكتەردى انىقتاۋ وڭاي ەمەس. تەك ولاردىڭ جاسىرىن سىبايلاسقان ارەكەتىنەن ەل ابدەن زارداپ شەگىپ, ادال ادامدار بارىنان ايىرىلعاندا عانا جەمقورلاردىڭ جەگەنى ءبىلىنىپ قالادى. بىراق, مەملەكەتتىڭ قارجىسىن تالان-تاراج قىلعاندى بىرەۋدىڭ قالتاسىنان ۇرلاعان جوقپىن عوي دەپ وزىنشە توپشىلايتىن توڭمويىن قۇنىققاندار ەلىمىزدىڭ بولاشاعى, ياعني ەلباسىنىڭ «قازاقستان- 2050»
سەنبى, 26 قاڭتار 2013 7:40
ەلدى ۇشپاققا شىعارادى دەگەن مەملەكەتتىك مەكەمەلەردىڭ تورىندە وتىرىپ, جىمىسقى ارەكەتتەرىن جالعاستىرىپ جاتقان شەنەۋنىكتەردى انىقتاۋ وڭاي ەمەس. تەك ولاردىڭ جاسىرىن سىبايلاسقان ارەكەتىنەن ەل ابدەن زارداپ شەگىپ, ادال ادامدار بارىنان ايىرىلعاندا عانا جەمقورلاردىڭ جەگەنى ءبىلىنىپ قالادى. بىراق, مەملەكەتتىڭ قارجىسىن تالان-تاراج قىلعاندى بىرەۋدىڭ قالتاسىنان ۇرلاعان جوقپىن عوي دەپ وزىنشە توپشىلايتىن توڭمويىن قۇنىققاندار ەلىمىزدىڭ بولاشاعى, ياعني ەلباسىنىڭ «قازاقستان- 2050» ستراتەگياسىندا ايتىلعان ۇلتتىق قۇندىلىقتار تۋرالى مۇلدە ويلامايتىنى انىق. سوندىقتان دا مۇنداي جەمقورلىققا سالىنعانداردى انىقتاۋ ءۇشىن «نۇر وتان» حالىقتىق-دەموكراتيالىق پارتياسى جانىنداعى جەمقورلىقپەن كۇرەس جونىندەگى قوعامدىق كەڭەس ەلدەن ەرەك ارەكەت ەتىپ وتىر. سونىڭ ءبىر دالەلىندەي, كەشە كەڭەس توراعاسى ورالباي ابدىكارىموۆتىڭ توراعالىق ەتۋىمەن بەينە-كونفەرەنتسيا تۇرىندە «نۇر وتان» حدپ جانىنداعى جەمقورلىقپەن كۇرەس جونىندەگى رەسپۋبليكالىق قوعامدىق كەڭەستىڭ كەزەكتى وتىرىسى بولدى.
وندا تاعى دا سول, ەلدىك سىنعا سىنا قاعاتىن, ەتەكتەن تارتىپ ەلدى ەسەڭگىرەتەتىن, ءسويتىپ, وزەكتى ورتەيتىن وكىنىشتى جاعداي – سىبايلاس جەمقورلىقتىڭ ءورشىپ تۇرعانى تۋرالى ايتىلدى. وتىرىستى اشقان و. ابدىكارىموۆ مەملەكەت باسشىسى نۇرسۇلتان نازارباەۆتىڭ تاپسىرمالارىنا سايكەس ەلدە ۇدەمەلى يندۋستريالاندىرۋ باعدارلاماسىن جالعاستىرۋ بەلگىلەنىپ وتىرعانىن, حيميالىق جانە جەڭىل ونەركاسىپتى بەلسەندى قالپىنا كەلتىرۋ مەن دامىتۋ ۇدەرىسى باستالعانىن ايتتى. بۇل ءۇشىن كوپتەگەن جوسپارلانعان مىندەتتەردى بارلىعىمىز بىردەي جۇمىلا ىسكە اسىرۋ العا قويىلدى. بۇل ورايدا, ەلباسىنىڭ حالىققا ارناعان «قازاقستان-2050» ستراتەگياسى – قالىپتاسقان مەملەكەتتىڭ جاڭا ساياسي باعىتى» اتتى جولداۋى جاريالاندى. وندا باسقا مەكەمەلەرگە سەكىلدى كەلەڭسىز جاعدايلارمەن كۇرەسۋگە توتەنشە جاعدايلار جونىندەگى مينيسترلىككە دە ۇلكەن مىندەتتەر جۇكتەلگەن, دەدى توراعا.الايدا, ارنايى قۇرىلعان ساراپتامالىق كوميسسيا قورىتىندىسى وسى جوعارىدا اتالعان قولدانىلىپ جاتقان شارالارعا قاراماستان, توتەنشە جاعدايلار مينيسترلىگىندە سىبايلاسقان جەمقورلىق دەڭگەيى جوعارى ەكەندىگىن كورسەتىپتى. وسىنداي كەلەڭسىزدىكتەر سالدارىنان تجم سىبايلاستىق جونىندەگى مەملەكەتتىك ورگانداردىڭ العاشقى بەستىگىنەن ورىن العان. بۇل بىلە-بىلگەن ادامعا جاقسى كورسەتكىش ەمەس ەكەنى ايدان انىق. بىراق, ونى ەلەيتىن جان, تىڭدايتىن قۇلاق, ەسكەرەتىن باسشى بولسا ءبىر ءجون عوي. باياعى جارتاس – ءبىر جارتاس كۇيىندە قالماسا ەكەن دەيمىز. ويتكەنى, قۇقىقتىق ستاتيستيكالىق مالىمەتتەرگە سۇيەنسەك, 2011 جىلى تجم قىزمەتكەرلەرى تاراپىنان جاسالعان سىبايلاس جەمقورلىق سيپاتتاعى قىلمىس كورسەتكىشى 37 دەرەكتى قۇرادى. ەندى كەلەسى جىلى بۇل جاعىمسىز كورسەتكىش تومەندەگەن شىعار دەپ ويلايسىز عوي. جوق, تومەندەمەك تۇگىلى سول كۇيىندە دە تۇرمادى, كەرىسىنشە, كوبەيىپ كەتتى. توتەنشە جاعدايلار جەمقورلارى «قۇلاساڭ ناردان قۇلا» دەگەندەي, 2012 جىلدىڭ 11 ايى ىشىندە سىبايلاس جەمقورلىق ارەكەتتى 46-عا ءوسىرىپ جىبەرگەن. مىنە, بۇدان اسقان سوراقىلىق بولماس ەندى.بۇل ورايدا ءسوز العان توتەنشە جاعدايلار ءمينيسترى ۆلاديمير بوجكو مينيسترلىكتە جەمقورلىقتى بولدىرماۋعا بايلانىستى شارالار قامتىلىپ جاتىر, دەدى. مۇنداعى جەمقورلىقتىڭ بەلەڭ الۋى كادرلاردى دۇرىس رەتتەمەۋدەن تۋىنداعان كورىنەدى. بۇعان كىنالى كادر قىزمەتى ەكەن. سوعان وراي جەمقورلىق قىلمىستارى ءۇشىن 2011 جىلى 11 قىزمەتكەر جانە ءتۇرلى سالانىڭ 3 باسشىسى قىزمەتتەن قۋىلسا, بىرنەشە ادام تارتىپتىك جاۋاپقا تارتىلعان, ال 2012 جىلى دا وسىنداي كەمشىلىكتەرى ءۇشىن تاعى 11 قىزمەتكەر جانە ءتۇرلى سالانىڭ 9 باسشىسى لاۋازىمدارىنان بوساتىلىپ, 16 ادام تارتىپتىك جاۋاپكەرشىلىككە تارتىلعان.بىراق, مۇنىڭ ءبارى دەندەگەن جەمقورلىقتى جويۋعا جەتكىلىكتى مە؟ ارينە, جوق. سىبايلاس جەمقورلىققا سالىنعانداردى تويىپ العان سوڭ جۇمىستان شىعارۋ ءبىر باسقا دا, جەگەندەرىن قۇستىرۋ ءبىر باسقا عوي. ويتكەنى, ساراپتامالىق كوميسسيانىڭ قۇجاتىنا كوز جۇگىرتسەك, اتىراۋ, وڭتۇستىك قازاقستان جانە اقمولا وبلىستارىندا جەمقورلىق قىلمىستارى ءجيى ورىن الادى ەكەن. جانە جەمقورلىق سيپاتتاعى قىلمىستاردىڭ باسىم بولىگىن قىمقىرۋ, جىمقىرۋ پاراقورلىق, قىزمەتتىك جالعاندىق, لاۋازىمدى قىزمەتىن ورىنسىز پايدالانۋ, ت.ب. قۇرايتىن كورىنەدى.ماسەلەن, تجم لاۋازىمدى تۇلعالارى زاڭمەن بەلگىلەنگەن مەملەكەتتىك ساتىپ الۋ ۇردىستەرىن ءوز پايدالارىنا قولدانعان. كوپ جاعدايدا مەملەكەتتىك ءورت ينسپەكتورلارى لاۋازىمدى وكىلەتتىكتەرىن اسىرا پايدالانىپ, باقىلاۋ جۇرگىزۋ ءىس-شارالارىندا پارا بەرۋگە ماجبۇرلەۋ قاراكەتتەرىمەن اينالىسقان. مۇنداي وزبىرلىقتىڭ سەبەبى, رەگلامەنتتەۋشى نورماتيۆتىك-قۇقىقتىق اكتىلەردە باقىلاۋدىڭ ناتيجەلەرى بويىنشا قورىتىندى جاساۋدىڭ ناقتى مەرزىمى كورسەتىلمەۋىندە جاتسا كەرەك. سونىڭ سالدارىنان, باقىلاۋ جاساۋشى ورگانداردىڭ دەرەكتەرى بويىنشا, 6 442,4 ملن. تەڭگەنىڭ قۇقىق بۇزۋشىلىعى انىقتالعان. بۇل مينيسترلىكتە جانە وعان قاراستى مەكەمەلەر مەن ۇيىمداردا قارجىلىق ءتارتىپتىڭ تومەندىگىن جانە بيۋدجەت قاراجاتىن باسقارۋدا ورىن العان كەمشىلىكتەردى كورسەتەدى.سونداي-اق, «مۇناي-گاز ونەركاسىبىنىڭ تەحنيكالىق قاۋىپسىزدىگى, مۇناي جانە گاز گەولوگياسى جونىندەگى عىلىمي-زەرتتەۋ ورتالىعى» ەمك-دا جەۋ ەش قيىندىق تۋعىزبايتىنداي, دەيدى ساراپشىلار. مۇنىڭ ناقتى دالەلى, وتكەن جىلى وسىندا جۇمىس ىستەگەن ءۇش ديرەكتور جانە ءبىر ورىنباساردىڭ جەمقورلىق ارەكەتتەرى اشكەرەلەنگەن.وتىرىستا مۇنداي زاڭسىزدىقتاردىڭ از ەمەستىگى ايرىقشا اتالدى. سوندىقتان جينالعاندار ءبىراۋىزدان تالقىلاۋ ناتيجەلەرى بويىنشا توتەنشە جاعدايلار مينيسترلىگىندە جەمقورلىققا قارسى ءىس-قيمىل بويىنشا جۇمىستى كۇشەيتۋگە باعىتتالعان ءتيىستى ۇسىنىمدار قابىلدادى.
الەكساندر تاسبولاتوۆ,«ەگەمەن قازاقستان».