قاۋىمداستىق باسشىسى يگور كوپايلوۆتىڭ ايتۋىنشا, ۇسىنىلىپ وتىرعان تىيىم سالۋ شاراسى بيزنەستىڭ بيلىك ورگاندارىنا دەگەن سەنىمىنە نۇقسان كەلتىرەدى جانە بۇل شارالار ەلدەگى ىسكەرلىك بەلسەندىلىككە كەرى ىقپالىن تيگىزبەك. «بۇل تىيىم سالۋ شارالارىن ازىرلەپ وتىرعان دەنساۋلىق ساقتاۋ مينيسترلىگىنىڭ لوگيكاسىن تۇسىنە الار ەمەسپىن. قازىر تەمەكى تارتۋعا ارناپ ارنايى بولىنگەن ورىندار تەمەكى تارتپايتىن ازاماتتاردىڭ قۇقىقتارىنا قىسىم جاسايدى, دەگەن جەلەۋمەن ول ورىنداردى جابۋعا ارەكەتتەر جاسالۋدا. بىراق سول دەنساۋلىق ساقتاۋ مينيسترلىگى بىرنەشە جىل بۇرىن مۇنداي وقشاۋلانعان ورىندار تەمەكى تارتاتىن جانە تەمەكى تارتپايتىنداردى وقشاۋلاپ, تەمەكى تارتپايتىنداردىڭ دەنساۋلىعىنا ەشقانداي اسەر ەتپەيتىندىگىمەن كەلىسكەن بولاتىن. سول سەبەپتى كەزىندە بۇل ماسەلەنىڭ شەشىمى دەنساۋلىق ساقتاۋ تۋرالى قولدانىستاعى كودەكستە بەكىتىلگەن, سوعان وراي سانيتارلىق تالاپتار دا ازىرلەنگەن بولاتىن.بيزنەس سونى نەگىزگە الىپ, ونى رۇقسات رەتىندە قابىلداپ, ءوز مەيرامحانالارىندا زاڭ تالاپتارىنا ساي سانيتارلىق تالاپتاردى سايكەستەندىردى. ەندى دەنساۋلىق ساقتاۋ مينيسترلىگىندەگىلەر بۇل ماسەلەنى باسقالاي شەشپەك.
بيزنەسى بارلار ينۆەستيتسيا جۇمساپ, وسى تالاپتى ورىنداۋ ءۇشىن بانكتەن نەسيە دە العان. بۇل نورما قابىلدانعان جاعدايدا ول جۇمسالعان اقشا شىعىنعا جاتقىزىلاتىن بولادى. مەملەكەت بيزنەستىڭ جان ايقايىن ەستىمەي وتىر, دەپ مويىنداۋىمىزعا تۋرا كەلەدى», دەدى يگور كوپايلوۆ.
تىيىم سالۋ شاراسى قابىلدانعان كۇندە قازاقستاندىق اۋەجايلار ارقىلى ترانزيتپەن ساياحاتتاۋشى جولاۋشىلار دا زارداپ شەگەدى. وسى ورايدا 2013 جىلى وسىنداي تىيىم شاراسى ەنگىزىلگەن رەسەيلىك اۋەجايلاردىڭ مىسالىن كەلتىرگەن ورىندى بولار. بۇكىلرەسەيلىك قوعامدىق پىكىردى زەرتتەۋ ورتالىعىنىڭ (ۆتسيوم) الەۋمەتتىك ساۋالناماسىنىڭ مالىمەتتەرىنە قاراعاندا, 2015 جىلى «شەرەمەتەۆو» اۋەجايى, سوچيلىك جانە باسقا دا اۋە بۋىندارى جولاۋشىلارى اراسىندا ساۋالدارعا جاۋاپ بەرگەندەردىڭ 37% جولاۋشى اۋەجايلارىندا تەمەكى تارتۋعا سالىنعان تىيىمدى بۇزعانداردى كەزدەستىرگەن. ۆتسيوم-نىڭ 2016 جىل بويىنشا دەرەكتەرىنە قاراعاندا, اۋە جولاۋشىلارىنىڭ 33% قوعامدىق ورىنداردا تەمەكى تارتۋعا سالىنعان تىيىمدى ورىنداماعان.
اۋەجايلار حالىقارالىق قاۋىمداستىعىنىڭ اتقارۋشى ديرەكتورى سەرگەي نيكوتيننىڭ سوزىنە قاراعاندا,اۋەجايدىڭ تازا اۋماقتارىندا تەمەكى تارتۋعا تىيىم سالۋ شاراسى پروبلەمانى شەشپەگەن.
«بۇرىندارى تەمەكىنى ارنايى ورىنداردا شەگەتىن.ەندى دارەتحانالارعا, بۇرىشتارعا تىعىلىپ شەگەدى. قاۋىپتىلىك ودان دا كوبەيە تۇسكەندەي. بالامالى جول بار جەردە عانا تىيىم سالۋعا بولادى.بىزدە بالامالى جول ۇسىنباستان تىيىم سالىنباق. ولاي بولمايدى. مەملەكەتتىك دۋما اۋەجايلارعا تەمەكى تارتۋعا ارنالعان ارنايى ورىنداردى قايتارۋعا باعىتتالعان زاڭ جوباسىن ۇسىنىپ وتىر», دەدى س. نيكوتين.
رەستوراتورلاردىڭ پىكىرىنشە, تىيىم سالۋدىڭ ورنىنا تەمەكى تارتۋعا ارنالعان ورىندارعا قويىلاتىن تالاپتاردى پىسىقتاۋ قاجەت, ياعني ول جەرلەردە تاعام جەۋ مەن سۋسىن ىشۋگە تىيىم سالۋ نورماسىن الىپ تاستاۋ شارت, سەبەبى بۇل تالاپتى ورىنداۋعا نە قۇقىق قورعاۋ ورگاندارىنىڭ, نە قوعامدىق تاماقتاندىرۋ مەكەمەلەرى قىزمەتكەرلەرىنىڭ شاماسى كەلمەيدى.
جاڭا كودەكستىڭ جوباسى كاليان بيزنەسىنىڭ دە استىرتىن قىزمەتىن زاڭداستىرۋى شارت. قازىرگى ۋاقىتتا وندا مىڭداعان ادام جۇمىس ىستەپ, ناندارىن تاۋىپ وتىر, بىراق ولاردى قۇقىق قورعاۋ ورگاندارى ۇدايى تەكسەرەدى, ولار ماسەلەنى پارا بەرۋ ارقىلى شەشۋگە ءماجبۇر.
جاڭى ماۋسىم اشىلاتىن كەزدە جازعى الاڭشالاردا جانە تاماقتاندىرۋ مەكەمەلەرىنىڭ ۆەراندالارىندا تەمەكى تارتۋ جايىن ايقىنداۋ كەرەك. زاڭدارداعى ەكى ۇشتىلىق جويىلسا, بيزنەستەگىلەر نە ىستەۋ كەرەكتىگىن انىق بىلەر ەدى,تەمەكى تارتۋعا ارناپ ادەيى جابدىقتالعان ورىنداردى ىڭعايلاستىرۋعا ىنتالانار ەدى. بۇل ورايدا تەمەكى تارتاتىن جانە تارپايتىن ادامدار اراسىندا كومپروميسسكە قول جەتكىزىلەدى, ولاردىڭ جانە مەيرامحانا قوجايىندارىنىڭ مۇددەلەرى تولىقتاي ساقتالىپ, ولار ايىپپۇل تولەۋدەن جەڭىلدەپ, سىبايلاستىق تاۋەكەلدىكتەن ارىلار ەدى.