بەيسەنبى, 10 قاڭتار 2013 7:38
بيىلعى جىلدىڭ سپورتتاعى ەڭ باستى وقيعاسى دەپ ەلىمىزدە تۇڭعىش رەت بوكستان ەرەسەكتەر اراسىندا وتەتىن الەم چەمپيوناتى مەن بوكس اكادەمياسىنىڭ اشىلۋىن ايتۋعا بولادى. الەم چەمپيوناتى ەلىمىزدە بۇعان دەيىن استانادا جاسوسپىرىمدەر اراسىندا عانا وتسە, ەرەسەكتەر اراسىندا ءالى ءوتىپ كورگەن ەمەس. ال بوكس اكادەمياسى تۋرالى ءسوز مۇلدەم باسقا. مۇنداي عاجاپ بوكس ورداسى سپورتتىق دەرجاۆا دەپ سانالاتىن دامىعان ەلدەردىڭ وزىندە دە جوق.
بەيسەنبى, 10 قاڭتار 2013 7:38
بيىلعى جىلدىڭ سپورتتاعى ەڭ باستى وقيعاسى دەپ ەلىمىزدە تۇڭعىش رەت بوكستان ەرەسەكتەر اراسىندا وتەتىن الەم چەمپيوناتى مەن بوكس اكادەمياسىنىڭ اشىلۋىن ايتۋعا بولادى. الەم چەمپيوناتى ەلىمىزدە بۇعان دەيىن استانادا جاسوسپىرىمدەر اراسىندا عانا وتسە, ەرەسەكتەر اراسىندا ءالى ءوتىپ كورگەن ەمەس. ال بوكس اكادەمياسى تۋرالى ءسوز مۇلدەم باسقا. مۇنداي عاجاپ بوكس ورداسى سپورتتىق دەرجاۆا دەپ سانالاتىن دامىعان ەلدەردىڭ وزىندە دە جوق.
جاقىندا ءبىز ەلىمىزدىڭ بوكستان مەملەكەتتىك جاتتىقتىرۋشىسى بولات ابدراحمانوۆپەن كەزدەسىپ, فەدەراتسيانىڭ وتكەن جىلى اتقارعان جۇمىستارى, وسى جىلى وتەتىن الەم چەمپيوناتى مەن باسقا دا جوبا-جوسپارلارى تۋرالى ايتىپ بەرۋىن وتىنگەن ەدىك.
– بولات ۇكىباي ۇلى, قاي سالادا بولسىن وتكەن جىلعا ەسەپ بەرىپ, جاڭا جىلعا جوسپارلار جاسايتىن كەز بولادى عوي. ەندەشە, فەدەراتسيا ءۇشىن بىلتىرعى جىلدىڭ قالاي وتكەنىن جانە بيىلعى جىلعا قانداي ماقساتتار قويىلىپ وتىرعانىن ايتىپ بەرسەڭىز.
– بيىل قازاقستان سپورت تاريحىندا تۇڭعىش رەت ەرەسەكتەر اراسىندا الەم چەمپيوناتىنىڭ وتەتىنىن بىلەسىزدەر. بۇل بۇرىن-سوڭدى بولماعان وقيعا جانە ونىڭ ءبىر ەرەكشەلىگى ول 1986 جىلدان بەرى العاش رەت شلەمسىز وتەتىن بولادى. بۇل باسەكە سپورتتىق كۇنتىزبەگە سايكەس, 4-20 قازان ارالىعىندا الماتىدا وتەدى. قازىردىڭ وزىندە وعان ءبىزدىڭ ۇلتتىق قۇراما كوماندا دايىندىعىن باستاپ كەتتى. قۇرامانىڭ باس جاتتىقتىرۋشىسى – مىرزاعالي ايتجانوۆ. كومانداداعى وزگەرىستەرگە كەلسەك, وليمپيادا چەمپيونى, ەكى دۇركىن الەم چەمپيونى سەرىك ساپيەۆتىڭ قولعابىن شەگەگە ىلگەنىن بىلەسىزدەر. قازىر ونىڭ ورنىنا دانيار ەلەۋسىنوۆ كاپيتان بولىپ وتىر. الەمدە 69 كيلو سالماقتى قازاقتار سالماعى دەپ تە ايتىپ ءجۇر عوي. دانيار وليمپيادادان كەيىن وسى سالماققا اۋىسىپ, ەندى قازىر الەم چەمپيوناتىنا دايىندالىپ جاتىر. جالپى, بىلتىر قاراشا ايىندا استانادا وتكەن بوكستان ەرەسەكتەر اراسىنداعى قازاقستان چەمپيوناتىنىڭ قورىتىندىسى بويىنشا كوماندانىڭ قۇرامى انىقتالىپ وتىر. وسى چەمپيوناتتاعى جەكپە-جەكتەر ايبا-نىڭ جاڭا ەرەجەسى بويىنشا سىناق رەتىندە قورعانۋ باس كيىمىنسىز ءوتتى. ارينە, باسىندا بوكسشىلارعا وڭاي بولعان جوق. جاراقاتتار الىپ جاتتى. دەگەنمەن, شيرەك فينالعا كەلگەندە بوكسشىلارىمىز ۇيرەنىپ, باس كيىمسىز-اق ايقاسا الاتىندارىن كورسەتتى. قازىر شلەمسىز بوكستاسۋدىڭ قاجەتى بار ما دەپ كوپ جەردە ايتىلىپ جاتقانىن بىلەمىز. مەنىڭ ويىمشا, ونىڭ پايداسى كوپ دەپ ويلايمىن. بۇرىن قورعانىس شلەمدەرى بەتتىڭ جارتىسىن جاۋىپ, بوكسشىلارىزدىڭ بەت-كەلبەتىن كورسەتپەيتىن ەدى. سوسىن بوكسشىلار رينگتە تۇرىپ الىپ, ءبىر-بىرىنە جابىسىپ الاتىن. ەندى ولار شلەمدى تاستاعان سوڭ, جارىستىڭ كورىگىن قىزدىرۋ ءۇشىن تەحنيكاعا, ياعني شارشى الاڭدا جۇگىرىپ, جۇمىس ىستەۋگە ءمان بەرەتىن بولادى.
بيىلعى جىلى ەلىمىزدە بوكس اكادەمياسىن اشۋ دا جوسپارلانىپ وتىر. مۇنداي ورتالىقتى قازاقستاندا سالۋ تۋرالى شەشىم شۆەيتساريانىڭ لوزاننا قالاسىندا وتكەن ايبا-نىڭ جيىنىندا قابىلدانعان بولاتىن. بوكس اكادەمياسى الەم چەمپيوناتىنىڭ قارساڭىندا قازان ايىنىڭ العاشقى كۇندەرىنىڭ بىرىندە اشىلادى. قازىر ونىڭ قۇرىلىسى كەستەگە سايكەس جۇرگىزىلۋدە. قۇرىلىسى مامىر ايىندا ءبىتۋى كەرەك. جالپى, حالىقارالىق اۋەسقوي بوكس قاۋىمداستىعى ءاربىر قۇرلىققا ءبىر-بىردەن بەس اكادەميا سالۋدى جوسپارلاپ وتىر. بوكس اكادەمياسىندا تورەشىلەر مەن جاتتىقتىرۋشىلاردىڭ قايتادان بىلىكتىلىگىن ساراپتاۋعا, بوكسشىلاردى دايىنداۋعا ارنالعان جۇمىستار جۇرگىزىلەدى. ول ءبىزدىڭ جاتتىقتىرۋشىلار مەن تورەشىلەردىڭ ءوز دەڭگەيلەرىن كوتەرەتىن نىسانىنا اينالىپ قانا قويماي, ءىس جۇزىندەگى الەمنىڭ بارلىق سپورتتىق فۋنكتسيونەرلەرى الماتىعا تۇراقتى تۇردە كەلەتىن, ال بىزگە ولاردى جەتىستىكتەرىمىزبەن, ەلدەگى بوكستىڭ دامۋ جاعدايىمەن تانىستىرۋعا مۇمكىندىك بەرەتىن بوكس ورداسى بولادى.
– قازىرگى كەزدە بوكستى دامىتۋدا فەدەراتسيا قانداي جۇمىستاردى قولعا الىپ, جۇرگىزۋدە؟
– جالپى, بۇگىندە بوكس بۇكىل الەم بويىنشا قارقىندى دامىپ كەلەدى. ماسەلەن, وسىدان 10 جىل بۇرىن قىتاي, موڭعوليا, برازيليا, يرلانديا, ازەربايجان, ءۇندىستان سياقتى ەلدەردە بوكسقا جاقسى ءمان بەرمەيتىن ەدى. ال بۇگىندە بوكسقا دەگەن كوزقاراس مۇلدەم وزگەرگەن. بۇل جاعدايدى لوندون وليمپياداسىندا دا وزدەرىڭىز كوردىڭىزدەر. دەمەك, كوپتەگەن ەلدەردە بوكس فۋتبولدان كەيىن ءنومىرى ەكىنشى سپورتقا اينالىپ وتىر دەۋگە بولادى. قازاقستان بوكس فەدەراتسياسى دا وسى جاعدايدى ەسكەرىپ, ەلىمىز بويىنشا بوكستى دامىتۋدىڭ جاڭا جوبالارىن ىسكە اسىرا باستادى. بوكستى الدىمەن ەل وڭىرلەرىندە دۇرىستاپ دامىتۋ قولعا الىندى. بۇل ءىستى جەرگىلىكتى مەكەمەلەر مەن كاسىپكەرلەر قاۋىمى قولداپ جاتىر. سونىڭ ناتيجەسىندە ەلىمىزدىڭ كوپتەگەن قالالارىندا, كەيبىر اۋداندارىندا ارنايى بوكس مەكتەپتەرى مەن كەشەندەرى ىسكە قوسىلدى. ناقتى جۇمىستارعا كەلسەم, ءبىرنەشە جىلدان بەرى وتكىزىلىپ كەلە جاتقان قازاقستان بوكس فەدەراتسياسىنىڭ كۋبوگى ءۇشىن جارىس ەل سپورتىنداعى ۇتىمدى جوبالاردىڭ ءبىرى بولدى دەۋگە نەگىز بار. قازىر وسىنداي ۇلكەن جارىستاردى وتكىزۋ ارقىلى ءبىز وڭىرلەردە بوكستىڭ قانشالىقتى دامىپ جاتقانىن كورىپ وتىرمىز. ءماسەلەن, 2011 جىلى قاراعاندى وبلىسىنىڭ قۇراماسى جەڭىمپاز اتانسا, بىلتىر وڭتۇستىك قازاقستان وبلىسىن جەڭگەن ماڭعىستاۋ وبلىسىنىڭ كومانداسى فەدەراتسيا كۋبوگىن جەڭىپ الدى. بۇل دەگەنىمىز, ناعىز باسەكەنى كورسەتەدى ەمەس پە؟! بوكس وسىلايشا ىشتەن جاندانىپ, ىشتەن جەتىلگەنى وتە دۇرىس دەپ ويلايمىن. سوندا نەگىزگى قۇ-رامالارعا ناعىز مىقتىلاردى ىرىكتەۋگە جول اشىلادى.
– ەندى حالىقارالىق جارىستاردا ەل نامىسىن قورعاپ جۇرگەن بوكسشىلارىمىز تۋرالى ايتىپ بەرسەڭىز. ولاردىڭ كورسەتكىشىنە كوڭىلىڭىز تولا ما؟
– بىلتىرعى وليمپيادادا سەرىك ءساپيەۆ التىن مەدالدى, ادىلبەك نيازىمبەتوۆ كۇمىس جانە يۆان دىچكو مەن ايەلدەر اراسىندا مارينا ۆولنوۆا قولا جۇلدەگەر اتانىپ, ەلىمىزدىڭ ابىرويىن اسىردى. ەلدىك تۇرعىدان قاراعاندا, ءبىز كوبىنە وسىنداي ءىرى رەسمي جارىستاردىڭ كورسەتكىشىن العا تارتامىز. وسى ورايدا مەن مارينانىڭ وليمپيا ويىندارىنىڭ باعدارلاماسىنا العاش رەت ەنگىزىلگەن جارىستا قولا جۇلدەگە يە بولۋىن ۇلكەن جەتىستىك دەپ باعالايمىن. ال سەرىك ساپيەۆتىڭ ءجونى باسقا. ول بۇل جەتىستىككە جەتۋ ءۇشىن كوپ ۋاقىتىن وتكىزدى. وليمپيادا چەمپيونى اتانعان سوڭ, سوعان لايىقتى باعاسىن الدى دەپ ويلايمىن. ويتكەنى, وليمپيا ويىندارى, بۇل – سپورتتىڭ ەڭ بيىك شىڭى. وليمپيادا چەمپيونى – ءماڭگىلىك اتاق. تەك قانا سپورتشىنىڭ اتاعى ەمەس, مەملەكەتتىڭ مەرەيى, ۇلتتىڭ ابىرويى. وسى ورايدا ءبىز قازاقستان بوكس فەدەراتسياسىنىڭ پرەزيدەنتى تيمۋر ق ۇلىباەۆ بارلىق ماماندارعا جوعارى تالاپ قويىپ وتىرعانىن ايتا كەتۋىمىز كەرەك. قازىرگى كەزدە وسىنداي تالاپتىڭ ناتيجەسىندە ەلىمىزدىڭ كوك بايراعى بيىكتە جەلبىرەپ, قاسيەتتى ءانۇرانىمىز تالاي ەلدەردە وينالىپ كەلەدى. تاعى ايتاتىن نارسە, بىلتىر سەرىك ساپيەۆ پەن رۋسلان مىرساتاەۆ ازيا بوكس كونفەدەراتسياسىنىڭ شەشىمى بويىنشا ۇزدىك بوكسشىلار اتاندى. جالپى, بوكسشىلارىمىزعا كوڭىلىمىز تولادى. دەگەنمەن, ءالى دە جۇمىس ىستەۋ كەرەك. 81 كيلودا المات سەريموۆكە, اسا اۋىر سالماقتاعى جان كوسوبۋتسكييگە كوپ ءۇمىت ارتۋعا بولادى.
– قازىر جاستار مەن جاسوسپىرىمدەرگە, ياعني قازاقستان بوكسىنىڭ رەزەرۆىنە كوڭىل ءبولۋ جاعى قالاي بولىپ جاتىر؟
– بۇل جەردە, بىرىنشىدەن, مىنا جاعدايدى ايتىپ وتسەم دەيمىن. قازىر ەلىمىز بويىنشا ۇيىمداستىرىلاتىن بارلىق جارىستار حالىقارالىق تالاپتارعا ساي وتكىزىلەدى. ەكىنشىدەن, سپورتشىلارعا مەديتسينالىق قىزمەت كورسەتۋگە ەرەكشە تالاپ قويىلعان. جاستار مەن جاسوسپىرىمدەر كوماندالارىن دا ءتۇرلى جارىستارعا قاتىستىرۋ جۇيەسى قالىپتاستى. باپكەرلەر مەن تورەشىلەردىڭ شەبەرلىگىن جەتىلدىرۋ دە نازاردا ۇستالادى. وسىنىڭ ءبارى قازاقستان بوكس فەدەراتسياسىنىڭ رەزەرۆتى الدىن الا تاربيەلەۋگە باعىتتاپ جاساپ جاتقان جۇمىستارى. مۇنداي ماقساتتى جۇمىستاردىڭ ناتيجەسى بولاتىنى ءسوزسىز.
اڭگىمەلەسكەن
داستان كەنجالين,
«ەگەمەن قازاقستان».