سارسەنبى, 24 ءساۋىر 2013 2:33
قازاقستان حالقى اسسامبلەياسىنىڭ مۇشەسى, دۇنگەن ەتنومادەني بىرلەستىگىنىڭ باسشىسى ابدىكارىم مۇساەۆتىڭ كيەلى جايىق توپىراعىنا قونىس تەپكەنىنە ءبىراز جىلدىڭ ءجۇزى بولىپتى. اتاسى مۇسانىڭ ۇلتى دۇنگەن بولسا, اجەسى گۇلايىم قازاق قىزى ەكەن. جاستايىنان قاراكوزدەرمەن ەتەنە ارالاسىپ, باۋىر باسقان ابدىكارىم اعا ءوزىن «وسى ۇلتتىڭ ءبىر پەرزەنتىمىن» دەپ سەزىنەدى.
سارسەنبى, 24 ءساۋىر 2013 2:33
قازاقستان حالقى اسسامبلەياسىنىڭ مۇشەسى, دۇنگەن ەتنومادەني بىرلەستىگىنىڭ باسشىسى ابدىكارىم مۇساەۆتىڭ كيەلى جايىق توپىراعىنا قونىس تەپكەنىنە ءبىراز جىلدىڭ ءجۇزى بولىپتى. اتاسى مۇسانىڭ ۇلتى دۇنگەن بولسا, اجەسى گۇلايىم قازاق قىزى ەكەن. جاستايىنان قاراكوزدەرمەن ەتەنە ارالاسىپ, باۋىر باسقان ابدىكارىم اعا ءوزىن «وسى ۇلتتىڭ ءبىر پەرزەنتىمىن» دەپ سەزىنەدى.
– ورال جاققا 1977 جىلى كەلدىك, – دەپ باستادى اڭگىمەسىن ابدىكارىم ءالي ۇلى. – جامبىل وبلىسىنىڭ تۋماسىمىن. فرۋنزەدەگى پوليتەحنيكالىق ينستيتۋتتى بىتىرگەن بويدا زەلەنوۆ اۋدانىنا جولدامامەن جۇمىسقا كەلدىم. ءوزىمدى جاقسى قىرىنان كورسەتتىم بىلەم, كوپ ۇزاماي وبلىستىق تۇتىنۋشىلار وداعىنىڭ باسقارماسى شىڭعىرلاۋعا جىبەردى. ومىرىمدە كورىپ-بىلمەگەن شىڭعىرلاۋ جەرىنىڭ تابيعاتى تىپتەن تاماشا ەكەن. نەگىزى, قازاقستاننىڭ قاي ولكەسى دە كەرەمەت قوي. ءوزىم تۋىپ-وسكەن جامبىل ولكەسى سەكىلدى جاسىل جەلەگى جايقالعان مەكەننىڭ حالقى دا قوناقجاي بولىپ كورىندى. ءاپ-ساتتە باياعىدان بىلەتىندەي جاقىنداسىپ كەتتىك. ءتۇننىڭ ىشىندە ەسىگىمىز ايقارا اشىق جاتاتىن. ەسىكتى كىلتتەۋ دەگەندى بىلمەۋشى ەدىك. اۋىل-ايماقپەن ميداي ارالاسىپ, ءدام-تۇزىمىز جاراستى. ءتىپتى ۇزاق جىلدار بويى ولار مەنىڭ دۇنگەن ەكەنىمدى بىلمەدى. ەشكىمدى جاتىرقامايتىن كوپشىل مىنەزىم ەل-جۇرتتىڭ كوڭىلىنەن شىقتى.
تابيعاتى سۇلۋ ولكەدە زايىبى بيبىگۇلمەن ۇل-قىز ءوسىرىپ, شاڭىراقتىڭ شاتتىعىن نۇرلاندىرىپ, «تەرەزەسى تەڭ, كەرەگەسى كەڭ» ءومىر ءسۇردى. بالالارى شىڭعىرلاۋدىڭ مەكتەبىنەن ءبىلىم الدى. ءسويتىپ, جۇمىس بابىمەن ورال قالاسىنا قونىس تەپتى. قايدا دا قازاقستاننىڭ گۇلدەنۋىن, قۇلپىرۋىن ويلاپ قام جەيتىن ازامات ءوز كۇشىمەن «بيبىگۇل» مەيرامحاناسىنىڭ ىرگەسىن قالادى. جان جارىنىڭ اتىمەن اتالاتىن ساۋلەتتى عيمارات بۇگىندە شاھارىمىزعا ءسان بەرسە, ەكىنشى جاعىنان نارىقتىڭ جۇگىن كوتەرىپ, ەكونوميكالىق ىلگەرىلەۋىمىزگە ءوز سەپتىگىن تيگىزۋدە. قازىر بۇل مەيرامحانا ءبىراز ادامدى جۇمىسپەن قامتىپ وتىر. ولاردىڭ ۋاقتىلى جالاقىسىن تولەپ, حالىقتىڭ ءال-اۋقاتىن ارتتىرۋدا, ەل-جۇرتقا دۇنگەن اسحاناسىنان ءدام ۇسىنۋدا ەڭبەكقور كاسىپكەر الدىنا جان سالمايدى.
ابدىكارىم اعانىڭ وتباسى و باستان تاتۋلىقتىڭ تىرەگىنە اينالىپ, بىرلىكتىڭ بەرەكەسىن ساقتاپ كەلەدى. ءوزىنىڭ ايتۋىنشا, قىتايدا تۋىپ-وسكەن اتاسى مۇسا ۇلتى قازاق گۇلايىممەن ۇزاق جىلدار ءساندى دە ءماندى ءومىر سۇرگەن. ولاردىڭ ۇرپاقتارى, ياعني ابدىكارىم اعانىڭ اكەسى ءالي مەن اناسى سەمەي دۇنگەندەر بولعان.
– قازىر ۇلكەن كىسىلەردىڭ ءبارى و دۇنيەلىك بولدى. ءبىزدى قازاقشا دۇنگەندەر دەپ اتاسا, قىتايشا حۋەيتسزۋ «حۋەي» حالقى دەگەن ەكەن. ارعى اتا-بابالارىمىز قىتايدا تۋىپتى. ۇيدەگىلەر كىشكەنتايىمىزدان بىزگە: «قايدا تۋساڭدار دا سەندەر مۇسىلمانسىڭدار. يسلام ءدىنىن ۇستانىپ, يسلام مادەنيەتىنىڭ مۇراگەرى بولاسىڭدار. وزبەك, قازاق, قىرعىز, دۇنگەندەر قۇداي بەرگەن مۇسىلماندار» دەپ ايتىپ وتىراتىن, – دەيدى.
ىنتىماعى جاراسقان وتباسىنىڭ جاپىراعى جايىلىپ, بۇگىندە اتا-بابالارىنىڭ سالتىن ساقتاپ كەلەدى. قازاق حالقىنىڭ دا ەجەلدەن بەرگى ءداستۇرىن قادىر تۇتادى. ۇلىستىڭ ۇلى كۇندەرى ولار ءۇشىن ۇلكەن توي. كوپشىل, ۇيىمشىل وتباسىندا ۇل-قىزدارى تاحير, باقتيار, شاحمينا, اليلەر ەرجەتىپ, ءۇيلى-كۇيلى بولىپ, ەلىنە ادال ەڭبەك ەتۋدە. ۇلكەن ۇلدارى تاحير كىندىك قانى تامعان جامبىل جاقتا تۇرادى. اۋىل شارۋاشىلىعىمەن اينالىسادى. ونىڭ قايىن اتاسى دۇنگەن, قايىن ەنەسى قىرعىز كورىنەدى. ۇل-قىزدارىم سۇلتان, ءامىر, كارينا, ايشا دەگەن نەمەرە ءسۇيدىردى دەپ ماقتانىپ قويادى اعامىز. ال ورىس حالقىنان قىز العان باقتياردىڭ دا تۇرمىسى جاقسى. ەلباسىنىڭ تۋعان كۇنىمەن ورايلاس كەلگەن سوڭ جاقسى ىرىمعا بالاپ, دۇنيەگە كەلگەن ءبىر نەمەرەسىنە نۇرسۇلتان اتالارىنىڭ ەسىمىن بەرىپتى. باقىتتى, شاتتى مۇساەۆتار اۋلەتى وسىلايشا ۇلتارالىق تاتۋلىقتىڭ, دوستىقتىڭ التىن كوپىرىن جالعاپ وتىر.
– قازىر جاسىم الپىستىڭ جەتەۋىنە جەتتى. كەمپىرىم بيبىگۇل ەكەۋمىز باياعىدا مەكتەپتە بىرگە وقىپ ەدىك. ينستيتۋتتى دا بىرگە تامامدادىق. سودان بەرى قول ۇستاسىپ, ءبىر شاڭىراقتىڭ استىندامىز. ەگەر ەلىمىزدە تىنىشتىق پەن بەيبىت زامان بولماسا, وسىلاي ەل قاتارلى جۇرەر مە ەدىك. وسى ورالدا ابدوللاەۆ, كارىموۆ, يسمايلوۆ, وماروۆ سىندى دۇنگەن وتباسىمەن كوپتەن ارالاسامىز. ەل ازاماتى ساتىبالدى احمەتوۆپەن جان دوسپىن. قىزمەت بابىمەن باستالعان تانىستىعىمىز كەيىن ۇلكەن دوستىققا جالعاستى. ءبارىمىز دە ەلىمىزدىڭ پرەزيدەنتى نۇرسۇلتان نازارباەۆقا شىن جۇرەگىمىزدەن العىس ايتامىز. كۇنى ەرتەڭ ەلوردامىز استانا قالاسىندا قازاقستان حالقى اسسامبلەياسىنىڭ كەزەكتى جيىرماسىنشى سەسسياسى وتكەلى وتىر. وسى شاراعا وبلىس دەلەگاتسياسىمەن بىرگە دۇنگەن ەتنومادەني بىرلەستىگىنىڭ وكىلدەرى دە قاتىسادى. بۇل جيىننىڭ ءمانى مەن ماڭىزى بولەك. كوپۇلتتى مەملەكەتتىڭ كوزدەگەن ماقساتى ءبىر. ول – ىنتىماق پەن بىرلىك, تاتۋلىق, ەل تىنىشتىعىن ساقتاپ, ەرىنبەي ەڭبەك ەتىپ, وسى ەلدىڭ ءبىر كادەسىنە جاراپ, جاقسىلىققا ۇيىتقى بولۋ. ورال قالاسىندا دا كوپتەگەن ۇلتتار تۇرادى. ولاردىڭ ءبارى ءبىر-بىرىمەن دوس. تەك مەرەكە كۇندەرى عانا ەمەس, بىلاي ۋاقىتتا دا قۇشاق جايا كورىسىپ, يگى ءىسىمىزدى قولداپ, قيىندىقتا قاسىنان تابىلىپ, قۋانىشقا ورتاقتاسا بىلەمىز. مەملەكەت باسشىسىنىڭ جولداۋىن قولداپ, العا قويعان ءىس-جوسپارلارىن قۋاتتاپ, جۇمىلا كۇش بىرىكتىرىپ, ىنتىماعىمىزدى ودان ءارى نىعايتۋ جولىندا ءبىزدىڭ دۇنگەندەر دە ايانىپ قالمايدى. سوندىقتان ءبارىمىز ءبىر بولايىق, ەل بولايىق! – دەپ ابدىكارىم اعامىز دوستىقتىڭ تۋىن ءبىر كوتەرىپ تاستادى.
ءيا, بەس نەمەرەسىن يماندىلىققا تاربيەلەپ, ءوزى بىرنەشە ءتىل ۇيرەنىپ, جۇما كۇنى مەشىتكە بارىپ ءدىنىن دە, سالتىن دا ساقتاپ, كوپۇلتتى حالىقتىڭ بىرلىگىن ويلايتىن ابدىكارىم ءالي ۇلى وسىنداي جان.
ميرا شۇيىنشاليەۆا,
قازاقستان جازۋشىلار وداعىنىڭ مۇشەسى.
––––––––––––––––––––––
سۋرەتتى تۇسىرگەن
ارداق قاسىموۆا.
سۋرەتتە: ىنتىماعى جاراسقان اۋلەت