پوليتسەيدىڭ ءبىر كۇنى

ء يا, كوپقاباتتى ۇيدە قانشا ءپا­تەر بولسا, ارقايسىسىنىڭ ءبىر-ءبى­رى­نە ۇقسامايتىن ءوز تاعدىرى بار. سو­­­نىمەن تانىسا ءجۇرىپ پوليتسيا جۇ­­مى­سىنا جان-جاقتى قىرىنان تە­رەڭىرەك بويلاعىمىز كەلدى. وسى ماق­ساتپەن ش.يمانباەۆا كوشەسىندەگى «بايقونىس» تۇرعىن ءۇي كەشەنىنە قاراي اياڭدادىق. اۋلاعا جاقىنداي بەرە ۋچاسكەلىك پوليتسيا ينسپەكتو­رى توقتاي قالىپ, قالتاسىنان ءبىر ۋىس كىلت الىپ شىق­تى. ءبىزدىڭ تاڭىرقاعانىمىزدى سەز­دى بىلەمىن, بىردەن اڭگىمەسىن باستاپ كەتتى.  – مەنىڭ ۋچاسكەلىك باسقارۋىما تيەسىلى اۋماق ا.باراەۆ كوشەسىنەن باستالىپ, ش.ءۋاليحانوۆ, ا.يمانوۆ جانە ش.يمانباەۆا كوشەلەرى تۇزەتىن شارشىنى قۇرايدى. وسى اۋماققا ۇزىن سانى 122 ءۇي كىرەدى. ونىڭ بارلىعى دەرلىك ءزاۋلىم ۇيلەر, ياعني 9 قاباتتان باستالىپ, 20-25 قاباتقا دەيىنگى بيىكتىكتى باعىندىرادى. قازىرگى تاڭدا ونداعى تۇرعىنداردىڭ جالپى سانى 12 جارىم مىڭعا جەتىپ جىعىلادى. قاندايدا ءبىر وقىس جاعدايلار ورىن العاندا تۇرعىنداردى مازالاي بەرمەۋ ءۇشىن پودەزگە ەركىن كىرە الاتىن وسىنداي امبەباپ كىلت جاساتىپ العانمىن. سونىڭ ارقاسىندا كەز كەلگەن ۋاقىتتا تۇرعىنداردىڭ قاسىنان تابىلامىن. بۇل وتە ءتيىمدى, – دەدى نۇرلان كەن­جە­باي ۇلى ك ۇلىمسىرەي.  سەيسەنبى جۇمىس كۇنى بولعان­دىق­تان, كوپ ادامدى ۇيىنەن جولىقتىرا المادىق. ال ەسىك اشقاندارىنىڭ ءبىرى – پوليتسەي فورماسىنداعى ادامدى, بالكي ءبىزدىڭ فوتواپپاراتىمىزدى كورىپ ەسىگىن كەرى تارس جاۋىپ­ السا, كەلەسىسى ۋچاسكەلىك ينسپەك­تو­رى­نا ءوزىن مازالاپ جۇرگەن ماسە­لەلەرىن تاپتىشتەپ جەتكىزۋدە. ءۇشىن­­شىسى ازىلدەسىپ تە ۇلگەرىپ جاتىر. بايقاعانىمىزداي, تۇرعىنداردىڭ كوپ­شىلىگىن كورشىلەردىڭ تۇنگى مەزگىلدە شۋلاۋى, كىشكەنتاي بالالاردىڭ تىنىشسىزدانۋى مازالايدى ەكەن. ءبىز اڭگىمەگە تارتقان كىسىلەردىڭ ءۋا­جى نەگىزىنەن وسى ماسەلەگە كەلىپ توقاي­لاستى. ءتىپتى, ءبىر تۇرعىن جوعارى قابات­تاعى وتباسىنىڭ بالالارى شۋلاي بەرگەن سوڭ, ءوزىنىڭ تىنىشتىعى ءۇشىن كىلەم ساتىپ الىپ, اپارىپ بەرگەنىن ايتىپ, ءبىزدى ءبىر كۇلدىرىپ الدى. * * * ال رامازان كوشەسىندەگى جەر ءۇي­دە تۇراتىن كەلەسى وتباسىنىڭ تۇر­مىس جاعدايى كوڭىلگە كىربىڭ ۇيالاتتى. بۇلاردىڭ باسپاناسى اناۋ ايتقانداي سالتاناتتى ەمەس. كەرى­سىنشە, قۇلاۋدىڭ از-اق الدىندا تۇرعان جۇپىنى عانا مۇقىل تام. ءۇيدىڭ ىشىندەگى جاعداي ءتىپتى سوراقى. بەي-بە­رەكەت شاشىلىپ جاتىر. ەسىكتەن كىر­گەندە شىققان كوكتىڭ ءيىسى مۇرىندى قىتىقتايدى. ەكەۋى بىردەي ىشىمدىككە اۋەس اندرەي مەن تاتيانا ەسىمدى ەرلى-زايىپتىنىڭ بۇل تۇرمىسى «اششى سۋ» جۇرگەن جەردە بەرەكەنىڭ بولمايتىنىن ايقىن اڭعارتىپ تۇر. ءۇيدىڭ ءىشىن دە, يەسىن دە جاقسى تانىپ العان ينس­پەكتور تابالدىرىقتان اتتاي بەرە وتاعاسىن ىزدەدى. ويتكەنى ناركولوگيا ورتالىعىندا تىركەۋدە تۇرعان ازامات قازىر زاڭ بۇزىپ, ىزدەستىرىلۋ ۇستىندە ەكەن. ۇيدە جالعىز وتىرعان 35-40 جاس شاماسىنداعى ايەل ءبىزدىڭ بۇل كەلىسىمىزدى اسا جاقتىرا قويماعانىن قاتۋلى قاباعىمەن سەزدىردى. ىشىمدىك ىشكەنى جانە بار.  – اياق-كيىمدەرىڭدى شەشىپ كىرىڭدەر, ۇيدە كىشكەنتاي بالا بار, – دەپ كۇتپەگەن قوناقتارى – ءبىزدى دۇرسە قارسى الدى. بىراق كەلىنشەك تالاپ ەتكەن تازالىققا ءۇي ىشىندەگى جاعداي كەرەعار جاۋاپ بەرىپ تۇر. قالاماساق تا, امالسىز جا­لاڭاياق تورگە شىقتىق.  – اندرەي قايدا؟ – جۇمىستا.  – بالالارىڭىز شە؟ – بالاباقشادا.  – ىشىمدىك ءىشىپ وتىرسىز با؟ ۇيدەن اراقتىڭ ءيىسى شىعادى... – جوق, ماس ەمەسپىن.  – مەن ءبارىن كورىپ تۇرمىن...  – كۇيەۋىم تۇندە ۇيگە كەلمەدى. سوعان ەرەگەسىپ... دەپ مويىندادى امالى قالماعان ايەل جىلامسىراي.  وسىلاي قىسقا عانا وربىگەن ديالوگ بۇل وتباسىنىڭ بارلىق جاعدايىنان حاباردار ەتىپ تۇر. سونى سەزگەن ۋچاس­كەلىك ينسپەكتور ەندى العاشقىداي ەمەس, جىلى شىراي تانىتا سويلەدى. سولاي جارالى كوڭىلدى ءسال دە بولسىن جۇباتقىسى كەلگەندەي مە؟.. – بۇلاي جالعاسا بەرسە, ەرتەڭ ءسابي­لەرىڭىزدى بالالار ۇيىنە الىپ كەتەدى عوي. اندرەيگە ايتىڭىز, قاش­پاي, ءوز ەركى­مەن بولىمشەگە كەلسە, بار­لىعى جاقسى بولادى. – راس ايتاسىز با؟  – ۋادە بەرەمىن. ايەلدىڭ جانارىنداعى ۇزىلگەلى تۇرعان ءۇمىت وتى قايتا تۇتانعانداي, جارق ەتتى.  – ايتامىن! مىندەتتى تۇردە بارادى. تەك قاماۋعا الماڭىزشى, – دەدى جاقىنىنان قولداۋ كۇتكەندەي ينسپەكتورعا جاۋتاڭداي قاراپ.  * * * – مۇنداي وتباسىلار وتە كوپ. ۋادەلەرىن دە ءۇيىپ بەرەدى. تۇزەلەمىز دەيدى. سوعان سەنىپ كومەكتەسكىمىز-اق كەلەدى. باسىندا ءبارى جاقسى بول­عانىمەن, ارادا ءبىرشاما ۋاقىت ءوت­كەن سوڭ قايتا وسى قالىپتارىنا تۇسە­دى. ادام ىشىمدىككە تاۋەلدىلىكتى مەدي­تسينالىق جولمەن ەمدەمەي جەڭە المايدى عوي. وعان ۇلكەن ەرىك-جىگەر كەرەك. ال بۇلار ەم قابىلداۋدان قاشادى. ور­تالىققا ءوز ەركىمەن كەلمەگەننەن كەيىن, ءبىز ەشتەڭە ىستەي المايمىز, – دەپ كولىك ىشىندە اڭگىمەسىن جالعاعان پوليتسيا اعا لەيتەنانتى نۇرلان كەن­جەباي ۇلىنىڭ ءسوزىن كوشەدەگى جىلۋ قۇبىرىنىڭ ۇستىندە جايباراقات وتىرعان جۇپىنى كيىمدەگى ادام ءبولىپ جىبەردى. ينسپەكتور كولىگىن ەندى سوعان قاراي بۇردى.  بۇل بەيتانىس جان باعاناعى كەلىن­شەكتەي ەمەس, ءوز ومىرىنە ابدەن كون­دىك­كەن سەكىلدى. پوليتسەي كولىگىنەن قاش­پادى. كەرىسىنشە, ەسكى تانىستارداي كۇلە قارسى الدى. قۇجاتىن جوعالت­قانىن دا جاسىرمادى. ءوزىن ارتۋر ار­مەنوۆيچ دەپ رەسمي تانىستىرعان جىگىت نەبارى 28-اق جاستا بولىپ شىقتى. بىراق تۇرىنە قاراپ ولاي دەۋگە اۋزىڭىز بارمايدى. ىشىمدىك پەن ءۇيسىز-كۇيسىز تىرلىك جاس جىگىتتىڭ بەتىنە ءاجىمدى مەز­گىلسىز بەدەرلەپتى. كۇرەك تىستەردەن جۇر­داي قىزىليەگى جىگىتتى كۇلگەن ءسا­تىندە ءتىپتى قارتايتىپ كورسەتەدى. تەپسە تەمىر ۇزەتىن جاسىندا قاريا كەيىپكە ءتۇس­كەن زامانداس بۇل تىرلىگىن ءبىر-اق اۋىز سوزبەن: «ءومىر عوي...» دەدى دە, ەش قارسىلىقسىز ءوز ەركىمەن پوليتسەي كولىگىنە كەلىپ وتىردى. * * * – مىنە, وزدەرىڭىز كورگەندەي, قانشا ادام بولسا, سونشا ءتۇرلى تاعدىر بار. سوندىقتان پوليتسەي پسيحولوگ بولۋى كەرەك. قاتال بولاتىن تۇس­تا قاتالدىق تانىتىپ, قاجەت كە­زىن­دە كەشىرىمشىل دە بولا الۋى قا­جەت دەپ ەسەپتەيمىن. سوندىقتان دا ءبو­لىم­شەمە قارايتىن تۇرعىنداردىڭ بارلىعىمەن جىلى سويلەسىپ, بارىنشا سىرلاس, دوس بولۋعا تىرىسامىن. ءبىز ەڭ ءبىرىنشى ادامبىز, سودان كەيىن عانا مامانبىز. بۇل جونىندە ىشكى ىستەر ءمينيسترى ەرلان تۇرعىمباەۆ: «قازىرگى قازاقستاندىق پوليتسيانىڭ وزەكتى مىندەتتەرىنىڭ ءبىرى قولجەتىمدىلىكتى, اشىقتىقتى, جەدەلدىلىكتى ارتتىرۋ جانە تۇرعىندارمەن ءوزارا ءتيىمدى بايلانىس جاساۋ بولۋى ءتيىس» دەپ ايرىقشا اتاپ وتكەن بولاتىن. سول تالاپ-ۇدە­دەن شىعا الساق, ماقساتىمىزدىڭ ورىن­دالعانى, – دەپ تۇيىندەدى ءسوزىن ۋچاسكەلىك پوليتسيا ينسپەكتورى نۇر­لان بەكجانوۆ.