جۇما, 11 قاڭتار 2013 7:36
پرەزيدەنت تاڭداۋىن كونگرەسس قولداي ما؟
اقش پرەزيدەنتى باراك وباما ەل ۇكىمەتىندەگى اسا ماڭىزدى قىزمەتتەرگە كانديداتتاردى اتادى: قورعانىس مينيسترىنە – بۇرىنعى سەناتور چاك حەيگەلدى, ورتالىق بارلاۋ باسقارماسىنا ءوز كومەكشىسى دجون برەنناندى ۇسىندى.
جۇما, 11 قاڭتار 2013 7:36
پرەزيدەنت تاڭداۋىن كونگرەسس قولداي ما؟
اقش پرەزيدەنتى باراك وباما ەل ۇكىمەتىندەگى اسا ماڭىزدى قىزمەتتەرگە كانديداتتاردى اتادى: قورعانىس مينيسترىنە – بۇرىنعى سەناتور چاك حەيگەلدى, ورتالىق بارلاۋ باسقارماسىنا ءوز كومەكشىسى دجون برەنناندى ۇسىندى.
پرەزيدەنت ۇسىنعان سوڭ, ول قالاي دا وتەدى دەۋ دەموكراتيالىق ەلدە تىم ۇشقارىلاۋ پىكىر. راس, پرەزيدەنت تە كەزدەيسوق ءبىرەۋدى ۇسىنا سالمايدى, ءوز تاڭداۋىن ەل باعالاعان تانىمال تۇلعالاردىڭ اراسىنان ىزدەيدى. سويتسە دە كونگرەستە پرەزيدەنتتىڭ وزىنە دە, ۇسىنىلعان كانديداتتارعا دا قارسىلاستار تابىلادى. ءتىپتى, ولاردىڭ ىسكەرلىك قابىلەتىنىڭ ءوزى بىرەۋلەرگە ۇناماۋى مۇمكىن.شىنىندا دا, بۇل كانديداتتار بۇرىننان ەلگە تانىمال قايراتكەرلەر. حەيگەلدىڭ بۇرىن سەناتور بولعانىنىڭ ءوزى ءبىراز جايدى اڭعارتادى. برەنناننىڭ پرەزيدەنتتىڭ لاڭكەستىككە قارسى كۇرەس ءجونىندەگى كەڭەسشىسى بولعانى – ۇلكەن سەنىم ارقالاتار قىزمەت. بۇل ادامداردى شەشۋشى قىزمەتكە ۇسىنا وتىرىپ, پرەزيدەنت وباما ولارعا جاقسى سيپاتتامالار دا بەردى.بۇعان دەيىن كوپ جاعدايدا سۋپەردەرجاۆانىڭ قورعانىس مينيسترى ازاماتتىق تۇلعالار بولىپ كەلسە, حەيگەل, بەكي قالعان كۇندە, اسكەري وپەراتسيالارعا قاتىسقان, ءتىپتى جاراقات تا العان, ۆەتنامداعى سوعىستىڭ ارداگەرلەرى قاتارىنان شىققان مينيستر بولىپ ەرەكشەلەنبەك. بۇل ءبىراز كونگرەسمەندەرگە ۇناۋى مۇمكىن. سوڭعى ۋاقىتتا حەيگەل دجوردجتاۋن ۋنيۆەرسيتەتىندە جۇمىس ىستەي ءجۇرىپ, پرەزيدەنتتىڭ بارلاۋ ماسەلەلەرى جونىندەگى كەڭەسشىلەر توبىنىڭ قۇرامىندا, ونىڭ تەڭ توراعاسى دا بولعان.بىراق حەيگەلدىڭ كونگرەستە ءبىراز سۇراق تۋدىراتىن دا جايلارى بار. بۇعان دەيىن ول كونگرەستە «ەۆرەي ءلوببيى» بار, پارلامەنت سونىڭ ىقپالىندا دەگەن پىكىردى ايتىپ جىبەرگەن. سونى كونگرەسمەندەر ناقتىراق ءتۇسىندىر دەۋى مۇمكىن. ۇستاپ كورسەتەتىندەي ءۋاج جوق نارسەنى ءتۇسىندىرۋ قيىن. ال مىقتىلار مۇنداي جاعدايدان دا شىعا الادى. بۇل دا حەيگەلدىڭ الدىندا تۇرعان سىن. تاعى ءبىر جاي – حەيگەلدىڭ تاياۋ شىعىس جونىندە بۇعان دەيىن ءوز پىكىرى بولىپ كەلدى: بەلگىلى «حاماس» قوزعالىسى جانە يرانمەن ديپلوماتيالىق قاتىناستى رەتتەۋ قاجەتتىگىن ايتقان. بۇل اقش-تىڭ قازىرگى ساياساتىنا تومپاقتاۋ. مۇنى, ارينە, وباما دا بىلەدى. ءسىرا, ونىمەن مينيسترلىككە كانديدات تۇسىنىسكەن بولار, ال كونگرەسپەن تۇسىنىسە الا ما؟ بۇل دا پروبلەما.حەيگەلگە بايلانىستى ءبىراز ماسەلە تۋىندايدى. ونى وباما دا كۇنى بۇرىن ەسكەرگەنى انىق. حەيگەل – رەسپۋبليكاشىل. وعان ءبىراز سىن ايتىلعانىمەن, ءوز پارتيالاستارىن رەسپۋبليكاشىلاردىڭ ءبىرازى قولدايتىنى انىق. ال دەموكراتتار ءوز كوسەمدەرىنىڭ ۇسىنىسىن قولداۋعا ءتيىس قوي. ءسىرا, وبامانىڭ ەسەبى وڭ ءناتيجەسىن بەرەر.ال دجون برەنناندى بەكىتۋ ءبىرشاما جەڭىل وتسە كەرەك. سوناۋ 2001 جىلعى لاڭكەستىك ارەكەتتەن كەيىن ول – ۇنەمى سول لاڭكەستەرمەن كۇرەستە كوزگە ءتۇسىپ جۇرگەن قايراتكەر. كۇنى كەشە ۋساما بەن لادەننىڭ كوزىن جويۋ وپەراتسياسىن باسقارۋشىلاردىڭ ءبىرى بولعان ادامنىڭ ورتالىق بارلاۋ باسقارماسىنا جەتەكشىلىككە بارۋى دا قيسىندى. بىرەۋلەر ونى پرەزيدەنت بۋشتىڭ كەزىندەگى ءبىراز كولەڭكەلى ىسكە ارالاستىرعىسى كەلەدى. بىراق ول قازىرگى پرەزيدەنتتىڭ تاڭداۋىنا كەدەرگى كەلتىرە قويماس.جۇرتتىڭ اقش-تاعى مينيسترلىك دەڭگەيىندەگى تاعايىنداۋلاردى ءسوز ەتۋىندە ءمان بار. شىندىعىندا اتالعان كانديداتتار, سونداي-اق, مەملەكەتتىك حاتشى قىزمەتىنە ۇسىنىلىپ وتىرعان سەناتور دجون كەرري پرەزيدەنت وباما اكىمشىلىگىندەگى نەگىزگى تۇتقالار بولماق. ءسويتىپ, ولار پرەزيدەنتتىڭ ەكىنشى مەرزىمدەگى قىزمەتى باعىتىنىڭ سۇلباسىن دا ايقىندايدى.
ساياسي ويىننان دا بەدەل جيناۋعا بولادى ەكەن
قازىر حالىقارالىق تەلەارنالار بەلگىلى فرانتسۋز اكتەرى جەرار دەپاردەنىڭ ءوز ەلىنىڭ باسشىلىعىنا وكپەلەپ, رەسەي فەدەراتسياسى ازاماتتىعىن العانىن جارىسىپ كورسەتىپ جاتىر. وسىعان بايلانىستى پىكىرلەر ءارتۇرلى: بىرەۋلەر بۇل وقيعا رەسەيدىڭ بەدەلىن كوتەرەدى دەسە, ەكىنشىلەرى جاي ويىن سانايدى.
ارينە, الەمدىك بەلگىلى ادامداردىڭ ءىس-ارەكەتتەرى, پىكىرلەرى ايتارلىقتاي ماڭىزدى. وعان حالىق قۇلاق اسادى. جەرار دەپاردەنىڭ رەسمي تۇردە مالىمدەمە جاساپ, ءوز ەلىنىڭ ۇكىمەتىن سىناعانى فرانتسيانىڭ ابىرويىن توكتى دەۋگە بولار. ال رەسەيگە كەلىپ, وسى ەلدىڭ باسشىسى قولىنان رف تولقۇجاتىن الۋى, تالايلاردى جۇرەكجاردى قۋانىشقا بولەدى. زاڭ بويىنشا رەسەي ازاماتتىعىن الۋ ءۇشىن بەس جىل كۇتۋ كەرەك, ورىس ءتىلىن ءبىلۋ مىندەت. ال دەپاردە ەكى كۇندە تولقۇجات الدى, ورىس تىلىنەن ماقۇرىم. بىراق ول – دەپاردە.قاراپايىم قيسىن: جاقسى ەلدەن جاقسى ادام كەتپەيدى, جامان ەلگە جاقسى ادام جايدان جاي بارمايدى. اتاقتى اكتەر وركەنيەتتى دەيتىن باتىستىڭ بەلدى ەلى – فرانتسيانى تاستاپ كەتىپ, رەسەيدەي ەلگە كەلىپ وتىر. بۇعان دەيىن ۇلىلاردىڭ رەسەيگە قاشىپ كەلگەنى سيرەك, ودان قاشىپ كەتكەندەرى از ەمەس ەدى. قورىتىندى جاساي بەر!قازىر رەسەيلىكتەر قۋانىش قۇشاعىندا. اسىرەسە, ونى العاشقىلار قاتارىندا قابىلداعان موردوۆيادا ۇلكەن مەرەكە. قاقاعان سۋىققا قاراماي, شاعىن رەسپۋبليكا رەسەيدىڭ جاڭا ازاماتىن قارسى الۋعا شىقتى. اسا قۇرمەتتى ادامعا كورسەتىلەر قۇرمەتتىڭ ءبارىن جاسادى. موردوۆيا گۋبەرناتورى ۆلاديمير ۆولكوۆ قۇشاعىن ايقارا اشىپ, «رەسەي فەدەراتسياسىنىڭ جاڭا ازاماتىن قارسى العانىنا قۋانىشىن» ءبىلدىرىپ, ءبىردەن ءوز استانالارى – سارانسك قالاسىندا تىركەۋگە الاتىندارىن مالىمدەدى. ونان سوڭ رەسپۋبليكانىڭ ەڭ كورىكتى جەرىنەن ءۇي سالىپ الۋدى ۇسىندى. ول ازداي, موردۆيندەر جاڭا وتانداسىنا ءوز رەسپۋبليكاسىنىڭ مادەنيەت مينيسترى بولۋعا ءوتىنىش ءبىلدىردى. باسقاسىنا ناقتى جاۋاپ قاتپاسا دا, دەپاردە مينيستر بولۋدان باس تارتتى. راسىندا ونى قايتپەك, ءتىپتى باس تارتپاعاندا, ءوزى بىلمەيتىن ەلدە مينيستر بولىپ جارىتا قويۋى ەكىتالاي.دەپاردەنىڭ رەسەي ازاماتتىعىن الۋ جونىندەگى رەاليتي-شوۋ ءالى دە بىرازعا دەيىن سوزىلۋى ءمۇمكىن. رەسەيلىكتەر ونى ءوز ەلىنىڭ بەدەلىن وسىرەتىن وقيعا ەكەنىنە كۇمانسىز سەنەدى. اسىرەسە, دەپاردەنىڭ «رەسەي – ۇلى دەموكراتيا ەلى», «سىزدەردىڭ پرەزيدەنتتەرىڭىز ۇلى, وتە اقىلدى جانە وتە جومارت» دەگەن سوزدەرى جاندارىن جادىراتادى.اتاقتى اكتەر ءوز ەلىنە نەگە وكپەلەدى؟ وندا بايلارعا سالىقتى كوبەيتپەكشى بولعان. ال دەپاردە – تابىسى قوماقتى ادام. ودان دا سالىقتى كوپ الۋى ءمۇمكىن. سوعان اشۋلاندى. بىراق, وكىنىشكە قاراي, فرانتسيادا بايلارعا سالىقتى كوبەيتۋ تۋرالى زاڭ قابىلدانباي قالىپتى. سونداي-اق, وتكەن جىلدىڭ قاراشاسىندا ماس كۇيىندە موپەد ايداپ, ءتارتىپ بۇزعانى ءۇشىن ايىپ تاعىلىپ, رەسەيدىڭ جاڭا ازاماتى ۇستىنەن ءىس قوزعالىپ جاتىر. قىرسىعىنا السا, ول ەكى جىلعا سوتتالۋى مۇمكىن.رەسەيلىك ءبىر ارىپتەسىمىز: «جەرار دەپاردەنىڭ رەسەيدىڭ ازاماتتىعىن الۋى بىرەۋلەردى شاتتاندىرسا, ەكىنشىلەرىن كۇلكىگە باتىردى, ال تاعى بىرەۋلەردىڭ ىزاسىن كەلتىردى», دەپ جازدى. سولاردىڭ قايسىسىنىڭ ۇزاققا سوزىلارىن ءدوپ باسىپ ايتۋ قيىن.
ماماديار جاقىپ, «ەگەمەن قازاقستان».