سەيسەنبى, 28 اقپان 2012 7:15
سىبايلاس جەمقورلىق انىقتالدى ما, ءۇزىلدى-كەسىلدى كەسىمدى كۇرەس جۇرگىزىلۋى ءتيىس. ءايتپەسە, مەملەكەت قاراجاتىن ۇرلاعاندار ەشۋاقىتتا ۇرلىعىن قويمايدى.
ماسەلەن, مەملەكەتتىك باعدارلامانى جۇزەگە اسىرۋ بارىسىندا زاڭ بۇزعان الاياقتار ءبىر جىلدىڭ ىشىندە عانا ەلگە 2,2 ملرد. تەڭگە زيان كەلتىرگەن. مۇنداي جەمقورلار تىپتەن شەكتەن شىققاندىقتان دا قارجى پوليتسياسى ولارعا قاتىستى 262 قىلمىستىق ءىس قوزعادى. ءسويتىپ, 157 ادام سوتتالدى. ال مۇنىمەن ءىس بىتە مە؟ ارينە, جوق. الگى سوتتالعاندار ايداhاردىڭ باسى بولسا, ميللياردتاعان تەڭگەنى جۇتقان دەنەلەرى امان قالدى عوي. ول دەنەدە ءالى جىبىرلاپ سانسىز سىبايلاسقانداردىڭ باسى جاتىر دەگەن ءسوز.
سەيسەنبى, 28 اقپان 2012 7:15
سىبايلاس جەمقورلىق انىقتالدى ما, ءۇزىلدى-كەسىلدى كەسىمدى كۇرەس جۇرگىزىلۋى ءتيىس. ءايتپەسە, مەملەكەت قاراجاتىن ۇرلاعاندار ەشۋاقىتتا ۇرلىعىن قويمايدى.
ماسەلەن, مەملەكەتتىك باعدارلامانى جۇزەگە اسىرۋ بارىسىندا زاڭ بۇزعان الاياقتار ءبىر جىلدىڭ ىشىندە عانا ەلگە 2,2 ملرد. تەڭگە زيان كەلتىرگەن. مۇنداي جەمقورلار تىپتەن شەكتەن شىققاندىقتان دا قارجى پوليتسياسى ولارعا قاتىستى 262 قىلمىستىق ءىس قوزعادى. ءسويتىپ, 157 ادام سوتتالدى. ال مۇنىمەن ءىس بىتە مە؟ ارينە, جوق. الگى سوتتالعاندار ايداhاردىڭ باسى بولسا, ميللياردتاعان تەڭگەنى جۇتقان دەنەلەرى امان قالدى عوي. ول دەنەدە ءالى جىبىرلاپ سانسىز سىبايلاسقانداردىڭ باسى جاتىر دەگەن ءسوز. ولاردىڭ كەڭ سارايداي ءزاۋلىم ۇيلەرى, قىمبات قۇندى كولىكتەرى, التىندى-كۇمىستى جيhازدارى, ت.ب. تولىپ جاتىر. سول جۇتقان دۇنيەلەرىن قايتا قۇستىرىپ, تۇك قالدىرماي ءتۇگەلدەي تاركىلەۋ قاجەت. سوندا مۇنداي تەتىك جولداۋدا جۇكتەلگەندەي, سىبايلاس جەمقورلىقپەن كۇرەستىڭ جاڭا ستراتەگياسىنا اينالاتىنى انىق.
ايتپەسە بايۋ ماقساتىندا جەكە مۇددەسىن عانا ويلاعان, وزبىرلار حالىقتىڭ قامىن قاپەرگە المايدى. ماسەلەن, ەلباسى تاپسىرماسىمەن ۇكىمەت جۇمىسسىزدىقتىڭ دەڭگەيىن ءتومەندەتۋ جانە اۋماقتاردىڭ ينفراقۇرىلىمىن جاقسارتۋعا باعىتتالعان «جول كارتاسى» مەملەكەتتىك باعدارلاماسىن جۇزەگە اسىرۋ ءۇشىن بارىن سالىپ جاتقاندا جاعاعا جارماسقان جەمقورلار سۋىق قولدارىن سۇعىپ, سوڭعى 2 جىلدا 178 ملن. تەڭگە زيان كەلتىرگەن. ال ەڭ ءىرى زيان «100 مەكتەپ, 100 اۋرۋحانا» مەملەكەتتىك باعدارلاماسى اياسىندا كەلتىرىلگەن كورىنەدى, ول 1,5 ملرد. تەڭگەگە جەتكەن.
سولاردىڭ بىرىنە, قارجى پوليتسياسىنىڭ ءمالىمەتىنە سايكەس, اقمولا وبلىسىنداعى ءبىر اۋداننىڭ بۇرىنعى اكىمى مەن ونىڭ ءبىرىنشى ورىنباسارىنا جانە جشس باسشىلارىنا «جول كارتاسى» مەملەكەتتىك باعدارلاماسىن جۇزەگە اسىرۋعا ءبولىنگەن 71 ملن. تەڭگەنى نەگىزسىز يەمدەنگەن دەگەن ايىپ تاعىلۋدا.
ال قىزىلوردا وبلىسىندا اۋداندىق الەۋمەتتىك قورعاۋ جانە جۇمىسپەن قامتاماسىز ەتۋ سەكتورىنىڭ مەڭگەرۋشىسى بۇلاردان اسىپ ءتۇسىپ «جول كارتاسى» باعدارلاماسى بويىنشا جشس-ىندە تۇراقتى جۇمىس ىستەيتىن 22 ادامدى جۇمىسسىز رەتىندە جۇمىسقا تۇرعىزىپ, ولاردىڭ ەسەپ-شوتتارىنا 1,5 ملن. تەڭگەدەن استام قاراجات اۋدارعان. ماڭعىستاۋ وبلىسىندا مكك ديرەكتورى ءىس جۇزىندە جۇمىس ىستەمەيتىن ادامدارعا ەڭبەكاقى اۋدارۋ ارقىلى «جول كارتاسى» باعدارلاماسى بويىنشا بولىنگەن 2,8 ملن. تەڭگەنى قولدى قىلعان.
«جول كارتاسى» باعدارلاماسىن ىسكە اسىرامىز دەگەندەر اراسىندا بيۋدجەت قاراجاتىن ۇرلاۋمەن قاتار ولاردىڭ پاراقورلىق دەرەكتەرى دە اشىلىپ جاتىر. شىعىس قازاقستان وبلىسىندا 7 جىلعا سوتتالعان سەمەي قالاسىنىڭ كوللەدج ديرەكتورىنىڭ ورىنباسارى «جول كارتاسى» باعدارلاماسى شەڭبەرىندە كوللەدج بازاسىندا كاسىبي وقۋ كۋرستارىن جەدەلدەتىپ ءوتۋ تۋرالى 18 جالعان كۋالىك بەرۋ ءۇشىن جەكە ءوزى جانە دەلدال ارقىلى پارا الۋدىڭ 25 كورىنىسى بويىنشا ايىپتالعان.
وسى باعدارلاما شەڭبەرىندە زاڭ بۇزعان كاسىپكەرلەر بيۋدجەت قاراجاتىن ۇرلاۋدا الدارىنا جان سالمايدى دەيدى قارجى پوليتسياسىنىڭ وكىلى. سونىڭ ءبىرى, ماسەلەن, ماڭعىستاۋ وبلىسىنداعى كومپانيا ديرەكتورى 2009 جىلى جاڭاوزەن قالاسىنىڭ مەكتەبىندە جوندەۋ جۇرگىزۋ بارىسىندا 11,2 ملن. تەڭگە بيۋدجەت قاراجاتىن ۇرلاسا, قىزىلوردا وبلىسىنداعى جشس ديرەكتورى جول قۇرىلىسى بويىنشا جالعان اكتىلەر بەرۋ ارقىلى 25,9 ملن. تەڭگەنى يەمدەنگەن.
قازىرگى ۋاقىتتا اۋىز سۋدىڭ قادىرى التىننان دا اسىپ جىعىلاتىنى انىق. ەلىمىزدىڭ كەيبىر اۋداندارىندا وسىنداي تاماق جىبىتەر سۋدىڭ تاپشىلىعى قىسقاندا ولارعا تارتىلعان كومەكتى كوپسىنگەندەر ورتا جولدان كيلىگىپ, سۇمىراي كەلسە سۋ قۇريدىنىڭ كەرىن كەلتىرۋدە. ماسەلەن, ولار تۇرعىنداردى قاجەتتى مولشەردەگى اۋىز سۋمەن تۇراقتى قامتاماسىز ەتۋگە باعىتتالعان «اۋىز سۋ» باعدارلاماسى قارجىسىن ۇرلاپ, مەملەكەتكە 484,5 ملن. تەڭگە شىعىن كەلتىرىلگەن. وڭتۇستىك قازاقستان وبلىسىندا ءبىر اۋداننىڭ قۇرىلىس ءبولىمىنىڭ باستىعى جانە مەملەكەتتىك كوممۋنالدىق مەكەمەنىڭ بۇرىنعى ديرەكتورى 11,9 ملن. تەڭگەگە جۇمىس اتقارىلدى دەپ جالعان اكتىلەرگە قول قويعان.
مەملەكەتتىك باعدارلامالارعا بولىنگەن بيۋدجەت قارجاتتارىن ۇرلاۋ كوبىنەسە لاۋازىمدى تۇلعالار مەن مەردىگەرلەردىڭ الدىن الا ءسوز بايلاسۋى ارقىلى جاسالادى. بۇل ورايدا ەكونوميكالىق قىلمىسقا جانە سىبايلاس جەمقورلىققا قارسى كۇرەس اگەنتتىگىنىڭ رەسمي وكىلى مۇرات جۇمانباي: «الماتى وبلىسىندا قاراتال اۋداندىق تۇرعىن ءۇي-كوممۋنالدىق شارۋاشىلىعى, جولاۋشى تاسىمالى جانە اۆتوموبيل جولدارى ءبولىمى باستىعىنىڭ «اۋىز سۋ» باعدارلاماسى بويىنشا بولىنگەن بيۋدجەت قاراجاتىن جۇيەلى تۇردە ۇرلاعانى انىقتالدى. ول «ستروي پوليمەر ي دەتال» جانە «ست-ENGINEERING» جشس ديرەكتورلارىمەن ءسوز بايلاسۋ ارقىلى اۋىز سۋمەن قامتاماسىز ەتۋ جانە قۇبىر جۇيەلەرىن قايتا جاساۋ بويىنشا اتقارىلعان جۇمىستاردىڭ جالعان اكتىلەرىنە قول قويىپ, تولەم جۇرگىزگەن. ءناتيجەسىندە 24 ملن. تەڭگەنى ۇرلاۋعا كومەكتەسكەن. ماڭعىستاۋ وبلىسىندا دا ءبىر اۋداننىڭ قۇرىلىس ءبولىمى باستىعىنىڭ مىندەتىن اتقارۋشى سۋ قۇبىرلارىنىڭ قۇرىلىسى بويىنشا اتقارىلعان جۇمىستار تۋرالى جالعان قابىلداۋ اكتىلەرىنە قول قويىپ, مەملەكەتكە 19 ملن. تەڭگە شىعىن كەلتىرگەن» دەيدى.
وسىلايشا قارجى پوليتسياسى كەلتىرگەن دەرەكتەردى تىزە بەرسە تىزىلە بەرەدى. ماسەلەن, استانا قالاسىنىڭ قۇرىلىس سالاسىنىڭ قىزمەتكەرى 32 ملن. تەڭگە جانە ودان كەيىن تاعى دا 135 ملن. تەڭگە زيان كەلتىرسە, شىعىس قازاقستان وبلىسىندا جشس ديرەكتورى 117 ملن. تەڭگە, استانا قالاسىندا جشس ديرەكتورى 159 ملن. تەڭگەدەن استام بيۋدجەت قاراجاتىن ۇرلاعان. مەكتەپ جانە اۋرۋحانالاردى سالۋعا ءبولىنگەن بيۋدجەت قاراجاتىن ۇرلاۋ بۇل كاسىپكەرلەر ءۇشىن زاڭسىز بايۋدىڭ كوزىنە اينالعان.
ال 2010-2011 جىلدارى «استانا قالاسىنىڭ ازىق-ت ۇلىك بەلدەۋى» مەملەكەتتىك باعدارلاماسى شەڭبەرىندە بولىنگەن بيۋدجەت قاراجاتىن ۇرلاۋعا بايلانىستى 19 قىلمىستىق ءىس قوزعالعان. بۇل باعدارلاما بويىنشا استانانىڭ ازىق-ت ۇلىك قاۋىپسىزدىگىن قامتاماسىز ەتۋ ماقساتىندا اۋىلشارۋاشىلىق وندىرۋشىلەرىنە جەڭىلدەتىلگەن نەسيە بەرۋ قاراستىرىلعانى بەلگىلى. بىراق مۇنى وزدەرىنە, ياعني جەكە مۇددەلەرىنە بەرىلگەن ارتىقشىلىق دەپ ءتۇسىنگەن شەنەۋنىكتەر سىبايلاسا ارەكەت ەتۋگە كىرىسكەن. سودان اقمولا وبلىسىندا اگرارلىق نەسيەلىك كورپوراتسياسى باسقارما توراعاسىنىڭ ورىنباسارى 101 ملن. تەڭگە مولشەرىندەگى نەسيەنى زاڭسىز الۋعا ءجاردەمدەسەمىن دەپ شارتتى تۇردە 5 جىلعا سوتتالدى. تسەلينوگراد اۋدانىنىڭ «تۇلپار» اۋىلدىق ءوندىرىستىك كووپەراتيۆىنىڭ باسقارما توراعاسى اتالعان مەملەكەتتىك باعدارلاما شەڭبەرىندە اگرارلىق نەسيە كورپوراتسياسىنان ءسۇت وڭدەيتىن جابدىقتارعا دەپ 216 ملن. تەڭگە نەسيە الىپ, ونى جەكە باسىنا پايدالانعان. ول دا التى جىلعا سوتتالىپ تىندى.
جالپى, اگەنتتىك توراعاسى راشيد ءتۇسىپبەكوۆتىڭ باستاماسىمەن قازىرگى كۇندە قارجى پوليتسياسىندا سىبايلاس جەمقورلىققا قارسى قاناتى كەڭىنەن جايىلعان, الىمى وراسان قۋاتتى ىستەر باستالىپ, ىرگەلى وزگەرىستەرگە جول اشىلدى. الداعى ۋاقىتتا جەمقورلىقسىز ءومىر سۇرەتىن كۇندەردىڭ دە الىس ەمەستىگىن وسى قولعا الىنىپ جاتقان سىندارلى ىستەر ناتيجەسىنەن بايقاۋعا بولادى. ماسەلەن, ەكونوميكالىق قىلمىسقا جانە سىبايلاس جەمقورلىققا قارسى كۇرەس اگەنتتىگىنىڭ رەسمي وكىلى مۇرات جۇمانباي ۇستىمىزدەگى جىلدىڭ 21 اقپانىندا ماڭعىستاۋ وبلىسى اكىمىنىڭ ءبىرىنشى ورىنباسارى امانگەلدى ايتقۇلوۆقا قاتىستى قىزمەتتىك وكىلەتتىگىن تەرىس پايدالاندى دەگەن كۇدىكپەن قىلمىستىق ءىس قوزعالعانىن, ول قازىر ماڭعىستاۋ وبلىستىق ىشكى ءىستەر دەپارتامەنتىنىڭ ۋاقىتشا وقشاۋلاۋ اباقتىسىنا قامالعانىن جەتكىزدى. وعان «قازمۇنايگاز» ءبو» اق-تان وبلىستىڭ الەۋمەتتىك نىساندارىنىڭ قۇرىلىسىنا ءبولىنگەن قاراجاتتى جانە بيۋدجەت قاراجاتىن ۇرلاۋمەن اينالىسقان دەگەن ايىپ تاعىلىپ وتىر.
سول سياقتى قارجى مينيسترلىگى كەدەندىك باقىلاۋ كوميتەتىنىڭ بۇرىنعى توراعاسى س. بايماعامبەتوۆكە قاتىستى قىزمەتتىك مىندەتىن تەرىس پايدالانۋ جانە اسا ءىرى مولشەردە پارا الۋ فاكتىلەرى بويىنشا قىلمىستىق ءىس تەرگەلۋدە. وعان كەدەندىك باقىلاۋ كوميتەتىنىڭ اۋماقتىق دەپارتامەنتتەرىنىڭ بىرىنە باسشىلىق لاۋازىمعا تاعايىنداۋ ءۇشىن 50 مىڭ اقش دوللارى كولەمىندە پارا العان دەگەن ايىپ تاعىلىپ وتىر. ال الماتى قالاسىنىڭ جانە شىعىس قازاقستان وبلىسىنىڭ بۇرىنعى اكىمى, ەكس-مينيستر ۆ. حراپۋنوۆقا قاتىستى ءبىرقاتار سىبايلاس جەمقورلىق پەن ەكونوميكالىق قىلمىستاردى جاساۋ دەرەكتەرى بويىنشا 20 قىلمىستىق ءىس تەرگەلۋدە. ۆ. حراپۋنوۆقا سىرتتاي ايىپ تاعىلىپ, سوت ونى قاماۋعا الۋعا سانكتسيا بەردى. ەندى وعان حالىقارالىق ىزدەۋ دە جاريالاندى. سونداي-اق جاڭاوزەن قالاسىنىڭ بۇرىنعى اكىمدەرى ج.باباحانوۆ پەن و.ساربوپەەۆكە قاتىستى قىلمىستىق ءىس تە تەرگەلۋدە. ولارعا 200 پاتەرلىك تۇرعىن ءۇي قۇرىلىسىنا بولىنگەن 188 ملن. تەڭگە تۇراتىن بيۋدجەت قاراجاتىن ۇرلادى دەگەن ايىپ تاعىلعان كورىنەدى.
بۇدان باسقا رەسمي وكىل 17 اقپاندا اگەنتتىك توراعاسىنىڭ بۇيرىعىمەن الماتى قالاسى بويىنشا قارجى پوليتسياسى دەپارتامەنتىنىڭ باستىعى دۇيسەنوۆتىڭ قىزمەتتەن شەتتەتىلگەنىن ايتتى.
الەكساندر تاسبولاتوۆ.