بەيسەنبى, 28 ناۋرىز 2013 1:35
ەۋرو ايماعىندا جاڭا ب ۇلىكتىڭ بۇرق ەتە قالاتىن قالپى بار. قانشا قارمانعانىمەن, كارى قۇرلىق قارىزدىڭ قامىتىنان جۋىر ماڭدا سىتىلىپ شىعا الاتىن ەمەس. بىلاي قاراعاندا, تاپ وسىلاي ۇرەيگە بوي الدىراتىنداي ەشتەڭە جوق سياقتى: گرەكيانىڭ جاڭا ۇكىمەتى قارىز بەرۋشىلەرمەن بارىنشا ءتيىمدى جۇمىس جاساسۋعا كىرىستى, وداقتىڭ ۇزاق مەرزىمدى بيۋدجەتى تۇتاستاي العاندا بارلىق جاقتارمەن جان-جاقتى كەلىسىلدى. ايتكەنمەن, ەۋروايماق قالىڭ ۇيىققا باتىپ بارادى: ول دامۋدىڭ لوكوموتيۆىنەن ەۋرووداقتىڭ ەڭ پروبلەمالى بولىگىنە اينالا باستادى.
بەيسەنبى, 28 ناۋرىز 2013 1:35
ەۋرو ايماعىندا جاڭا ب ۇلىكتىڭ بۇرق ەتە قالاتىن قالپى بار. قانشا قارمانعانىمەن, كارى قۇرلىق قارىزدىڭ قامىتىنان جۋىر ماڭدا سىتىلىپ شىعا الاتىن ەمەس. بىلاي قاراعاندا, تاپ وسىلاي ۇرەيگە بوي الدىراتىنداي ەشتەڭە جوق سياقتى: گرەكيانىڭ جاڭا ۇكىمەتى قارىز بەرۋشىلەرمەن بارىنشا ءتيىمدى جۇمىس جاساسۋعا كىرىستى, وداقتىڭ ۇزاق مەرزىمدى بيۋدجەتى تۇتاستاي العاندا بارلىق جاقتارمەن جان-جاقتى كەلىسىلدى. ايتكەنمەن, ەۋروايماق قالىڭ ۇيىققا باتىپ بارادى: ول دامۋدىڭ لوكوموتيۆىنەن ەۋرووداقتىڭ ەڭ پروبلەمالى بولىگىنە اينالا باستادى.
مۇنىڭ ءبارىن تاياۋدا ەۋروپا ستاتيستيكاسى ايعاقتاپ بەردى. ەۋروپا ۆاليۋتاسى وداعى ەلدەرىندە وتكەن جىلدىڭ ءتورتىنشى توقسانىندا رەتسەسسيا جالعاسا ءتۇسىپتى. بۇل كەزەڭدەگى ىشكى جالپى ءونىم جىلدىق ەسەپتەۋدىڭ 0,6 پايىزىنا دەيىن كەمىپ كەتكەن. وسى جاعداي قاتارىنان ءۇش توقسان بويى قايتالانىپ وتىر. ال جۇمىسسىزدىقتىڭ مولشەرى رەكوردتىق دەڭگەيگە جەتتى. ول تۇرعىنداردىڭ بەلسەندى بولىگىنىڭ 11 پايىزىن قۇرايدى.
ساراپشىلار بۇل جىلدىڭ كوكجيەگىن دە ونشالىقتى كوركەم تۇردە كورە الماي تۇر. وسى تۇستا ەۋروكوميسسيانىڭ بولجامى ىشكى جالپى ءونىمنىڭ تاعى 0,3 پايىزعا قۇلاپ, جۇمىسسىزدىقتىڭ ءوسۋ دەڭگەيى 12 پايىزعا كوتەرىلەتىنىن كورسەتىپ وتىر. ىشكى سۇرانىمنىڭ قازىرگىدەي سامارقاۋ كەزىندە ەكونوميكالىق سەرپىلىستىڭ بارلىق ءۇمىتى ەكسپورتقا ارتىلاتىنى دا زاڭدى. الايدا, مۇنداعى احۋال دا ونشالىقتى جارقىراپ تۇرعان جوق. بۇعان نەگىزگى سەبەپ – ەۋرونىڭ كۋرسى ءالى جوعارى قالپىندا. وسى رەتتە بىرقاتار ەكونوميستەر ەۋروايماقتا قازىرگىدەي ءبىرتۇتاس ۆاليۋتا بيلىك قۇرىپ تۇرماعان بولسا, ەۋرووداققا كىرەتىن كوپتەگەن ەلدەردىڭ تاپ وسى كەزەڭدە تۇيىقتان شىعاتىن جولدى تابا الاتىندارىن العا تارتادى. ايتالىق, ولارداعى ۇلتتىق ۆاليۋتانىڭ دەۆالۆاتسياسى ەكسپورتتى ىنتالاندىرۋعا جول اشادى دا, سونىمەن ءبىر مەزگىلدە قارىزدارمەن ەسەپتەسۋدىڭ دە مۇمكىندىگىن جاساپ بەرەر ەدى.
قازىرگى تاڭدا ەۋروايماقتىڭ, ياعني ەۋرو ۆاليۋتاسىن اينالىمدا ۇستاپ وتىرعان ەلدەردىڭ اراسىنداعى ەڭ ءبىر وسال ءوڭىر يتاليا بولىپ كەلەدى. ۆاليۋتا وداعى ەلدەرى ىشىندەگى ەكونوميكاسىنىڭ الەۋەتى جاعىنان ءۇشىنشى بولىپ تابىلاتىن پيرەنەي تۇبەگىندەگى ەلدىڭ تابىسى وتكەن جىلى 2,2 پايىزعا ءتۇسىپ كەتتى. ال مەملەكەتتىڭ قارىزى ىشكى جالپى ءونىمنىڭ 127 پايىزدىق ەكۆيۆالەنتى دەڭگەيىنە دەيىن شارىقتاپ شىقتى. راس, بۇل جاعىنان قاراستىرعاندا, گرەكيانىڭ احۋالى بۇدان دا تومەن. ەجەلگى ەللادا جەرىندەگى ەكونوميكانىڭ قۇلدىراۋى 6,4 پايىزعا تەڭ بولسا, سىرتقى قارىز ىشكى جالپى ءونىمنىڭ 160 پايىزىنان دا اسىپ ءتۇستى. الايدا, اۋقىمىنىڭ ازدىعى سالدارىنان ول ەۋروپا ەكونوميكاسىندا سونشالىقتى جوعارى ءرول اتقارا المايدى. يتاليانىڭ سيپاتى بولسا, مۇلدە بولەك. ول قۇلاعان جاعدايدا شىڭىراۋعا وزىمەن بىرگە بۇكىل ەۋروايماقتى تارتىپ الىپ كەتەدى. ازىرگە بۇل ماڭايدا ءۇمىتتىڭ شوعىن ۇرلەي الاتىن ەشتەڭە تابىلماي تۇر. بۇدان بىرەر كۇن بۇرىن Fitch اگەنتتىگى ەلدىڭ ۇزاق مەرزىمدى كرەديتتىك رەيتينگىن ا بولىگىنەن ۆۆۆ+ بولىگىنە دەيىن ءتۇسىرىپ, بولجامدى «كەلەڭسىز» دەگەن باعامدا كورسەتىپ بەردى. رەيتينگىلىك ولشەمدى بۇلايشا قايتا قاراپ شىعۋعا يتاليادا اقپان ايىنىڭ سوڭىندا وتكەن پارلامەنت سايلاۋىنان كەيىن ىسكە قابىلەتتى ۇكىمەتتى قۇرۋ مۇمكىندىگىنە سەنبەستىك اسەر ەتتى.
تەگىندە كۇللى ەۋروپا ۆاليۋتاسى ايماعىندا دۇنيەنى قۇرساۋلاعان داعدارىس دۇربەلەڭىنەن زارداپ شەگە قويماعان, كەرىسىنشە, ودان ۇتىسقا شىعىپ وتىرعان جالعىز عانا ەل بار. ول – قارجىلىق تۇراقتىلىعىن سول كۇيىندە ساقتاپ قانا قويماي, سونىمەن بىرگە, ءتىپتى ەكونوميكالىق وسىمگە دە قول جەتكىزە بىلگەن گەرمانيا. نەمىس ەكونوميكاسى 2012 جىلى 0,7 پايىزعا ءوسىپ, جۇمىسسىزدىقتىڭ دەڭگەيى 5 پايىز بەلدەۋىندە تۇرىپ قالدى. ەلدىڭ بيۋدجەتى ءىس جۇزىندە تولىق بالانس ساقتادى. ال مەملەكەتتىك قارىز ىشكى جالپى ءونىمنىڭ 80 پايىزىن عانا قۇرادى. دەمەك, كرەديتتى تولەۋگە كەتەتىن اقشادان ارتىق 20 پايىزدىق تابىس ەلدىڭ وزىندە قالادى. مۇنىڭ ءوزى ەۋروپا وداعى ەلدەرىنىڭ ورتا كورسەتكىشىنەن دە تومەن. ەجەلگى باۆار-ساكسون جەرىندە ەكسپورت بۇرىنعىسىنشا تابىستىڭ ءوسۋىنىڭ باستى قوزعاۋشى كۇشى بولىپ قالىپ وتىر. گەرمانيا فەدەرالدى ستاتيستيكالىق بيۋروسىنىڭ سوڭعى مالىمەتتەرىنە قاراعاندا, ەلدىڭ سىرتقى ساۋدا بالانسىنىڭ پروفيتسيتى بيىلعى قاڭتار ايىندا 13,7 ملرد. ەۋرونى قۇراعان. ال وسىنىڭ الدىنداعى ايدا بۇل كورسەتكىش 12 ملرد. ەۋرو بولعان ەدى. سول سياقتى ەسەپتى جىلدا ول 15,7 ملرد. بولماقشى. بۇل كورسەتكىش وتكەن جىلعى قاڭتارداعى دەڭگەيدەن 0,5 ملرد. ەۋروعا ارتىق. ايتا كەتۋ كەرەك, مۇنداي كورسەتكىشتەرگە قول جەتكىزۋ نەمىستەر ءۇشىن وتە قىمباتقا ءتۇستى. گەرماننىڭ ءتىپتى داعدارىسقا دەيىنگى كەزەڭدە توقتىعى شايقالماعان كومپانيالارىنىڭ ءوزى ەۋروايماقتىڭ شالعايداعى ەلدەرىندە جىلدىق جالاقى قورى 3 پايىزعا ءوسىپ جاتقاندا, ەڭبەكاقى تولەۋدىڭ ءوسىمىن ءتىسىن تىستەپ وتىرىپ توقتاتۋعا ءماجبۇر بولدى. ءناتيجەسىندە گەرمانيانىڭ ونىمدەرى ەۋروپا وداعى ايماعىنداعى مەيلىنشە باسەكەگە قابىلەتتىسى بولىپ شىقتى.
ەلدىڭ قازىرگىدەي جاقسى جاعدايدا تۇرىپ جاتۋىنا گەرمانيا ۇكىمەتىنىڭ دە قوسقان ۇلەسى از ەمەس. ول دا سول كەزەڭدەردە تاپ وسىلايشا قاتاڭ ۇنەمدەۋ ساياساتىن جۇرگىزدى. بۇگىندە ەۋروايماق ەلدەرىنىڭ باسىم كوپشىلىگى ءوز قارىزدارىن قايتارۋدا ايتارلىقتاي قيىندىقتاردى باستان كەشىپ جاتىر. ولاردىڭ گرەكيا مەن يتاليا سياقتى مۇشەلەرىنە جىلعا تارتىلعان كرەديتتىڭ 70 پايىزدىق مولشەرىنە دەيىن قايتارۋعا تۋرا كەلۋدە. ال بۇل تۇستا گفر-ءدىڭ كرەديتتەرى ءىس ءجۇزىندە تەگىن ەسەپتى بولىپ تۇر. راس, داعدارىس باستالعالى بەرگى مەرزىمدە ونىڭ پايىزى ءۇش ەسەگە دەيىن ارتىپ كەتتى, الايدا, كورشىلەرىنىڭ ءبارىنىڭ دەرلىك بانكروتقا ۇشىراۋى اسەرىنەن مۇنى ينۆەستورلار تۇراقتىلىقتى قالپىنا كەلتىرۋدىڭ قۇرالى رەتىندە قابىلداپ وتىر. وسىلايشا, گەرمانيا بيۋدجەتى داعدارىستىڭ وزىنەن ءبىراز قارجىنى ۇنەمدەپ قالۋعا قول جەتكىزدى. ال الداعى ۋاقىتتاردا قارىز ەلدەر ەۋروپانىڭ EFSF جانە ESM دەپ اتالاتىن تۇراقتىلىق مەحانيزمدەرى جەلىسى بويىنشا العان كرەديتتەرىن پايىزدىق ۇلەستەرىمەن جاپپاي قايتارا باستاعان كەزدە نەنىڭ بولاتىنىن بىلسەڭىزدەر عوي! سول كەزدە جوعارىدا اتالعان قورلاردىڭ ءىرى تولەمشىسى رەتىندە گەرمانيانىڭ الاتىن ديۆيدەندتەرى دە بىردەن كۇرت ءوسىپ شىعا كەلەدى.
ءبىر سوزبەن ايتقاندا, قارىزدار داعدارىسى گەرمانيانىڭ ەۋرووداقتاعى احۋالىن ايتارلىقتاي دارەجەدە كوتەرە تۇسۋگە ىقپال جاسادى. ەندى قارجى-ەكونوميكا تەڭىزىندەگى كارى قۇرلىق كەمەسىنىڭ باعىتىن بەرليننەن شىققان لوتسماندار ايقىنداپ بەرگەلى تۇر.
سونىمەن ءبىر مەزگىلدە, ەۋروايماقتا تاپ وسى تۇرمىسى دۇرىس, بەدەلى قۇرىش گەرمانياعا قارسى ب ۇلىك بۇرق ەتە تۇسكەلى تۇرعان سەكىلدى. مۇنىڭ ىلكى باسى رەتىندە جاقىندا عانا ەۋروعا قارسى توپتاردىڭ «گەرمانيا ءۇشىن التەرناتيۆا» دەگەن پارتياسى قۇرىلدى. ال بۇل قوزعالىستى قايداعى ءبىر ب ۇلىكشىل انارحيستەر ەمەس, كونتينەنتتىڭ تانىمال ەكونوميستەرى ۇيىمداستىردى. ولار بۇگىنگى تاڭداعى نەمىس ەكونوميكاسىنىڭ تولاعاي تابىستارىنا قاراماستان, ۆاليۋتا وداعىنىڭ, تۇپتەپ كەلگەندە, وعان دا, كۇللى ەۋروپاعا دا قاتتى زيان كەلتىرەتىنىن وتە سەنىمدى تۇردە دالەلدەپ شىقتى. اتاپ ايتقاندا, جاڭا پارتيا قۇرىلتايشىلارىنىڭ ءبىرى, گامبۋرگ ۋنيۆەرسيتەتىنىڭ ەكونوميكا جونىندەگى پروفەسسورى بەرند ليۋكە Deutsche Welle گازەتىنە بەرگەن سۇحباتىندا «ءبىرتۇتاس ۆاليۋتا ەۋروپانىڭ داعدارىستان شىعۋىنا كەدەرگى كەلتىرىپ قانا قويمايدى, سونىمەن بىرگە, ول قۇرلىقتىڭ ەكونوميكاسىن ءبىرتىندەپ قۇرتادى» دەگەندى اشىپ تا, اشىنىپ تا ايتتى. مۇنداعى ماسەلە مىنادا, ەۋروايماق ەلدەرى وزدەرىنىڭ دامۋ ەرەكشەلىكتەرى مەن قارجىلىق جۇيەسى جاعدايلارى بويىنشا ءبىر-بىرلەرىنە مۇلدەم ۇقسامايدى. سوندىقتان ولاردى ءبىرتۇتاس مونەتارلى جۇيە بويىنشا رەتتەپ وتىرۋعا ارەكەت ەتۋدىڭ ءوزى قۇر اۋرەشىلىك بولىپ تابىلادى. سۋ جاڭا پارتيانى قۇرۋشىلاردىڭ بۇل جۇيە جونىندەگى ويلارى وسى توڭىرەكتەن ارنا تارتادى. وسىعان بايلانىستى ولار نە بۇرىنعى نەمىس ماركاسىنا قايتا ورالۋدى, نە اۆستريا, گوللانديا جانە فينليانديا اراسىندا ۆاليۋتا وداعىن قۇرۋدى ۇسىنادى. سونىمەن بىرگە, «التەرناتيۆشىلەر» سوڭعىلاردىڭ ساپىنا ءتىپتى فرانتسيانى دا ەنگىزبەۋدى قاتاڭ تالاپ ەتتى. ەندى بايىرعى ماركاعا قايتىپ ورالۋ يدەياسىنا كەلسەك, ونى گفر ازاماتتارىنىڭ كەم دەگەندە تورتتەن ءبىر بولىگى, ياعني شيرەك شاماسى قولدايدى. مىنە, وسى باستامانى كوتەرىپ وتىرعان جاڭا پارتيانىڭ الداعى كۇزدە وتەتىن پارلامەنت سايلاۋىنداعى پەرسپەكتيۆاسى دا جامان كورىنبەيدى.
بۇگىندە گەرمانيا حالقىنىڭ نارازىلىعىن تۋعىزىپ وتىرعان باستى نارسە – بۇل ەلدىڭ ەۋروايماقتاعى ارىپتەستەرىنىڭ ىسىراپشىلدىعى ءۇشىن ءوز قازىناسىنان اقشا تولەۋى. مۇندا نەمىس جۇرتى شىدامىنىڭ شەگىن كيپرگە كورسەتىلگەلى جاتقان كومەك ءبىر ساتتە بۇزىپ كەتۋى ابدەن مۇمكىن. ەگەر ەۋروپا وداعى اقىرى وسى قادامعا بارار بولسا, تەك قاۋىمداستىق قانا ەمەس, سونىمەن بىرگە, گەرمانيا بيلىگى دە ەۋروايماقتى وزگەرتىپ, قايتا قۇرۋ جونىندە شىنداپ ويلانىپ قالاتىن ءتۇرى بار.
سەرىك ءپىرنازار,
«ەگەمەن قازاقستان».
استانا.