سارسەنبى, 22 مامىر 2013 1:17
كاتونقاراعاي اۋداندىق تاريحي-ءولكەتانۋ مۇراجايىنىڭ اشىلعانىنا كوپ ۋاقىت وتپەسە دە جەرگىلىكتى تۇرعىندار مەن كەلگەن قوناقتاردىڭ ءجيى باس قوساتىن جەرىنە اينالعانى شىندىق. اۋدان اكىمى ارمان بەكبوسىنوۆتىڭ قامقورلىعىمەن جەرگىلىكتى بيۋدجەتتەن 14 ميلليون تەڭگە قارجى ءبولىنىپ بۇرىنعى ەسكى عيمارات كۇردەلى جوندەۋدەن وتكىزىلدى. جاقىن ارادا بۇرىنعى مەشىت جانىنان ەتنواۋىل بوي كوتەرمەكشى. بۇل ءتىپتى شالعايداعى اۋىل ءۇشىن ۇلكەن جاڭالىق بولعالى تۇر.
سارسەنبى, 22 مامىر 2013 1:17
كاتونقاراعاي اۋداندىق تاريحي-ءولكەتانۋ مۇراجايىنىڭ اشىلعانىنا كوپ ۋاقىت وتپەسە دە جەرگىلىكتى تۇرعىندار مەن كەلگەن قوناقتاردىڭ ءجيى باس قوساتىن جەرىنە اينالعانى شىندىق. اۋدان اكىمى ارمان بەكبوسىنوۆتىڭ قامقورلىعىمەن جەرگىلىكتى بيۋدجەتتەن 14 ميلليون تەڭگە قارجى ءبولىنىپ بۇرىنعى ەسكى عيمارات كۇردەلى جوندەۋدەن وتكىزىلدى. جاقىن ارادا بۇرىنعى مەشىت جانىنان ەتنواۋىل بوي كوتەرمەكشى. بۇل ءتىپتى شالعايداعى اۋىل ءۇشىن ۇلكەن جاڭالىق بولعالى تۇر. بۇل جەردە قازاق, ورىس, نەمىس, تاتار, ۋكراين, باسقا ەتنوستاردىڭ بىرلەستىكتەرى بولماق. كيىز ۇيگە ۇلتتىق جادىگەرلەر قويىلماق.
مۇراجاي ديرەكتورى ورالعازى قاجاەۆتىڭ ماماندىعى –تاريحشى. مۇنىڭ الدىندا اۋداندىق مادەنيەت ءبولىمىن باسقارعان, اتقارۋ كوميتەتىندە جاۋاپتى قىزمەت اتقارعان, ۇستاز بولعان پىسىق تا ىسكەر ازامات وڭىردەگى مۇراجايدىڭ اشىلعانى بولاشاق ۇرپاق ءۇشىن پايدالى ەكەنىنە توقتالىپ, جادىگەرلەر جايلى كەڭىنەن اڭگىمەلەپ بەردى.
– ەۋرازيانىڭ كىندىگى – ءبىزدىڭ ولكەدە ءبىر مىڭعا تارتا ەسكى قورعاندار بار. ونىڭ 5 پايىزى عانا قازىلىپ, ونداعى جادىگەرلەر ەل يگىلىگىنە بەرىلدى. ءتىپتى, سوناۋ ءحىح عاسىردا پاتشالىق رەسەي كۇيزەلىسكە ءتۇسىپ, ەلدەرىنە التىن قاجەت بولعاندا پەتر 1-ءشى پاتشا ارنايى ەكسپەديتسيا جاراقتاپ قورعانداردىڭ ءبىرازىن قوپارىپ, جەر بەتىنە تاياۋ بايلىقتى سىپىرىپ الىپ كەتكەنى تاريحتان ءمالىم. ودان كەيىن دە قورعانداعى ەل بايلىعى تالان-تاراجعا ءتۇستى. ال اتاقتى بەرەل قورعانىنداعى ساق پاتشاسى, ونىڭ اناسى, ابزەل, ەر-تۇرمانىمەن بىرگە قاتىپ قالعان 13 اتتىڭ تابىلۋى ءبىزدىڭ التىن قازىنامىزدىڭ حالىقپەن قاۋىشۋى دەپ تۇسىنگەن ءجون. اتاقتى ارحەولوگىمىز زەينوللا ساماشەۆ پەن فرانتسۋز ارحەولوگتارى بەرەل قورعانىن الداعى ۋاقىتتا دا زەرتتەسە, تالاي قۇندىلىقتاردىڭ ورتاعا ورالاتىنى ءسوزسىز, – دەدى ورالعازى قاجاەۆ.
بۇدان ەكى جارىم مىڭ جىل بۇرىن پاتشالىق قۇرعان ساق پاتشاسىنىڭ ءمۇسىنى, تابىلعان جادىگەرلەردىڭ سۋرەتى, 1843 جىلى شىعارىلعان تيىندار, لەنيننىڭ 1917 جىلدىڭ 2 ساۋىرىندە فينليانديادان «تارناو» كەدەنى ارقىلى رەسەيگە وتەر كەزدە تولتىرعان قۇجاتى, تومسك گۋبەرنياسىنا قاراستى بۇقتىرما ۋەزىنىڭ, ول-ول ما, اقسۋ, اققاينار اۋىلدارى مەن شابانباي جايلاۋىنىڭ كارتاسى مۇراجايدىڭ قۇندى جادىگەرلەرىنە اينالعان. ءبىر قىزىعى, ارادا ءبىر عاسىر وتسە دە اق قاعازعا قارا تۋشپەن جازىلعان كارتا انىق ساقتالعان.
مۇراجايدا ۇلى وتان سوعىسىنان ورالماعان 6 مىڭ ادامنىڭ ەسىمدەرى جازىلعان. ولاردىڭ ەرلىكتەرى, العان وردەن-مەدالدارى تۋرالى دا مالىمەتتەر بار. كاتونقاراعاي اۋدانىنان شىققان وتىزعا تارتا اقىن-جازۋشى, بىرنەشە عالىم, التى كەڭەس وداعىنىڭ باتىرى مەن سوتسياليستىك ەڭبەك ەرىنىڭ ەڭبەك جولى مەن سۋرەتتەرى دە وسىندا ىلىنبەك. تاۋ-تاسقا ويىلىپ جازىلعان تاڭبالار, ۇلى جىبەك جولى بويىنداعى قۇندىلىقتار دا مۇراجاي ەكسپوناتىن تولىقتىرا تۇسكەن.
– مۇراجايعا دەگەن قىزىعۋشىلىق باسىم. اۋدانداعى مەكتەپ وقۋشىلارى كەلىپ, ءوڭىر تاريحىمەن تانىسۋدا. اۋدان اكىمى ارمان ءىلياس ۇلىنا العىسىمىز شەكسىز. ول بىزگە ءجيى كەلىپ, قانداي كومەك قاجەت ەكەنىن سۇراپ وتىرادى. ەكى جوعارى ءبىلىمى بار ساتتارحان تالاپحان, قاراۋشى نادەجدا ابريكوۆسكايا ءوز مىندەتتەرىنە جاۋاپكەرشىلىكپەن قارايدى. مۇراجايعا كەلگەندەرگە بەرەل قورعانى, ساق پاتشاسى تۋرالى بەينەكليپتەر كورسەتىلەدى. الداعى ۋاقىتتا كومپيۋتەر سىنىبىن اشساق دەگەن وي بار. كولىك ساتىپ الۋعا جانە ەلەكتروندى كىتاپ جاساۋعا اۋدان باسشىلارى دەمەۋشىلىك جاساسا, العىستان باسقا ايتارىمىز جوق,–دەپ ورالعازى قاجاەۆ اڭگىمەسىن تۇيىندەدى.
وڭداسىن ەلۋباي,
«ەگەمەن قازاقستان».
شىعىس قازاقستان وبلىسى,
كاتونقاراعاي اۋدانى.
–––––––––––––––––––––––––––
سۋرەتتە: مۇراجايداعى ساق پاتشاسىنىڭ ءمۇسىنى.
سۋرەتتى تۇسىرگەن اۆتور.